مدیر سایت

مدیر سایت

بنا به گفته اي در آغاز اين قرن، شهرسازي را نميتوان هنر ناميد. اما بصورت علم نيز در نيامده
است. شهرسازي مانند علوم ديگر هنوز بر پايه هاي مدون استوار نيست. معلوم نيست که نسل
آينده نسبت به شهرسازي معاصر در قياس با آثار ارزشمند گذشته چقدر ارزش قائل شود. تحقيقات
و کتب بسياري در تشريح مشکلات شهر و روستا تدوين شده است. اما همهء تئوريهاي شهرهاي
مدرن با يکديگر متناقض ميباشند.

آغاز شهرسازي لوکوربوزيه
از ميان شهرسازان معاصر لوکوربوزيه بيشتر از همه مورد تنقيد و تحسين قرار گرفته است.
لوکوربوزيه براي اولين بار در سال 1922 همراه « پير ژانره » اولين شهر خود را در سالن پائيزي پاريس

نمايش داد که مورد استقبال و همچنين اعتراض برخي از منتقدين قرار گرفت. در آن زمان لوکوربوزيه
پيرو مکتب « پوريسم » بود.
پوريسم همانند نئوپلاستيسيم چند قاعده مربوط به فرم اشکال ساده و همچنين هماهنگي

طبيعي آنها در سه رشتهء مجسمه سازي، نقاشي و معماري را ارائه ميدهد. با اين تفاوت که
نئوپلاستيسيم منحصر به معماري ميشود و هنرهاي تجسمي را نفي ميکرد. اما لوکوربوزيه به
هنرهاي تجسمي پايبند بوده بطوري که در تمامي کارهاي وي نشانه هايي از هنرهاي ديگر به
چشم ميخورد.
طرح لوکوربوزيه شهري بود که براي سه ميليون سکنه طراحي شده بود. اين طرح بيشتر حالت

پژوهشي داشته که در باب محلهء مرکزي يک شهر بزرگ با ادارات، بناهاي عمومي، آپارتمانهاي
مسکوني بود. اين طرح داراي سه الگو بود:
1. الگويي براي ساختمانهاي عظيم اداري

2. الگويي براي بلوکهاي آپارتمانهاي مسکوني که داراي نقشهء دندانه اي شکل بودند که در شش
لايهء دو طبقه اي قرار ميگرفتند و آنها از دو طرف به فضاي سبز مشرف بودند.
3. آپارتمانهاي ويلايي که بصورت 5 بلوک دو طبقه اي قرار ميگرفتند. هر ساختمان داراي حياطي با

محيطي چمن کاري شده و امکانات ورزشي بودند.
همهء آپارتمانها داراي باغهاي معلق بودند.( فضاي سبز در سطح بامها و تراسها ) محلهء مرکزي

شهر براي 60000 نفر طراحي شده بود و ساير قسمتهاي شهر بطور خلاصه طرح ريزي شده بود و
اکثر اهميت به محلهء مرکزي شهر داده شده بود.
از وراي کمربند سبز شهر باغشهر قرار گرفته بود که گنجايش دو ميليون نفر را داشت.
قسمت صنعتي در شرق مرکز شهر قرار گرفته بود و براي حل ترافيک آن از اصول ترافيک مدرن

استفاده شده بود. ( همچون راه آهن زير زميني )
معابر اين شهر در سه سطح اصلي تعريف شده بودند:
1.
زير زمين که مخصوص ترافيک سنگين شهر بود.
2.
همسطح زمين که مخصوص ترافيک ميان محله اي بودند.
3.
مسيرهاي روگذر ( Via Ducts ) که مخصوص ترافيک سريع بودند.

خطوط راه آهن زيرزميني ارتباط مرکز شهر را با محلات پيراموني برقرار ميساختند. اينها اهداف

اصلي لوکوربوزيه بودند زيرا که وي يه ديد معمارانه در يک شهر بيشتر گرايش داشت تا تحليل
سازمان پيچيدهء آن.
مرکز شهر از مجموعه اي از 24 برج که هريک 60 طبقه دارند تشکيل شده است. هريک از اين

بناهاي عظيم امکان جاي دادن 10 تا 50 هزار کارمند را در خود دارد. در اين بناها به سبب ابعاد
عظيمشان تراکم جمعيت معادل سه هزار نفر در هر هکتار است که اين محل در مقايسه با محلات
قديمي بسيار بالاست. در فضاهاي ميان ساختمانها باغهاي عمومي با خيابانهاي پهن گسترده شده
اند و همچنين پارکينگهاي اتومبيل، گاراژها، مغازه ها، رستورانها، تسهيلات فرهنگي و غيره نيز در
آنجا قرار دارند. ( به تصوير شمارهء 24 توجه کنيد. )

سه سال بعد در سال 1925 لوکوربوزيه نقشهء همجواري خود را در نمايشگاه هنرهاي تزئيني پارس

