مدیر سایت

مدیر سایت

این فایل شامل پلانهای معماری و مبلمان  یک مجتمع بزرگ اداری میباشد.


فایل آپلود شده بصورت فشرده و با پسوند rar. میباشد که بعد از غیر فشرده سازی آن ، پسوند فایل DWG میباشد که توسط برنامه اتوکد قابل مشاهده است.

حجم :  1.24 mg

برای دانلود پلان بر روی لینک زیر کلیک کنید :

دانلود پلان اداری شماره 2


پسورد :
memarha.com
 




راهنمایی :
جهت غیر فشرده سازی فایل از برنامه WinRAR استفاده نمایید.
برای دانلود این برنامه بر روی لینک زیر کلیک کنید
لینک دانلود برنامه WinRAR

click here to Free Download Office plan with DWG format

این فایل شامل پلان یک پروژه ساختمان اداری به شکل مثلث میباشد.



فایل آپلود شده بصورت فشرده و با پسوند rar. میباشد که بعد از غیر فشرده سازی آن ، پسوند فایل DWG میباشد که توسط برنامه اتوکد قابل مشاهده است.

حجم :  4.92 mg

برای دانلود پلان بر روی لینک زیر کلیک کنید :

دانلود پلان اداری شماره 1


پسورد :
memarha.com
 




راهنمایی :
جهت غیر فشرده سازی فایل از برنامه WinRAR استفاده نمایید.
برای دانلود این برنامه بر روی لینک زیر کلیک کنید
لینک دانلود برنامه WinRAR

click here to Free Download Office plane with DWG format

این فایل شامل پلان یک استادیوم فوتبال همراه با جزئیات اجرایی آن میباشد.

فایل آپلود شده بصورت فشرده و با پسوند rar. میباشد که بعد از غیر فشرده سازی آن ، پسوند فایل DWG میباشد که توسط برنامه اتوکد قابل مشاهده است.

حجم :  5.73 mg

برای دانلود پلان بر روی لینک زیر کلیک کنید :

دانلود پلان استادیوم فوتبال


پسورد :
memarha.com





راهنمایی :
جهت غیر فشرده سازی فایل از برنامه WinRAR استفاده نمایید.
برای دانلود این برنامه بر روی لینک زیر کلیک کنید
لینک دانلود برنامه WinRAR

click here to Free Download Football Stadium plane with DWG format

31 دسامبر

پلان استخر

این فایل شامل پلان چند طرح مناسب جهت استخر میباشد.

فایل آپلود شده بصورت فشرده و با پسوند rar. میباشد که بعد از غیر فشرده سازی آن ، پسوند فایل DWG میباشد که توسط برنامه اتوکد قابل مشاهده است.

حجم :  27 kb

برای دانلود پلان بر روی لینک زیر کلیک کنید :

دانلود پلان استخر

پسورد :
memarha.com



راهنمایی :
جهت غیر فشرده سازی فایل از برنامه WinRAR استفاده نمایید.
برای دانلود این برنامه بر روی لینک زیر کلیک کنید
لینک دانلود برنامه WinRAR

click here to Free Download Pool plane with DWG format

31 دسامبر

Origami

Origami is the art of paper folding. The word is Japanese, literally meaning to fold (oru) paper (kami). I encourage you explore these pages and to make use of the resources you find here. Happy folding!
 

 Origami, the Japanese name for the art of paper folding, comes from the Japanese verb oru (to fold) and the noun kami (paper). The word "origami" is now commonly used around the world. A finished origami figure is called a model, the method for folding a model is called a design, and drawn instructions for a model is called a set of diagrams. An origami artist is usually called a paperfolder.
The only requirement for origami is a piece of paper, making it one of the most accessible arts. Almost any paper may be used, but standard "origami paper" is thin, strong, and holds a crease very well. It is also usually white on one side and colored on the other side, and is cut into 15 cm squares (about 6 inches). Some origami artists also experiment with other materials, and have folded models out of cardboard, various types of cloth, wire mesh, sheet metal, and even sheets of pasta.
The basic technique of origami is folding, and many complex folds have been developed. The simplest fold is the valley fold, where a flat piece of paper is folded towards the paperfolder. When this fold is unfolded, the crease line forms a valley shape. Closely related is the mountain fold, where the paper is folded away from the paperfolder. This crease line forms an upraised ridge, or a mountain shape. Since these folds differ only in direction, mountain folds are usually made by turning the paper over, folding a valley fold in the indicated position, and then turning the paper over again. Certain combinations of basic folds form bases, starting shapes that may be used to fold many different models. The four most common bases, from simplest to the more complex, are the kite base, the fish base, the bird base, and the frog base.
The names of the bases reveal that many paperfolders enjoy folding models of animals (including all living creatures). Besides the many animal models, there are models of almost all physical objects including people, faces, plants, vehicles and buildings. Some paperfolders fold abstract or mathematical shapes, and others specialize in modular origami, where many copies of a simple folded shape are assembled to form large elaborate structures.
Paperfolders are a diverse group of people ranging from artists to scientists to therapists. Artists and craftspeople use origami as a way to express themselves creatively. Scientists, architects, and mathematicians explore the geometry of origami for its own beauty and for practical applications. Therapists and teachers use origami as a tool to help their patients recover from illness or to help their students learn. Many people fold paper simply because it is fun.

No one really knows when and where origami was invented. Some origami historians argue that since the invention of paper is credited to Ts'ai Lun of China in A.D. 105, paper folding must have been invented soon after. Paper was then introduced to Japan in the late sixth century by Buddhist monks, and paper folding was brought along with it. In Japan, paper was considered an expensive commodity, and it was used in many aspects of Japanese life, most notably in architecture. Certain origami models were incorporated into religious (Shinto) ceremonies. In fact, the word for paper, kami, is a homonym for the word for spirit or god. The designs associated with Shintoist ceremony have remained unchanged over the centuries. However, since there are no known Chinese records of paper folding, and since the oldest Japanese records date only to the 18th century, other historians claim that origami is definitely a Japanese invention. Regardless of its ultimate origin, Japan is recognized as the country that most fully developed the traditional art of origami.
The Japanese transmitted their designs via an oral tradition, with the recreational designs being passed from mother to daughter. Because nothing was ever written down, only the simplest designs were kept. The first written instructions appeared in AD 1797 with the publication of the Senbazuru Orikata (Thousand Crane Folding). One portion of the Kayaragusa (also known as Kan no mado or Window on Midwinter), an encyclopedia of Japanese culture published in 1845, included a comprehensive collection of traditional Japanese figures. The name origami was coined in 1880 from the words oru (to fold) and kami (paper). Previously, the art was called orikata ("folded shapes").
Meanwhile, paperfolding was also being developed in Spain. The secret of papermaking reached the Arabic world in the eighth century, and the Arabs brought it to Spain in the 12th century. The Arabs were devoutly Muslim and their religion forbade the creation of representational figures. Instead, they followed their mastery of mathematics and their paperfolding was a study of the geometries inherent in the paper. After the Arabs left Spain, the Spanish went beyond the geometric designs and developed papiroflexia, an art this is still popular in Spain and Argentina.
Modern origami owes a great deal to the efforts of YOSHIZAWA Akira. After centuries of people folding the same traditional models, Master Yoshizawa published books with completely new models starting in the early 1950's. He, together with American Sam Randlett, also developed the standard set of origami diagram symbols that is still used today. Exhibitions of his work, both in Japan and around the world, introduced origami to many people, leading to the formation of various origami associations including the Origami Center of America (now OrigamiUSA), and the British Origami Society. Now there are origami masters and enthusiasts in many countries, forming a widespread but close-knit community. Yoshizawa, who died in 2005 at the age of 94, is still regarded as the grandmaster of origami.
Today, master paperfolders can be found in many places around the world. New and improved folding techniques have produced models that would have astounded the ancients. They still manage to astound many people today. Where once it was considered a feat to fold a representational insect that gave the impression of a segmented body and multiple legs, anatomically correct insects are now considered commonplace and the feat is to create insects that are of a recognizable species. Happily, not all paperfolders have reduced paperfolding to greater and greater achievements of technical skill. The artistry of paperfolding is also flourishing.

Composition and paper choice play an important role in this newfound artistry. Yoshizawa has also led the way in this area, producing fabulous displays that capture the life of his subjects, whether shown as a diorama, as a mobile, or in a shadow box. He has developed a technique known as backcoating that is the lamination of two layers of washi to produce a paper that is unparalleled for folding. Also, a technique known as wet folding, where a heavily sized paper is folded while wet, allows the folder to sculpt his model into soft curves and 3D forms.
 