براي بازسازي يک قطعه از پاريس ارائه داد.
تخريب ابنيه بي ارزش يا کم ارزش، احداث برجها براي ادارات و بناهايي با ارتفاع کمتر براي مسکن،

سالنهاي کنفرانس، نهادي تفريحي و غيره از مهمترين اهداف وي در اين طرح بودند. در اين طرح
تراکم به چهار برابر افزايش يافته ولي ابنيهء تاريخي در دل فضاهاي سبز حفظ ميشوند.
تاکيد لوکوربوزيه اين بود که اين طرح براي اجرا نيست بلکه تنها مبين خطوط اصلي است که سرآغاز

پيدايش خط مشي باشد.
اين پلان همانند پلانهاي سنتي تغيير شهرها در فرانسه ( از ابتدا تا زمان گارنيه ) چيزي جز يک

شکاف عظيم و نه خيلي دور از شکافهاي هاسمان نيست. لوکوربوزيه در تفسير پلانهاي معاصر
براي تمرکز زدايي پاريس اين طور ميگويد: « پاريس، مرکز يک چرخ است و مرکز چرخ را نميتوان جابجا
کرد. »
منطق پلان لوکوربوزيه همواره مورد احترامست. خيابانها بر طبق نوع ترافيک طبقه بندي شده اند و

ساختمانها بطور منطقي بهم پيوسته اند. فضاها بطور وسيع در نظر گرفته شده و در بر دارندهء
بهترين کيفيت سنت فرانسوي است.
در اين طرح براي قسمت شرقي پاريس مجموعه از 18 برج به ارتفاع 200 متر جهت عملکرد اداري

درنظر گرفته شده است که هرکدام در حدود 20 تا 40 هزار کارمند را در خود جاي داده اند. به اين

طريق تراکم در حدود 3500 نفر در هکتار به جاي 800 نفر در هکتار که قبلا" مطرح شده بود، بدست
ميآيد. در قسمت غربي ساختمانهاي مسکوني قرار ميگرفتند که ارتفاعي حدود 30 تا 40 متر

داشتند و شامل ادارات عمومي، مراکز تفريحي و ساير نيازهاي اوليه بودند.
مجموعهء بناهاي قديمي و تاريخي در محيطي با مقياس جديد بايد حفظ شود. اين محور عظيم که

در جهت عمود بر رودخانهء سن و در مجاورت آن طراحي شده بود ميتوانست عامل تهديد کننده اي
براي « ايل دولاسيته » باشد. ( ايل دولاسيته جزيره اي در داخل رودخانهء سن بود که داراي بناهاي
تاريخي از جمله کليساي نوتردام است. ) ( به تصوير شمارهء 25 و 26 توجه کنيد. )
در سال 1930 طرح شهر درخشان در کنگرهء CIAM بروکسل مطرح شد. اين شهر به گونه اي داراي
عناصر يک شهر خطي نيز بود. اماکن مناسبي جهت صنايع سبک و سنگين همچنين فضاهايي
براي انبارها به موازات مناطق مسکوني درنظر گرفته شده بود.
در واقع لوکوربوزيه يک شهر سبز با بناهاي مرتفع را طراحي کرده بود. در اين طرح که ساختمانها بر

روي ستونها بنا شده اند اين امکان را ميدهند تا تمامي سطح زمين جهت عبور و مرور پياده باشد.

بلوکهاي آپارتماني در ناسب با محور تابش خورشيد قرار گرفته اند.
مرکز اداري در اين شهر در قسمت شمالي و اندکي پايينتر از آن ايستگاه قطار و فرودگاه و سپس

مناطق مناسب جهت هتلها و سفارتخانه ها (B) ، خانه ها(A) ، صنايع سبک (C)، کارخانه ها(D) و
صنايع سنگين (E) در نظر گرفته شدند.
ساختمانهاي اداري 220 متر و خانه هاي با نقشهء دندانه اي 50 متر ارتفاع دارند. بلوکهاي


مسکوني شامل مجموعه اي جهت سکناي 2700 نفر است که هر مجموعه ورودي جداگانه دارد.
تراکم محلات مسکوني در حدود 1000 نفر در هکتار است.
اين طرح ترافيک را در 3 سطح تقسيم ميکند:
1. مترو

2.
سطوح مخصوص پياده ها که در بين پيلونهاي ساختمانها و در سطح همکف واقه ميشوند.
3. در ارتفاع 5 متري از سطح زمين که جاده هاي اتوميبل رو و سطوح لازم براي پارکينگها طرح

گرديده اند.
نمودار خيابانها در مرکز بازرگاني نشان ميدهد که به علت تمرکز جمعيت اداري، راههاي ماشين رو و