Origami

Origami Architect

Origami Architectural

Folding architectural

فصل اول‌: ضوابط مطلوب طراحي فضاي شهري‌

1 ـ 1 ـ پياده رو
1
ـ 1 ـ 1 ـ حداقل عرض مفيد پياده رو 120 سانتيمتر باشد.
1
ـ 1 ـ 2 ـ رعايت حداقل 120 سانتيمتر فاصله از ديوار براي هر نوع مانعي كه به هر علت نصب‌آن در پياده رو برنامه ريزي مي‌گردد اجباري است‌.
1
ـ 1 ـ 3 ـ حداكثر شيب عرض پياده‌رو دو درصد باشد.
1
ـ 1 ـ 4 ـ حداكثر شيب طولي پياده‌رو هشت درصد باشد.
1
ـ 1 ـ 5 ـ حداكثر شيب قسمت اتصال بين دو پياده‌رو كه نسبت به هم اختلاف سطح دارند درسرپيچ‌، سه درصد باشد.
1
ـ 1 ـ 6ـ ايجاد جدول يا اختلاف سطح بين پياده‌رو و سواره الزامي است‌.
1
ـ 1 ـ 7 ـ ايجاد جدول به ارتفاع حداقل 5 سانتيمتر بين پياده رو، باغچه ياجوي كنار پياده روالزامي است‌.
1
ـ 1 ـ 8 ـ پوشش كف پياده‌رو بايد از مصالح سخت و غيرلغزنده باشد.
1
ـ 1 ـ 9 ـ هرگونه شيرفلكه و ساير اجزاي تأسيسات شهري در فلكه معابر بايد در محفظه‌مناسب در نظر گرفته شود.
1
ـ 1 ـ 10 ـ همسطح بودن هرگونه درپوش با سطح پياده‌رو الزامي است‌.
1
ـ 1 ـ 11 ـ استفاده از هرگونه شبكه در سطح پياده رو ممنوع است‌.


1
ـ 2 ـ پلهاي ارتباطي بين پياده‌رو و سواره‌رو
1
ـ 2ـ 1ـ پيش‌بيني پلهاي ارتباطي بين پياده‌رو و سواره‌رو و حداكثر در هر 500 متر فاصله الزامي‌است‌.
1
ـ 2ـ 2ـ اتصال پلهاي ارتباطي و پياده‌رو بايد بدون اختلاف سطح باشد، در صورت وجوداختلاف سطح‌، رعايت ضوابط ذكر شده در فصل سطح شيبدار الزامي است‌.
1
ـ 2ـ 3ـ حداقل عرض پلهاي ارتباطي كه در امتداد مسير پياده رو نصب مي‌شوند، برابر عرض‌پياده رو باشد. حداقل عرض پلهاي ارتباطي عمود بر مسير پياده‌رو 150 سانتيمتر باشد.
1
ـ 2ـ 4ـ محل ارتباط پياده‌رو و سواره‌رو بايد داراي علائم حسي قابل تشخيص براي نابينايان‌باشد.
1
ـ 2ـ 5ـ ساختن پل يا سطح لغزنده ممنوع است‌.


1
ـ 3ـ محل عبور عابر پياده در سواره‌رو:
1
ـ 3ـ 1ـ ايجاد خط كشي عابر پياده در سواره‌رو در كليه تقاطعها و حداكثر در هر 500 متر الزامي‌است‌.
1
ـ 3ـ 2ـ ايجاد خط كشي عابر پياده در محل تردد معلولان و در مكانهاي خاص آنها الزامي است‌.
1
ـ 3ـ 3ـ ساختن پلهاي ارتباطي بين پياده‌رو و سواره‌رو در امتداد خط كشي الزامي است‌.
1
ـ 3ـ 4ـ پيش‌بيني دستگاه توليدي صداي خبر كننده به هنگام عبور آزاد براي عابر پياده جهت‌استفاده نابينايان در تقاطعهاي پرتردد الزامي است‌.
1
ـ 3ـ 5ـ كفسازي محل خط كشي عابر پياده بايد از جنس قابل تشخيص براي هدايت نابينايان‌باشد.

1ـ 4 ـ توقفگاه‌
1
ـ 4ـ 1ـ براي توقف وسيله نقليه به منظور پياده و سوار شدن معلولان از وسيله نقليه درخيابانهاي اصلي شهر ايجاد خليج (پيشرفتگي سواره رو در پياده‌رو) به عمق حداقل 60/3 متر و به‌ طور حداقل 12 متر با ارتباط مناسب با پياده‌رو الزامي است‌.
1
ـ 4ـ 2ـ اختصاص دو پاركينگ ويژه معلولان با نصب علامت مخصوص در كنار خيابان اصلي‌و در 500 فاصله الزامي است‌.
1
ـ 4ـ 3ـ در توقفگاههاي عمومي اختصاص 3 درصد فضاي توقفگاه به معلولان جسمي ـحركتي الزامي است‌.
1
ـ 4ـ 4ـ حداقل عرض محل توقف اتومبيل معلولان با صندلي چرخدار 50/3 متر است‌.
1
ـ 4ـ 5ـ محل توقف اتومبيل معلولان جسمي ـ حركتي مي‌بايد در نزديكترين فاصله به درهاي‌ورودي يا خروجي آسانسور باشد.
1
ـ 4ـ 6ـ توقفگاههاي اختصاصي معلولان بايد به وسيله علامت مخصوص مشخص شود.


1
ـ 5 ـ تجهيزات شهري‌
1
ـ ايستگاهها
1
ـ 5ـ 1ـ پايانه‌هاي اتوبوسراني درون شهري‌، مراكز شهري‌، و نزديك ساختمانهاي عمومي‌پرتردد، احداث محل انتظار ايستگاه اتوبوس به عرض حداقل 140 سانتيمتر و همسطح با كف‌اتوبوس الزامي است‌.
1
ـ 5ـ 1ـ 2 ـ شرايط دسترسي به محل انتظار مسافر در ايستگاههاي اتوبوس شهري مطابق‌شرايط اتصال پياده‌رو به سواره‌رو باشد.
1
ـ 5ـ 1ـ 3ـ در ايستگاههاي قابل استفاده براي معلولان‌، پيش‌بيني سرپناه‌، حفاظ و نيمكت باارتفاع 45 سانتيمتر از كف الزامي است‌.
1
ـ 5ـ 1ـ 4 ـ در محوطه پايانه‌هاي مسافربري برون شهري رعايت كليه شرايط لازم براي امكان‌تردد معلولان الزامي است‌.


1
ـ 5ـ 2ـ تلفن عمومي و صندوق پست‌
1
ـ 5ـ 2ـ 1ـ در پايانه‌هاي اتوبوسراني درون شهري‌، مراكز شهري و نزديك ساختمانهاي عمومي ‌پر تردد و مخصوص معلولان‌، پيش ‌بيني تلفن عمومي و صندوق پست قابل استفاده براي معلولان با مشخصات زير الزامي است‌.
1
ـ 5ـ 2ـ 1ـ 1ـ دسترسي به تلفن عمومي يا صندوق پس به صورت همسطح و يا با شيب ‌مناسب براي معلولان صورت گيرد.
1
ـ 5ـ 2ـ 1ـ 2 ـ پيش‌بيني فضاي آزاد به ابعاد حداقل 110 * 140 سانتيمتر در جلو تلفن و يا صندوق پست الزامي است‌.
1
ـ 5ـ 2ـ 1ـ 3 ـ حداقل عرض در باجه تلفن عمومي 80 سانتيمتر باشد.
1
ـ 5ـ 2ـ 1ـ 4 ـ حداكثر ارتفاع محل شكاف سكه‌، صفحة شماره گير تلفن و شكاف صندوق پست يكصد سانتيمتر از كف باشد.
1
ـ 5ـ 2ـ 1ـ 5ـ پيش‌بيني پيشخوان در ارتفاع 80 سانتيمتر جهت استفاده معلولان در فضاي تلفن ‌عمومي ضروري است‌.
1
ـ 5ـ 3ـ در معابر و فضاهاي شهري و در محلهايي كه آبريزگاه عمومي احداث مي‌شود، ايجاد حداقل يك آبريزگاه مخصوص معلولان الزامي است‌. در آبريزگاههاي بزرگ در ازاي هر ده واحد يك‌واحد آبريزگاه اضافه شود.

فصل دوم‌: مناسب سازي معابر

2ـ 1ـ پياده‌روهاي موجود
2
ـ 1ـ 1ـ با استفاده از امكانات‌، حداقل عرض پياده‌روهاي باريك به 90 سانتيمتر رسانيده شود.
2
ـ 1ـ 2 ـ موانعي كه به هر علت در پياده رو قرار داشته و يا نصف گرديده و از حداقل عرض مفيد90 سانتيمتر مي‌كاهند (مانند مانع عبور وسائط نقليه‌، باجه تلفن‌، صندوق پست‌، دكه‌، تيربرق ...)بايد جابجا گردند.


2
ـ 3ـ محل خط كشي عابر پياده‌
2
ـ 3ـ 1 ـ محل عبور عابر پياده در سواره روها بايد اصلاح‌، تسطيح و به صورت خط كشي باحداقل عرض 150 سانتيمتر و قابل دسترسي به پياده‌روها شود.
2
ـ 3ـ 2 ـ وجود پلهاي ارتباطي در امتداد كليه خط كشيهاي عابر پياده الزامي است‌.
2
ـ 3ـ 3 ـ جزيره وسط خيابان در محل خط كشي عابر پياده بايد قابل عبورصندلي چرخدار شود.


2
ـ 4ـ توقفگاهها
2
ـ 4ـ 1ـ در توقفگاههاي عمومي موجود بايد حداقل 2 درصد فضاي توقفگاه در نزديكترين‌فاصله به ورودي و خروجي و دسترسي مناسب به پياده‌رو براي توقف اتومبيل معلولان جسمي‌حركتي اختصاص يابد. اين عمل در وضع موجود از طريق تبديل فضاي سه محل توقف اتومبيل‌معلول جسمي ـ حركتي امكانپذير است‌.

فصل سوم‌: ضوابط كلي طراحي ساختمانهاي عمومي‌
تعريف‌:
منظور از اماكن عمومي در اين آيين‌نامه‌، آن دسته از ساختمانهايي هستند كه يكي از انواع‌خدمات عمومي را در اختيار افراد جامعه قرار مي‌دهند.

3
ـ1ـ وروديها

3ـ1ـ1ـ ورودي اصلي بايد براي استفاده معلولان نيز در نظر گرفته شود، و به سواره‌رو يا پاركينگ‌ساختمان دسترسي مناسب داشته باشد.

3ـ1ـ2 ـ ورودي ساختمان حتي الامكان هم سطح پياده‌رو باشد.

3ـ1ـ3ـ پياده‌رو منتهي به ورودي معلولان بايد با علايم حسي مشخص شود.

3ـ1ـ4 ـ حداقل عمل فضاي جلو ورودي 140 سانتيمتر است‌.

3ـ1ـ5ـ وجود سايه‌بان به عرض حداقل 140 سانتيمتر بر روي فضاي جلو ورودي الزامي است‌.

3ـ1ـ6 ـ حداقل عرض بازشوها در ورودي ساختمان 160 سانتيمتر باشد.

3ـ2ـ راهرو

3ـ2ـ1ـ حداقل عرض راهرو 140 سانتيمتر است‌.

3ـ2ـ2ـ كف راهروها بايد غيرلغزنده باشد و از نصف كفپوشها با پرز بلند نيز خودداري شود.

3ـ2ـ3ـ در صورت وجود اختلاف سطح در كف راهرو بايد ارتباط با سطح شيبدار به صورت‌مناسبي تأمين گردد.

3ـ3ـ بازشوها (درو پنجره‌)

3ـ3ـ1ـ حداقل عرض مفيد هرلنگه در براي عبور صندلي چرخدار 82 سانتيمتر باشد.

3ـ3ـ2ـ در مورد درهايي كه به خارج باز مي‌شوند تأمين ديد كافي الزامي است‌.

3ـ3ـ3ـ حداكثر ارتفاع ديد از كف تمام شده 100 سانتيمتر باشد.

3ـ3ـ4ـ درها بايد داراي پاخور به ارتفاع 20 سانتيمتر باشند.

3ـ3ـ5ـ در صورت استفاده از درهاي چرخان‌، گردشي‌، كشويي‌، پيش‌بيني يك در معمولي به‌عرض مفيد حداقل 80 سانتيمتر در جوار آنها براي استفاده معلولان الزامي است‌.

3ـ3ـ6ـ كليه درها بايد به سهولت باز و بسته شوند.

3ـ3ـ7ـ دستگيره درها بايد از نوع اهرمي بوده و فاصله داخلي بين آنها و سطح در 5/3 تا 7سانتيمتر باشد.

3ـ3ـ8ـ حداقل فاصله بين دو در متوالي چنانچه هر دو در به يك جهت باز شوند 200 سانتيمتر،چنانچه هر دو به سمت خارج باز شوند 120 سانتيمتر و چنانچه هر دو به داخل باز شوند 280سانتيمتر باشد.

3ـ3ـ9ـ درها بايد حتي المقدور بدون آستانه باشند. در صورت اجبار حداكثر ارتفاع آستانه 2سانتيمتر باشد.

3ـ3ـ10ـ به منظور تسهيل در حركت‌، پيش‌بيني 150 سانتيمتر سطح هموار در هر سوي در و 30سانتيمتر در طرفين آن الزامي است‌.

3ـ3ـ11ـ ارتفاع دستگيره از كف حداكثر 120 سانتيمتر باشد.

3ـ3ـ12ـ كليه درها و پنجره‌هايي كه تا كف داراي شيشه هستند در مقابل ضربه صندلي چرخدارمحافظ و از شيشه مقاوم ساخته شوند.

3 ـ حداقل زمان براي بسته شدن درهاي داخلي از حالت باز در 70 درجه تا حالت نيمه بسته در 5درجه‌؛ 3 ثانيه است‌.
درهاي ورودي با نيروي معادل 4 كيلوگرم نيرو درهاي داخلي با نيروي كمتر از 2/2 كيلوگرم نيرو باز شوند.

4ـ3ـ پله‌

3ـ 4ـ 1ـ وجود علائم حسي در كف‌؛ قبل از ورود به قفسه پله براي هشدار به نابينايان الزامي‌است‌.

3ـ 4ـ 2ـ عرض كف پله 30 سانتيمتر و حداكثر ارتفاع آن 17سانتيمتر باشد.

3ـ 4ـ 3ـ حداقل عرض پله 120 سانتيمتر باشد.

3ـ 4ـ 4ـ نصب دست انداز در طرفين پله الزامي است‌.

3ـ 4ـ 5ـ ارتفاع دست انداز از كف پله براي كودكان 60 سانتيمتر و براي بزرگسالان 85 سانتيمتر باشد.

3ـ 4ـ 6ـ حداكثر قطر ميله دست‌انداز اعم از گرد يا صاف 3و5 سانتيمتر و حداقل فاصله آن ازديوارها 4 سانتيمتر باشد.

3ـ 4ـ 7ـ لبه پله كاملاً غيرلغزنده بوده و به وسيله اختلاف رنگ قابل تشخيص باشد.

3ـ 4ـ 8ـ نصب هرگونه لبه پله غيرهمسطح و گرد كردن لبه پله ممنوع است‌.

3ـ 4ـ 9ـ در كناره‌هاي عرضي پله‌؛ تعبيه لبه مخصوص براي جلوگيري از لغزش عصا الزامي‌است‌.

3ـ 4ـ 10ـ پاخور پله بايد بسته باشد و پيشامدگي لبه پله از پاخور نبايد بيش از 3 سانتيمتر باشد.

3ـ 4ـ 11ـ حداكثر مقدار پله بين دو پا گرد بايد 12 پله باشد.

3ـ 4ـ 12ـ حداقل عمق پاگرد پله 120 سانتيمتر و در پله‌هاي دو جهته همعرض پله باشد.

3ـ5ـ سطح شيبدار

3ـ5ـ1ـ حداقل عرض سطح شيبدار 120 سانتيمتر باشد.

3ـ5ـ2ـ براي سطوح شيبدار تا 3 متر طول حداكثر شيب 8 درصد با عرض 120 سانتيمتر باشد.

3ـ5ـ3ـ در سطوح شيبدار بيش از سه متر طول (تا حد مجاز 9 متر) در ازاي هر متر افزايش طول‌5 سانتيمتر به عرض مفيد آن اضافه و 5 درصد از شيب آن كاسته شود.

3ـ5ـ4ـ پيش‌بيني يك پاگرد به عمل حداقل 120 سانتيمتر و در هر 9 متر طول الزامي است‌. درسطوح شيبدار دو جهته عرض پاگرد برابر عرض سطح شيبدار خواهد بود.

3ـ5ـ5ـ كف سطح شيبدار بايد غيرلغزنده باشد.

3ـ5ـ6ـ سطوح شيبدار و ورودي ساختمان بايد مسقف باشد.

3ـ5ـ7ـ نصب ميله دستگرد در طرفين سطح شيبدار الزامي است‌.

3ـ5ـ8ـ ارتفاع ميله دستگرد از كف سطح شيبدار براي شخص نشسته 75 سانتيمتر براي شخص‌ايستاده 85 سانتيمتر و براي كودكان 60 سانتيمتر باشد.

3ـ5ـ9ـ حداكثر قطر ميله دستگرد 5 و 3 سانتيمتر و حداقل فاصله بين آن و ديوار 4 سانتيمتر باشد.

3ـ6ـ آسانسور

3ـ6ـ1ـ در ساختمانهاي عمومي كه براي دسترسي به طبقات از آسانسور استفاده مي‌شود وجود حداقل يك آسانسور قابل استفاده براي معلولان روي صندلي چرخدار الزامي است‌.

3ـ6ـ2ـ آسانسور بايد همسطح ورودي و يا در دسترس بلامانع صندلي چرخدار قرار گيرد.

3ـ6ـ3ـ حداقل فضاي انتظار در جلو آسانسور در هر طبقه 150*150 سانتيمتر مربع باشد.

3ـ6ـ4ـ آسانسور قابل استفاده براي معلولان بايد مشخصات زير را داشته باشد:

3ـ6ـ4ـ1ـ عرض مفيد 80 سانتيمتر؛

3ـ6ـ4ـ2ـ مجهز به دو دركشويي با چشم الكترونيكي‌؛

3ـ6ـ4ـ3ـ ابعاد مفيد اتاقك آسانسور 110 * 140 سانتيمتر؛

3ـ6ـ4ـ نصف دستگيره‌هاي كمكي در ديواره‌هاي آسانسور در ارتفاع 85 سانتيمتر از كف اتاقك‌ الزامي است‌.

3ـ6ـ5ـ در محلهاي پرتردد معلولان ارتفاع دكمه‌هاي كنترل كننده آسانسور حداكثر 130سانتيمتر؛ حداقل برجستگي آن 5/1 سانتيمتر و حداقل قطر آن 2 سانتيمتر و نيز براي استفاده‌ نابينايان قابل تشخيص باشد.

3ـ6ـ6ـ لازم است توقف آسانسور با صوت مشخص شود.

3ـ7ـ فضاهاي بهداشتي‌

3ـ7ـ1ـ در قسمتهايي از ساختمانهاي عمومي كه معلولان تردد مي‌نمايند تعبيه سرويس‌ بهداشتي مخصوص آنان الزامي است‌.

3ـ7ـ2ـ حداقل اندازه سرويس بهداشتي 170 * 150 سانتيمتر مربع باشد و قابليت گردش‌صندلي چرخدار در اين فضا الزامي است‌.

3ـ7ـ3ـ در سرويس بهداشتي بايد به بيرون باز شود و گشودن آن در مواقع اضطراري از بيرون‌ امكانپذير باشد.

3ـ7ـ4ـ نصب كاسه مستراح به ارتفاع 45 سانتيمتر از كف الزامي است‌.

3ـ7ـ5ـ نصب دستگيره‌هاي كمكي افقي در طرفين كاسه مستراح به ارتفاع 70 سانتيمتر از كف و 20 سانتيمتر جلوتر از لبه جلويي كاسه الزامي است‌.

3ـ7ـ6ـ نصب دستگيره‌هاي كمكي عمودي با فاصله 30 سانتيمتر از جلو كاسه و 40 سانتيمتر بالاتر از نشيمن مستراح به روي ديوار مجاوري اجباري است‌. دامنه نوسان ميله‌هاي عمودي 80 تا120 سانتيمتر باشد.

3ـ7ـ7ـ نصب دستگيره اضافي بر روي قسمت داخلي در به ارتفاع 80 سانتيمتر از كف و 25 سانتيمتر فاصله از محور لولا الزامي است‌.

3ـ7ـ8ـ دستشويي سرويسهاي بهداشتي بايد به نوعي نصف شوند كه بدون جابه جايي فردمعلول از روي مستراح توسط وي قابل استفاده باشد.

3ـ7ـ9ـ ارتفاع مناسب دستشويي از كف معلولان 75 تا 80 سانتيمتر باشد.

3ـ7ـ10ـ حداقل عمق بدون مانع در زير دستشويي 45 سانتيمتر باشد.

3ـ7ـ11ـ شيرهاي دستشويي بايد به صورت اهرمي و به راحتي باز و بسته شوند.

3ـ7ـ12ـ ارتفاع لبه پاييني آينه دستشويي معلولان از كف حداكثر 90 سانتيمتر باشد.

3ـ7ـ13ـ حداكثر ارتفاع آويز حوله و جاي صابون از كف 80 سانتيمتر

3-8- ساختمانهاي عمومي :

3ـ8ـ1ـ كليه اماكن‌؛ فضاهاي شهري و قسمتهاي از ساختمانهاي عمومي كه براي استفاده‌ معلولان طراحي و تجهيز گرديده‌اند بايد به وسيله علامت ويژه معلولان مشخص گردند.

3ـ9ـ ساختمانهايي كه بخشهايي از آن مورد استفاده عمومي قرار مي‌گيرد و بايد براي معلولان‌نيز قابل استفاده باشند؛ به قرار زير است‌:

دانشگاهها و مراكز فرهنگي‌

بيمارستانها و درمانگاهها

مسجد و مصلي‌

آسايشگاهها

مراكز ورزشي‌

راه آهن ـ فرودگاه ـ ترمينال ـ مترو

بخش اورژانس كليه فضاهاي درماني‌

مراكز خدماتي ـ اداري مانند بانك و مؤسسات مالي و پست و تلگراف و تلفن‌

مؤسسات دولتي‌

3ـ10ـ در ساير ساختمانهاي عمومي رعايت موارد زير الزامي است‌:

3ـ10ـ1ـ در مراكز آموزشي غيردانشگاهي بايد طبقه همكف يا ده درصد سطح زيربنا؛ براي‌معلولان مناسب باشد.

3ـ10ـ2ـ كليه هتلها تا ظرفيت 25 اتاق بايد يك اتاق قابل دسترسي و استفاده با سرويسهاي ‌بهداشتي مناسب براي معلولان داشته باشد. در ازاي هر 25 اتاق اضافه پيش‌بيني يك اتاق مناسب‌ديگر براي معلولان ضروري است‌. اين اتاقها بايد به طور يكنواخت در بين اتاقهاي معمولي هتل ‌توزيع گردند.

3ـ10ـ3ـ كليه مسافرخانه‌ها و مهمانسراها تا ظرفيت 30 تخت بايد يك تخت و يك سرويس‌بهداشتي مناسب براي استفاده معلولان داشته باشند؛ در ازاي هر 30 تخت ديگر با سرويس بهداشتي ‌مناسب براي معلولان اضافه شود.

3ـ10ـ4 ـ كليه ساختمانهاي اداري دولتي كه بيش از 20 نفر كارمند و حداقل 400 مترمربع‌ مساحت داشته باشند براي اشتغال معلولان قابل استفاده باشد.

3ـ10ـ5ـ كليه پروانه ساختماني تجاري و همچنين كليه واحدهاي بيش از 100 متر مربع بايدبراي معلولان جسمي قابل دسترسي و استفاده باشد.

3ـ 11ـ مجتمع‌هاي مسكوني‌

3ـ11ـ1ـ در ساختمانهاي مسكوني كه تعبيه آسانسور اجباري است‌؛ بايد يك آسانسور مناسب‌براي معلولان نصب شده باشد.

3ـ11ـ2ـ كليه مجتمع‌هاي با بيش از 1000 مترمربع سطح و بيش از 10 واحد مسكوني بايدارتباطهاي عمودي و افقي و فضاهاي عمومي قابل استفاده براي معلولان جسمي ـ حركتي باشند.

ضوابط توصيه‌اي مناسب سازي محيط شهر براي معلولان‌
4
ـ 1ـ كاشت گياهاني كه ريختن ميوه‌هاي آنهادر اطراف پياده رو ايجاد لغزندگي نمايد ممنوع‌است‌.
4
ـ 2ـ چراغ راهنمايي كه دركنترل شخص معلول باشد بايد در دو طرف محل عبور نصب گردد.
4
ـ 3ـ ايجاد زمان كافي براي عبور ايمن معلولان از محل خط كشي عابر پياده الزامي است‌.
4
ـ 4ـ وسايل نقليه عمومي بايد به بالابرهاي مكانيكي براي دستيابي معلولان به داخل آنها مجهز گردد.
4
ـ 5ـ در صورتي كه ارتفاع سكوي مسافربري همسطح كف وسيله نقليه عمومي باشد بايد يك ‌سكوي فلزي مكانيكي بين ايستگاه و اتوبوس براي هدايت معلولان به داخل اتوبوس تعبيه گردد.
4
ـ 6ـ مشخص كردن قسمت بخصوصي از اتومبيل و ديگر وسايل نقليه با كمترين فاصله از درهاي ورود و خروج براي استفاده معلولان الزامي است‌. اين محلها بايد بدون صندلي و مجهز به‌ كمربند؛ دستگيره‌؛ بستهاي ديگر براي ثابت نگاهداشتن صندلي چرخدار در برابر حركتهاي ناگهاني ‌باشد.
4
ـ 7ـ صندليهاي چرخدار با عرض كم جهت استفاده معلولان در داخل هواپيما بايد در اختيار آنان قرار داده شود.
4
ـ 8ـضروري است كه اطلاعات مربوط به پرواز هواپيماها ورود و خروج اتوبوس يا قطارهابين شهري براي نابينايان به صورت صوتي و براي ناشنوايان به صورت بصري ارائه گردد.
4
ـ 9ـ پيش‌بيني فضايي بدون صندلي در كنار ورودي قطارهاي راه‌آهن شهري (مترو) براي‌معلولان و تعبيه كمربند و يا دستگيره و بست براي ثبات نگاه داشتن صندليهاي چرخدار ضروري ‌است‌.
4
ـ 10ـ نحوه استفاده از قطارها و اطلاعات مربوط به ورود و خروج بايد با وسايل صوتي و تصويري براي استفاده نابينايان و ناشنوايان اعلام گردد.
4
ـ 11ـ وجود علايم بصري براي ناشنوايان و علايم صوتي براي نابينايان ضروري است‌.
4
ـ 12ـ نصب تابلو براي افراد با ديد محدود و كم سويي بايد در رابطه با زواياي افقي‌؛ عمودي و جانبي صورت پذيرد در اين گروه زواياي افقي ديد براي افرادنشسته 15 درجه و براي افراد ايستاده‌ 30 درجه باشد.
4
ـ 13ـ لازم است كه تابلوهابا زمينه مشكي و حروف سفيد تهيه گردند.
4
ـ 14ـ براي نابينايان مي‌بايد توضيحات باخط «بريل‌» در گوشه چپ بالاي تابلو نوشته و در اين‌حالت حداكثر ارتفاع تابلو براي افراد ايستاده 122 سانتيمتر باشد (اين مساله در مورد تابلوهاي نصب‌شده به ديوار است‌)
ارائه علائم تنها به صورت تصويري مجاز نيست‌.
ميله‌ها و نرده‌هاي راهنما در نقاط حساس خطرناك بايد داراي علايم حسي باشند تا نابينايان را آگاه نمايد.

فرانک لویدرایت، مرید «لویی سولیوان» استادمکتب شیکاگو؛ اولین معمار نام آور امریکایی است که مدرسه هنرهای زیبای پاریس را نگذارنده است. به عنوان اولین نفر درایالات متحده، او معماری را کاملاًاز تقلید گذشته والتقاطی گری هارهایی بخشیده و سبکی، بی هیچ گفت و گویی،امریکایی، چون سبک نویسندگان موردعلاقه اش « والت ویتمن» و «مل ویل» را پایه نهاده است.

از ۱۹۱۱ نفوذ او از اقیانوس اطلس می گذرد، حیطه ای جهانی می یابد، ولی به شیوه ای دیگر و بستری پنهانی تر از نفوذ معماران خردگرای اروپایی.« رایت » نیز چون اینان، یکی از پیشگامان معماری نوست. ولی گذشتن از سنت برای او شکلی دیگر دارد . بهترین شاهد بر این، مفهوم او از « نقشه آزاد» است این مفهوم نه به یکسانی و بی تفاوتی فضای داخلی ، بلکه کاملاً بعکس به خصوصیت بخشیدن به این فضا ختم می شود مفهوم «فضای اندامواره» ای الهام، بخش همه آثار « رایت» است. این اندازمواره بودن فضای درونی ، اهمیت دیوارهای و سطوح کامل ، نقش مصالح خام طبیعی ، امتناع از همۀ گونه شناسی ها و قبول تنوعی فراوان و سرانجام ریشه گیری (بنا) در دوره نمای پیرامونی ، عناصری اند که می توانند آثاری متعدد را خصوصیت بخشند که در خانه های خصوصی درخشیده است («اواک پارک» در ۱۸۹۵،« روبی هاوس»در۱۹۰۹،«میدوی گاردنز» در ۱۹۱۴،«مینیاتور» در ۱۹۲۳،« فالینگ واتر» در ۱۹۳۶، « تالی سن و ست» در ۱۹۳۸) ولی این عناصر به هیچ وجه [ در حد خانه] محدود نشده است( هتل امپریال توکیو در ۱۹۱۶، کارخانه های جانسون ۱۹۳۶ و ۱۹۴۴ ، موزه گوگنهایم نیویورک ۱۹۵۸)این معماری - به گونه ای منطقی، در ارتباط با نظریه ای در مورد استقرارانسانیقرار می گیرد که به نوعی « ضد-شهرسازی» است ، ریشه های این نظریه در سنت تفکر امریکایی [ نسبت به شهرسازی] نهفته است که به وسیله «جفرسون»و «امرسون» فتح باب شده است : این انگاره تمثیلی « گسترده شهری» است که « رایت» در سه کتاب پیاپی آن را توسعه بخشیده و در ۱۹۳۴ به وسیله نمونه ای غول آسا آن را به تصویر کشیده است .« فرانک لویدرایت» کتاب های متعددی منتشر کرده است که بیش از آنکه بیانگر یک «دکترین» باشند، نشانگر نوعی رفتار و نوعی سرشت هستند . نوشته های همیشه شاعرانه و شخصی او ، گهگاه در ابهام و یا به سخنی درست تر در گفتاری بی هیچ نظم منطقی در می غلتند.
● شهر پهندشتی
تصور شهر پهندشتی از یک طرح جامع از پیش ساخته و پرداخته نشئت نگرفته، بلکه هدف آن بیان اصول استقرار بناهای شهر است . بنابراین رایت نقشه ای از تمام شهر ترسیم نکرد، بلکه فقط بخش ویژه ای را ارائه داد که توضیحات مربوط به آن در همان زمان یادآور « اصول معماری ارکانیگ» وی بود: » همۀ شکلها به تمامی باید از نظر رابطه با محل استقرار، مصالح ساختمانی ، روند ساخت و اهدافشان همگام با طبیعت باشند... ترکیبات و سیمای معماری باید متاثر از مشخصات و وضعیت توپوگرافی منطقه باشد.» طرح این خش نمونه، متکی بر یک شبکۀ شطرنجی متشکل از خیابانهای تفکیک شده و یک نظام مستطیل شکل در مورد سطوح تفکیکی است . شهر پهندشتی بازتاب دهندۀ روش خاص تقسیم زمین در ایالات متحدۀ آمریکاست. این نقشه برای هر نفر حداقل یک جریب زمین را اختصاص می دهد . به علاوه مجموع زمینهای انتخاب شده برای خانه های تک واحدی به مراتب بیشتر از زمینهای انتخابی برای مجموع مقاصد دیگر است . از لابه لای خانه های کوچک ، ساختمانهایی با اشکال گوناگون برخاسته اند . به ویژه تاسیسات صنعتی که در طول خیابانی استقرار یافته اند که حد غربی شهر را در بر می گیرد یک مرکز تجاری در کنار یک خیابان مورب و مجموعه ای از مدارس در مرکز ، یک محل نمایش بزرگ یک مرکز شهری روی دریاچه و غیره .مرکز شهری در ناحیۀ وسیعی گسترده شده و شامل یک ساختمان اداری ۵۰ طبقه، یک پارک زمینهای ورزشی ، یک باغ وحش، آکواریوم و غیره است در سواحل نهری که از دریاچۀ سد سرچشمه می گیرد دو بنای چندین طبقه قرار گرفته که شامل اداره ها و آپارتمان ها است. ساختمانهای بلند دارای فضاهای وسیعی هستند و تمامی ساختمانها توسط فضای سبز احاطه شده اند.
● شهر زنده (پرتحرک)
درسال ۱۹۳۲ رایت شهر مفقود را منتشر کرد در این کتاب که نیاز برای تفکیک بطور مفصل شرح داده شده بود . ضرورت از بین بردن آلودگی و شلوغی شهرها و حرکت به سمت اطراف شهر و چشم اندازهای چمنزارها احساس می شد . با درک مقادیر عظیمی از سرتا سرزمین های موجود وی راه حل آرمانی را متصور شد بنام « شهر پهن دشتی» او دو سال بود مدل یک میدان ۱۲ فوتی به شکل شهر پهن دشتی که به آن سفر کرده بود آماده کرد.در سال ۱۹۴۵ شهر مفقود را اصلاح کرد و دوباره آنرا(زمانی که تساوی اجتماعی برقرار شد ) نامگذاری کرد که توسط عکس هایی از مدل های کمکی مربوط به آن به تصویر کشیده شده است ایمان راسخ وی در مورد محیط ناسالم شهرها مرکز او را رها نکرد در اوائل سال ۱۹۳۱ او نوشت : شهر یک پیروزی طبیعی روحیه جمعی بر بشر است و بنابراین یک نیاز مادی از دروان طفولیت نسل ها بحساب می آید.اغتقاد من بر اینست که شهر آنگونه که امروز می شناسیم رو به نابودی است ما شاهد رشد سریع احلال و نابودی هستیم در سال ۱۹۵۸ وی نظری را در مورد شهرهای پهن دشتی تغییر داده و دوباره مقاله ای را در کتاب به شهر زنده اصلاح کرد.شاگرد وی چندین دور نما از شهر فرضی را به تصویر کشید و بصورت چشم انداز تپه ای با شیب ملایم متصور شده است چمنزار زیبا ، دریاچه ورودخانه در شهر آمده Taxi copter( تاکسی هوایی) و Atomic Barges (قایق اتمی) انتقال فوق مدرن را ایجاد کرده سات در حالیکه در بین چشم اندزاهای طبیعی و ساختمانهایی که خودش طراحی کرده بود ، هر دو نوع ساخته شده و ناکامل چشم می خورد . در واقع رایت راه حلی را برای داشتن یک شهر سالم، انسانی و زیبات ارائه داده است.

منابع:                                                 
شهرسازی معاصر_واتسلاف اوستروفسکی
شهرسازی تخیلات و واقعیات_فرانسوا ژوای
frank lloyd wright_bruce brooks pfeiffer

همكلاسي

در روزگاری که مدرنیته صوری‌گرا، فرم شهرها را در سیطره خویش گرفته است، آیا می‌توان از ضرورتی به نام معماری اسلامی سخن گفت و از جهت دیگر آیا مراد از معماری اسلامی و بحث و فحص در باب آن تنها در فرم سازه‌ها و مزین شدن آنها به اسماء جلاله و آیات کتاب‌الله خلاصه می‌شود؟


این پرسش‌ها، در بادی امر صعب ‌و غامض می‌نمایانند، اما آنچه در این باب عیان است۲ تلقی صوری‌گراست، که تواما در برابر یکدیگر قد علم می‌کنند؛ در یک جهت‌گیری آشکار، مدرنیست‌های وطنی می‌کوشند، «فرم» سازه‌هاشان، مدرن باشد، یعنی نمای بیرونی و اندرونی سازه‌ها- که در یک شکل غالب به نام «آپارتمان» رخ عیان می‌کند- نو، جدید و جذاب جلوه کند، این نو و جذاب بودن البته بسته به غنای مدرن آنها نیست بلکه در گرو عدم و امحای هر سنخ جلوه و جلوتی است که از آن معنای سنتی افاده شود. در اینجا یک نگرش هیستریک وجود دارد که می‌خواهد به هر قیمتی مدرن باشد، بالطبع این وجه از زیست روزمره نه یک امر عمرانی و حتی زیبایی‌شناسانه، بلکه تماما «اجتماعی» است و ریشه در تمنیات و آمال طبقه شبه مدرنیست ایران دارد.
از سویی دیگرباید گفت توجه تام به فرم و محتوای عاری از معنا، شاخص اساسی و تمام عیار معماری امروزین ایران است. با این وصف، سخن گفتن از معماری اسلامی شاید، اندکی که نه، بسیار دور از ذهن جلوه کند. این دور از ذهن بودن، سوای دشمنی مدرنیته معاصر با «امر معنایی»، وجه دیگری هم دارد؛ رویکرد سنت‌مدارانه‌ به ما می‌گوید شرط اسلامی بودن یک سازه مزین بودن آن به اسماء جلاله است، در این نگرش «صوری‌گرا» مثلا اگر یک سازه تماما شبه مدرن و عاری از معنا، بر سر در ورودی خود یکی از اسماء جلاله ذات اقدس حق را «الصاق» کند، اسلامی به شمار می‌آید!
بنابراین نگاه جامعه‌شناسانه و حقیقت‌گرای اصیل‌ اسلامی، به این امر بسیار ظریف و تواما سخت و صعب‌ و دشوار است. دشوار از این جهت که خود را در برابر ۲ اندیشه رقیب می‌بیند که در «روش» که همان صوری‌گرایی باشد مشترک و هم داستان‌اند.
اما اگر ما بخواهیم با اسلوب‌های متداول و رایج جامعه‌شناسی شهری موجود در ایران به تحلیل این امر بنشینیم، باید صادقانه اعتراف کرد که جهدی بی‌حاصل و تلاشی بی‌ثمر را سامان می‌دهیم که نهایتا از آن تنها یک «گزارش شکل‌شناختی» برون می‌تراود و نه چیز دیگر. جالب اینجاست که جامعه‌شناسی شهری موجود در ایران نیز به مانند این ۲ اندیشه رقیب، کاملا صوری‌گراست و نگاه معرفت‌شناسانه و هستی‌شناختی را برنمی‌تابد. بنابراین بهتر است همین جا با آنچه در ایران به‌عنوان «جامعه شناسی شهری» متداول است، وداع کنیم و به راه خویش برویم!
● شهر مدرن، معماری اسلامی
آیا امروز شهرهای ما مدرن‌اند؟ با یک نگرش صوری‌گرا و جزء‌نگرانه، باید گفت که شهرهای امروزی ما در سیر گذار از سنت به مدرنیته به‌سر‌می‌برند و از این رو، باید از گزاره پرطمطراق و پرطرفدار و در عین حال مسخ شده «چالش میان سنت و مدرنیته» یاد کرد و داد سخن داد و...
سؤال دیگر؛ آیا شهرهای ما اسلامی‌اند؟ اینجا هم عطف به همان نگرش صوری‌گرا، می‌توان وجود چند مسجد و چند عنصر و نماد را ملاک قرار داد و کار را تمام شده دانست و حکم صلاح دنیا و فلاح عقبی شهرنشینان و مدیریت شهری را صادر کرد. اما گفتیم که ما در این نوشتار قرار نیست دل به صوری‌گرایی بسپاریم و لعبت‌های مدرن و فرم‌های سنت‌گرا را کعبه آمال قرار دهیم، بلکه قرار است حقیقت‌گرا باشیم و نگاه معرفت‌شناسانه و هستی‌شناختی را مطمح نظر قرار دهیم.
در شهرهای امروز ما مدرنیته با یک نگاه فلسفی هیچ معنای تئوریک محصلی ندارد. اولا در یک نگاه معرفت‌شناختی، ما نه با مدرنیته که با مدرنیته‌ها طرفیم، عطف به همین امر، باید از «مدرنیته ایرانی» سخن بگوییم، این مدرنیته هیچ نسبتی با تئوری‌های فلسفی و جامعه‌شناختی ندارد، یعنی صرفا بر اثر کشش اجتماعی به یک نوشدن مبهم سامان یافته و به هیچ وجه قرابتی با مکاتب فلسفی، حتی فلسفه اسلامی ندارد، سنت نیز به همین وجه، تنها در شکل کنش‌های خرد اجتماعی رخ می‌نمایاند و از مبادی مشخص تئوریک بی‌بهره است.
بنابراین آن گونه که پیشتر گفتیم معماری و شکل سازه‌ها امری تماما اجتماعی است و باید گفت که معماری امروز ما از «معنا» تهی است. «معنا»، یعنی یک نماد باطنی، محتوا‌گرایانه و مشخص که فرد را تحت‌تأثیر قرار دهد و فضای ذهنی ایجاد کند؛ بدین معنا که فرد هنگامی که در جوار آن قرار می‌گیرد از لحاظ ذهنی خود را محصور در گفتمان ارزشی آن سازه حس کند.
در معماری‌های کلاسیک اروپا و مهم‌تر از همه در معماری اسلامی این امر جلوه و جلوت عیانی دارد. در معماری اسلامی، فرد هنگامی که در جوار سازه قرار می‌گیرد در خود یک «بهجت روحانی» احساس می‌کند و تمنیات فطری او به اسماء‌الله برانگیخته می‌شود.
با این وصف، چگونه می‌توان به سازه‌ای که براساس معماری نیهیلیستی مدرن ایرانی پردازش یافته و مثلا با برخی نام‌های جلاله مشاطه شده، صفت اسلامی اعطا کرد؟
یک اصل بنیادین به ما می‌گوید «معماری» عطف به مناسبات اجتماعی فرم و نما می‌گیرد، بدین‌سان است که در شهرهای آکنده از صوری‌گرایی مدرنیستی و شکل‌گرایی سنتی، معماری نیز تابعی از همین امور است.
«آپارتمان» که شکل غالب زیستگاه مسکونی در ایران است، عطف به مناسبات صوری‌گرایانه مدرنیستی، نه تنها از وجه تام مدرن شدن عاری است، بلکه هم در فرم و هم در محتوای سکونت در آن، «ناهنجاری» وجه غالب و عیان است. نه از لحاظ معماری و گاه نه از لحاظ مناسبات حاکم در یک آپارتمان، صفت «اسلامی» به هیچ وجه قابل تعمیم به آن نیست. بدین سان می‌بینیم که صوری‌گرایی اجتماعی حکم به عدم و فنای معماری اسلامی می‌دهد و عرصه حیات اجتماعی را از آن تهی می‌کند.
● مینی‌مالیسم اجتماعی!
روابط اجتماعی امروزین به علت تفوق نگرش‌های سود‌گرایانه مینی‌مالیستی و فایده‌مندی مبتذل، چیزی به نام «بورژوازی مستغلات» را شکل داده که در نهایت آن هم، پدیده «بساز بفروش»ی را شکل می‌دهد. «بساز بفروش»ی در ایران امروز، یک پدیده اجتماعی است، نه یک شکل منحط اقتصادی، این‌چنین است که معماری نیز تابعی از آن می‌شود.
بساز بفروش عزیز ما هنگامی که در جنوب شهر «آپارتمان» می‌سازد عطف به تفوق سنت‌گرایی صوری، سازه را به اسماء جلاله مزین می‌کند و یک «وان‌یکاد...» بر در ورودی می‌چسباند اما هنگامی که در شمال شهر بساط خویش را می‌گستراند، در کوچه ۶ متری برج ۳۰ طبقه‌ای می‌سازد که اندرونی‌ترین مناسبات خانه‌های مجاور هم از آن قابل رصد است.
● نتیجه
معماری اسلامی با هیچ سنخ صوری‌گرایی‌ای سرسازش و مجالست ندارد. معماری اسلامی جلوتی است از شوکت حقیقت‌گرایی و نعمتی است که نقمت صوری‌گرایی را ذبح می‌کند.
معماری اسلامی هنگامی رخ عیان می‌کند که جلالت ساحت معنایی اسلام، یگانه معیار ذهنیت غالب اجتماع و کنش منبعث از آن باشد . شهری از معماری اسلامی حظ می‌برد که اندوخته معنوی‌اش آکنده از اخلاق و عاری از مینی‌مالیسم فایده‌گرا باشد.از دیگر سو فقدان دردناک معماری اسلامی در زیست امروزین معلول بی‌توجهی ما به نقش «مکان قدسی» در یک شهر است. امروز خلوتگاه ما مکان قدسی نیست و فضایی عمومی است که به تمام معنا عرفی و عاری از تفوق نظم دینی می‌نمایاند.
شاید گمان برید که رجعت به معماری اسلامی در گرو دل کندن از هرگونه صور مدرن در زیست روزمره است، اما چنین نیست. تصرف ارزشی و ایدئولوژیک در این مقوله، به راحتی راه را برای بروز و ظهور معماری اسلامی می‌گشاید، معماری‌ای که در آن اندرونی، خلوتگه است و «بیرونی»؛ شوکت. معماری‌ای که آسایش از دل و ذهن و جسم نمی‌رباید، بلکه آرامش مانایی هدیه می‌کند. معماری‌ای که در آن حریم خصوصی و عمومی مشخص و واضح است و التزام و اعتقاد به اینکه دیگران هم حقی دارند آشکار و عیان است.
حکایت معماری اسلامی، از یک سو، حکایت «من» و «دیگری» نیزهست. «من»، چنان محترم شمرده می‌شود که «دیگری» و «دیگری» چنان ارج می‌یابد که «من». معماری اسلامی می‌تواند و باید بسته به مقتضیات هر عصر دگرگونی ظاهری یابد و اما «بطن معین ولایتغیر» آن، چنان «روح‌واحد» همیشه حکمفرماست و از سوی دیگر حکایت نفی فرد‌گرایی ویرانگر و نفی ثنویت میان فرد و جامعه است. همین امر است که معماری اسلامی را جذاب جلوه‌گر می‌کند؛ معماری‌ای که معنای مستتر در آن هم فرد را گرامی می‌دارد و هم جامعه را محترم.

سجاد نوروزی
http://iransociety.blogfa.com

هسته اوليه بم با استناد شواهد تاريخي، در ارگ بم و مناطق اطراف آن شکل گرفته است. رشد و تحول اين شهر از قرون اوليه هجري در منطقه امام زاده اسيري، به موازات پويايي زندگي در ارگ بم آغاز شده و در قرون متمادي تا ابتداي قرن حاضر اين رشد مشابه ديگر شهرهاي حاشيه كويري ايران، درون حصار بوده است.

 علي نجمي: بازسازي بم با توجه به بافت تاريخي آن نيازمند مطالعات گسترده‌اي در فرهنگ و تاريخ اين شهر بود كه برخي از مشاوران در فرآيند تهيه طرح‌هاي بازسازي اين مطالعات را به انجام رساندند. آنچه در اين گزارش ارايه مي‌شود، مروري است بر مطالعات اوليه شركت‌هاي مشاور كه در آن به وضعيت جغرافيايي، اقليمي و معماري بم اشاره شده است.

وجود ناحيه‌اي حاصلخيز در حد فاصل ارتفاعات و كوير و نيز قرار گرفتن در مسيري ارتباطي و تاريخي موجب شكل‌گيري شهرستان بم شده است. ارگ بم و احتمال وجود سكونت گاه‌هاي همزمان با آن و حتي كهن‌تر در شمال و غرب آن، نخستين نشانه‌هاي شهر به شمار مي‌رود كه تا ابتداي قرن حاضر به شكل بخشي متمركز در همان موقعيت و با اندكي تغييرات تداوم يافته‌اند.

افول صنايع تاريخي نساجي (شال بافي) و رنگسازي (حنا و ديگر گياهان رنگي و دارويي) و نيز خروج زرتشتيان مرتبط با تجارت هند و اروپا، همزمان با شروع قرن حاضر است. پس از آن با دگرگوني‌هاي نوين در چهره شهر مواجه هستيم؛ احداث خيابان‌هاي متعدد به همراه ساختمان‌هاي اداري، آموزشي و عمومي و تبديل خيابان‌ها به مراكز دادوستد اصلي شهر از اين جمله به شمار مي‌آيند.

آماده سازي و واگذاري‌هاي اراضي در دهه‌هاي اخير به همراه ايجاد انواع راه‌ها و خيابان‌هاي پراكنده توام با پراكندگي نهادهاي خدماتي با تراكم نسبي متوسط منجر به از هم پاشيدگي، حفظ نشدن و تضعيف ساختار طبيعي _ تاريخي شهر شده است.

«مطالعات عمومي شهر»:

 شكل گيري هسته تاريخي شهر متكي بر شواهد و گمان تاريخي در محل ارگ بم و يا نقاطي در اطراف آن انجام شده است. گذشته از اولين شكل تاريخي شهر، به نظر مي‌آيد رشد و تحول بم از قرون اوليه هجري در محل امام زاده اسيري، به موازات پويايي زندگي در ارگ بم آغاز شده و اين شكل‌گيري در قرون متمادي تا ابتداي قرن حاضر مشابه ديگر شهرهاي حاشيه كويري ايران درون حصار بوده است.

نخستين خيابان در سال 1309 (گويا با حضور پهلوي اول و مشابه ديگر شهرهاي بزرگتر ايران) در بم كشيده مي‌شود كه همان خيابان شمالي _ جنوبي اصلي شهر است كه در ابتدا از مركز شهر به جنوب و سپس از سال‌هاي دهه 30 به شمال امتداد يافته است. البته طي دو دهه اخير شاهد گسستن ساختار طبيعي _ تاريخي و كشيده شدن شهر به دنبال جهت گيري كمربندي شرقي _ غربي و ظهور الگوهاي فاقد ارزش‌هاي شهري و معماري از شهرهاي بزرگتر هستيم.

«اقليم شهرستان بم»:

 بم در حاشيه جنوبي كوير، مشابه با اقليم گرم و خشك و در عرض جغرافيايي 29 درجه و 6 دقيقه واقع شده و متوسط دماي سالانه اين شهر 6/22 درجه سانتيگراد گزارش شده و در ضمن ميزان بارندگي سالانه 1/64 ميلي‌متر است. ميزان رطوبت داخل شهر به دليل پوشش متراكم گياهي شهر افزايش مي‌يابد و با برودت تبخيري حاصل از گياهان، هواي شهر خنك مي‌شود.

«گونه شناسي بافت»:

 بافت مركز تاريخي: اين بخش از شهر كه در ميان آن يكي از متراكم‌ترين انواع بافت شهري وجود دارد، مطابق الگوي متداول شهرهاي كهن ايران و شكل يافته در ون حصار در حاشيه كوير است. با خروج از حصار چه از شروع قرن حاضر و چه قبل از آن با شكل‌ گيري‌هاي مستقل محله‌هاي خارج حصار و داراي ويژگي‌اي بومي متفاوتي شده است.

بافت خانه _باغ دوره مياني: رشد شهر در قالب افزايش سطوح باغي و شكل‌گيري بافت مسكوني پراكنده در ميان باغ‌ها موجب توسعه شهر بم مانند باغي بزرگ شده است كه تا دو دهه اخير حتي خيابان‌ها نيز از پراكندگي باغ‌ها و نحوه بهره‌برداري از زمين و آب تبعيت كرده است. درك ويژگي‌ها و ارزش‌هاي اين منطقه از شهر به دو دليل ضروري است؛ يكي گستردگي اين نوع بافت شهري و ديگري برخورداري از ارزش‌هاي طبيعي و كالبدي منطبق برهويت تاريخي _ فرهنگي _ بومي كه مي‌تواند نقش اساسي در حفظ و ارتقاي هويت بم، ايفا كند.

بافت نو ساخته: شهر بم در دو دهه اخير داراي دو نوع رشد بافت مسكوني بوده است كه نوعي از آن كم و بيش در ميان شهر و تا حدودي منطبق با بافت دوره مياني (الگوي خانه باغ) بوده و منجر به آميخته شدن سر آبها و حوزه‌هاي باغي نزديك شهر به آن و رشد مراكز خدماتي شهري در لبه‌هاي خيابان‌هاي تازه احداث اين مناطق شده است. در برخي از مناطق مسكوني، شكل درون محله‌اي فاقد ماندگاري ارزش‌هاي ياد شده است. اين محله‌ها توسط زمين داران تبديل به نوعي بورس دولتي و خصوصي در حاشيه‌هاي شهر شده كه باعث رشد كنوني شهر به شكل ناسازگار با ارزش‌هاي محيط طبيعي و منظر شهري، ضعف پيوستگي‌هاي تاسيسات شهري و هويت كالبدي شده است.

گونه‌شناسي مسكن:

 دوره كهن: انطباق الگوي مسكن به الگوهاي خانه‌هاي شهري حاشيه كوير مركزي ايران در دوره صفوي و قاجار و بر مبناي سازمان‌دهي حياط مياني و رعايت سلسله مراتب راهيابي و عرصه بندي عمومي و خصوصي است كه گاهي در مواجهه با باغ واجد رويكرد بيروني در جبهه رو به باغ شده است. فضاهاي اصلي اين خانه‌ها به سه بخش فضاي باز (حياط محصور و باغ)، فضاي نيمه باز (ايوان و راهرو) و فضاي بسته (اطاق، حوضخانه، انبار و...) تقسيم مي‌شود.

استقرار فضاهاي بسته نسبت به حياط‌ها به شكل U,L,O و خطي بوده و الگوي كوشك يا ميان باغ نادر است.

دوره ميانه: اغلب خانه‌هاي دوره ميانه به صورت بيروني و اندروني با يك راهرو به هم اتصال دارند. فضاها به طور عمده به دو فضاي زندگي (عملكردي و ارتباطي) و فضاي خدماتي تقسيم مي‌شوند كه به وسيله هال مركزي و دو راهرو به هم مي‌پيوندند. فضاي ارتباطي در خانه‌هاي سنتي حياط مركزي بوده و در خانه‌هاي دوره مياني به هال مركزي تبديل شده اما همچنان ارتباط ميان حياط و باغ حفظ شده است. از آنجا كه باد مطلوب شهر بم از سمت شمال مي‌وزد، بادگيري كه در جبهه زمستان قرار گرفته باد را به داخل كانالي زيرزميني هدايت و به عمق حدودا 5/2 متر منتقل مي‌كند.

مصالح و رنگ به كار رفته شامل اندود كاهگل گاهي با نازك‌كاري گچي مشابه دوره كهن و برخي نمادهاي آجري است. درون خانه‌ها از گچ‌كاري استفاده شده و مصالح به كار رفته در پشت بام شيب‌بندي خاكي يا اندودهاي كاهگل است.

دوره اخير: در اين دوره شاهد پيدايش اولين مجتمع‌هاي مسكوني به شكل چندواحدي در چند طبقه و يا مجموعه‌هاي تك‌واحدي سازماني يا تعاوني با محوطه مشترك هستيم. در اين دوره برخي الگوهاي دوره مياني داراي هال ارتباطي مياني تكرار شده و الگوهاي شهري متاخر در اندازه‌هاي متفاوت با ويژگي‌هاي پذيرايي و آشپزخانه‌اي رواج يافته‌اند.

از ميان رفتن الگوهاي چندحياطي و استقرار در ميان يا يك طرف حياط و باغ و نيز ماندگاري نقش درخت، باغچه و حياط سبز شده به همراه اشغال حدود نيمي از زمين به سبب كوچكي نسبي اراضي از ديگر ويژگي‌هاي اين دوره است. فاصله گرفتن رنگ‌ها و مصالح متنوع نسبت به قالب‌هاي قبلي و فراموشي نشانه‌هاي بومي و رواج استفاده از مصالح و روش‌هاي متداول سري‌سازي البته بدون دوام و مهارت لازم، از ديگر خصوصيات مصالح و رنگ در اين دوره محسوب مي‌شود.

شاخص‌هاي مسكوني بم:

برخي از شاخص‌هاي كالبدي عبارتند از: 1- قرارگيري باغ در قسمت شمالي و حياط در قسمت جنوبي 2- وجود ارتباط مستقيم (غالبا از فضاي باز و گاه از داخل فضاي بسته) ميان حياط‌ها و يا ميان حياط و باغ 3- تفكيك خانه به عرصه عمومي و عمومي به خصوصي 3- ساده و خالص كردن هر چه بيشتر حجم و كاهش تزيينات غيرضروري.

شاخص‌هاي اقليمي: طبق ساختمان‌هاي باقي‌مانده و يا شهرهاي مشابه بم، به منظور بهينه كردن شرايط محيطي در قبال عوامل اقليمي راهكارهاي متفاوتي نظير مقابله، محافظت و يا هماهنگي وجود داشته است. تابش و اثرات ناشي از شدت آن، باد و اثرات ناشي از وزش آن و بارش و اثرات ناشي از كمبود آن، عواملي بودند كه ساكنان از آنها استفاده و يا پرهيز مي‌كرده‌اند.

شاخص‌هاي فرهنگ سكونت: اهميت ويژه نبود اشراف همسايگان به يكديگر، نياز مبرم به داشتن فضاي باز (حياط) خصوصي، امكان بسط بصري و عملكردي ميان خانه – باغ و خانه – حياط از جمله شاخص‌هاي همسايگي و همجواري فرهنگ سكونت محسوب مي‌شوند. در خصوص عادات سكونت عوامل نظير نداشتن اشراف اتاق ميهمان به آشپزخانه، استفاده چند عملكردي از يك اتاق، تفكيك عرصه‌هاي خصوصي و عمومي در منزل و امكان ارتباط ميان آنها مدنظر بوده است.

راهبردها و ارزيابي:

از اواخر قرن بيستم معيارهاي ارزيابي به شكل سيستماتيك مطرح شد و عمده تجزيه و تحليل در دو عرصه اجتماع همراه مجموعه‌هاي شهري مسكوني و عرصه خصوصي زندگي انساني به ويژه در منازل انجام گرفت. از اين‌رو در هر ساختماني عواملي محيط، مردم، امكانات، اندازه‌ها و استانداردها، نظم فضايي، كيفيات هنري و بصري به ترتيب اهميت مورد بررسي قرار مي‌گيرد و به ميزان پاسخگويي صحيح به هر عامل‌، معماري داراي امتيازات مثبت و منفي مي‌شود.

برخي معتقد هستند كه يك سيستم سازه‌اي يا سياسي يا اقتصادي خاص، جامه‌اي مقيد بر معماري مي‌پوشاند اما بايد قبول كرد كه نظام و انديشه از الزام‌هاي اوليه طراحي معماري بوده و فراست، ابتكار، تخيل و نوآوري جزو جدايي‌ناپذير روند هر طراحي باقي مي‌ماند. درك همه‌جانبه و منسجم از مسايل مرتبط با معماري به طرح امكانات بيشتري براي ابداع صحيح و كارآمد مي‌انجامد.

یکصد سال پیش وقتی اولین بلدیه ایران در طهران کار خود را آغاز کرد شهر سامانی یافت و مشکلات تاحدودی کم شد . چندی بعد و در دوره فعالیت میرزا عباس مهندس باشی دگرگونی و آرایش پایتخت با اقتباس از الگوهای معماری ایرانی و فرنگی آغاز شد و این در حالی بود که رنگ ها و نقوش از پیکره عمارت ها و کاخ ها بیرون آمدند و بر جان شهر نشستند.

 پس از آن حسام الدین دولت آبادی در سال ۱۳۲۶ استفاده از رنگ و آرایش های متنوع را در نمای کلی شهر بصورت یک قانون مدون البته با الگوبرداری از روش اروپایی مطرح کرد و اینگونه زمینه ای فراهم شد تا چهره قدیمی و فرسوده تهران آن روزگار تاحدودی ترمیم شود.
● رنگ در جغرافیای شهر
تاریخ نشان می دهد که بنا ها و معماران اولین افرادی بودند که از عناصر رنگی در ابنیه شهر و ساختمان ها البته با میل، سلیقه و تجربه خودشان استفاده کردند. در این زمان رنگ بیش از آن که جنبه زیباسازی داشته باشد وسیله ای بود برای فخر فروشی به دیگران و افتخار به شهر نشینی. اما بهره برداری ابزاری از رنگ با هدف بهبود فضای بصری شهر را می توان به زمان گسترش میدان، دروازه ها، بازارچه ها و گذرها نسبت داد.
امروزه توسعه شهرنشینی باعث شده مردم با نوعی بهم ریختگی و ناهماهنگی در فضاهای بصری مواجه شوند که در این حالت ورود رنگ به برخی المان های گسترده نظیر خیابان ها، ساختمان ها و همه عناصر دیده شونده می تواند بی میلی ایجاد شده را به آراستگی و ظاهری انگیزه بخش تبدیل کند و به طرق مختلف در آرامش روحی و روانی شهروندان تاثیر بگذارد.
«کمال الدین کاویانی بهجت» کارشناس معماری می گوید «در شهرها به دلیل تراکم بالای کار و زندگی در کنار هم به الوان های شاد و محرک نیازمندیم تا با استفاده از آنها علاوه بر ایجاد جذابیت های روانی و بصری به یک نواختی مناسبی در همه اجزای شهر برسیم. رنگ ها می توانند هویت بومی یک محله را برایمان زنده کنند و در عوض این قابلیت را دارند که نماهای ناخوشایند را از منظر نگاه مان پنهان نگه دارند.»
● زبان رنگ ها
در یک شهر رنگ ها علاوه بر فضای سبز طبیعی به صورت نما، نور و علائم نیز به کار گرفته می شوند. استفاده از رنگ در تزئین نمای ساختمان ها مهمترین و مرسوم ترین شیوه است که الگوهای آن با ضوابط ساختمان و مسکن و منشور شهرسازی تعریف شده و در بدنه سازی و محوطه ها با موادی همچون شیشه، سنگ، سرامیک، چوب و مشتقات پلیمری بکار گرفته می شود.
دسته دوم رنگ هایی هستند که در قالب تابلوها باید مفهومی را به شهروندان منتقل نمایند. این رنگ ها در علائم ترافیکی بکار رفته و تابع استانداردهای خاصی هستند. در این گروه همیشه رنگ سبز خبر می دهد، رنگ زرد هشدار می دهد و رنگ قرمز خطر است. رنگ های اختصاری هم در این دسته قرار دارند و باید هدف و ماموریتی را مشخص کنند; مانند خودروهای آتش نشانی یا تاکسی ها. دسته سوم رنگ ها به صورت نور های پخش شونده و خیره کننده مورد استفاده قرار می گیرند که بطور طبیعی برای روشنایی شهر و تزئین آن به کار می روند. رنگ های این گروه معمولا به صورت التهابی و گازی تولید شده و بصورت انعکاسی و غیر انعکاسی تابانده می شود. «ندا حسن زاده» کارشناس معماری شهری می گوید: «از دهه ۶۰ میلادی نور در معماری مدرن جایگاه خاصی برای خود پیدا کرد و طراحان فرانسوی و ایتالیایی اولین افرادی بودند که توانستند بطور بسیار گسترده آن را در شهرهای خود بکار ببرند. امروزه نورها در حفظ منظر شهر از اهمیت بسیاری برخوردار هستند اما از آنجایی که امکان نفوذ و عمق بخشیدن به جزئیات را ندارند طراحان فقط از ویژگی های بصری و پرتوی آنها استفاده می کنند. به طور کلی رنگ آمیزی با نور یک روش گران محسوب می شود و برای فضاهای کوچک و خصوصی چندان مقرون به صرفه نیست».
● رنگ و زیباسازی
در سال ۱۳۵۴ مدیریت، اجرا و نظارت بر مناظر بصری به سازمان زیباسازی شهرداری محول شد. در این چارچوب یکی از مهمترین ابزارها برای توسعه و تعمیم زیبایی در شهر، رنگ ها بودند که به مرور با احداث بوستان ها و نصب اساس های مختلف در آنها محقق شد. از یک دهه پیش نیز با استفاده از رنگ های مختلف ترسیم ها و نقاشی های دیواری متعددی در نقاط مختلف شهر نمایان شده است.
کارشناسان زیباسازی معتقدند بکارگیری رنگ در مناظر شهری و اساس ها تابع تغییر و تحولات فرهنگی و اجتماعی است و برای جلوگیری از یک شکلی و بی روحی باید گاهی آنها را با نمادها و اشکال دیگر ترکیب کرد. به طور کلی استفاده از رنگ ها در نمای شهر می تواند کیفیت زندگی را افزایش داده و زمینه ای شود برای انبساط خاطر شهروندان. ناگفته نماند که ورود اتومبیل به تهران و رشد روزافزون تابلوهای تبلیغاتی نیز در رنگی شدن شهرها و محله ها بی تاثیر نبودند.

نویسنده : محمد جواد نعمتی

روزنامه مردم سالاری

عضویت در خبرنامه

تماس با ما

  • قاسمپور 0060167933913
  • greatmemar@yahoo.com
  • فرم تماس با ما
  • آیدی یاهو: greatmemar آیدی اسکایپ: greatmemar8570