پارکينگها سطوح وسيعي را بخود اختصاص ميدهند. بنابراين پارک بزرگي که پيش بيني ميشد
ساختمانها را احاطه نمايد، خيالي بيش نبود. به همين ترتيب بعلت تراکم جمعيت در محلات
مسکوني نيز قسمت بزرگي از فضاي باز به خيابانهاي مدارس و ساير بناها اختصاص خواهد يافت.
(
به تصاوير شمارهء 27 ، 28 و 29 توجه کنيد. )
در سال 1935 لوکوربوزيه همهء پيشنهادات خود را در کتاب خود موسوم به « Laville Radiuse » منتشر کرد. خلاصهء پيشنهادات وي اين است که آپارتمانهاي مسکوني به ارتفاع تقريبا" 50 متر
ساخته شوند و زيگزاگ مانند در ميان مناطق سبز و خرم قرار گيرند. پنجره هاي شيشه اي بزرگ و
قامت نازک داشته باشند.
محلات مسکوني و مرکز شهر به داد و ستد اختصاص ميابد و در آن دفاتر تجاري در آسمانخراشها

قرار ميگيرد. در تمامي شهر عبور و مرور وسائل نقليه از يکديگر مجزا ميگردد.
ساختمانهاي پيلوت دار باعث ميشود که زمين زير بنا نيز جزئي از فضاي باز شود و چشم انداز

گستردهء پيوسته اي براي ناظر فراهم آورد.
12 درصد مساحت کل محله را ساختمان اختصاص ميدهد اما چون بام آپارتمانها نيز گردشگاه، زمين

بازي و محلي براي گرفتن حمام آفتاب بوجود مياورد اين 12 درصد نيز جزو فضاي باز حساب ميشود.
در سال 1937 پروژهء « ايلو انسالوبر » با همکاري پيرژانره براي تغيير قسمتي از شرق پاريس

(حومه سن آنتوان ) ارائه شد. اين طرح مشتمل بر خيابان بندي مجدد محله بود که جوابگوي ترافيک
باشد. اجراي پروژه کاملا" ميسر بود زيرا تغيير خيابانها فقط شامل ايم محله بود و ارتفاع
آسمانخراشها چندان زياد نبود که ساختن آنها غير ممکن باشد.
طرح « اونيته دابيتاسيون » (52-1947) در اين طرح منازل به اندازه هاي مختلف طرح شدند و مانند

يکي از پروژه هاي فرانک لويد رايت براي آسمانخراشهاي مسکوني اتاقهاي هر منزل در دو طبقه
قرار ميگيرد که پلکاني از داخل منزل اتاقها را به يکديگر مرتبط ميسازد. اين پروژه از پروژهء قبلي
پيچيده تر است. اتاقها در دو جانب ساختمان قرار گرفته و توسط راهرويي به يکديگر مرتبط ميشدند.
لوکوربوزيه در سالهاي 53-1952 در نانت فرانسه و در سال 58-1956 در برلين به آپارتمان سازي و
شهرسازي خود ادامه داد

معماری شگفت انگیز مهرپادین:

مهرپادین mehrpadin

مهریز یکی از باغ شهرهای تاریخی استان یزد به شمار می رود. وجود آثار ارزشمند تاریخی در نقاط مختلف این شهر و همچنین کاوش های باستان شناسی اخیر در محوطه اشکانی روستای مَدوار (غربالبیز) و به دست آوردن اشیا بسیار قدیمی و گورستان متعلق به دوران پیش از اسلام، نشان از تمدنی کهن در این منطقه دارد. شهری که امروزه به نام مهریز مشهور است در روزگاران پیشین «مهرگرد» و سپس مهریجرد نامیده می شده و بنای آن را به مهرنگار دختر انوشیروان نسبت می دهند، در کتاب تاریخ جدید یزد درباره این شهر چنین گفته می شود: شاه قباد درگذشت و انوشیروان به پادشاهی نشست.او را از دخترخاقان ترک ۲ فرزند آمد یکی پسر و دیگری دختر. پسر را هرمز نام نهاد و دختر را مهرنگار و چون فرزندان او بزرگ شدند انوشیروان یزد را به مهرنگار بخشید و مهرنگار از مداین مقنیان را به یزد فرستاد و در یزد بسیار عمارت ساخت و در نزدیکی شهر به ۸ فرسنگی دهی معتبر ساخت و آن را مهرگرد نام کرد و اکنون آن قریه را مهریجرد می خوانند. مهرنگار در مهریجرد قناتی بنیان کرد و آنرا مهرپادین نام گذاشت و در آن محل، محله عالی ساخت به نام مهرآباد. واژه مهرپادین از ۲ کلمه مهر+ پاد تشکیل شده است که مهر همان خورشید است و پادین به روایتی یعنی سرزمین و در مجموع عبارت است از خاستگاه سرزمین خورشید. قدیمی ترین بخش بافت محله مهرپادین مربوط به قرن هشتم ه.ق می شود.
● عناصر معماری مجموعه مهرپادین
مجموعه ابنیه تاریخی مهرپادین شامل مسجد جامع (زمستانه و تابستانه)، قلعه، حمام، آب انبار، حسینیه، بازارچه و تعداد زیادی خانه های قدیمی خشتی با نورگیر و بادگیرهای زیباست. افزایش تعداد ساکنان، تحولات اجتماعی، فرهنگی و نیازهای زندگی در دوران معاصر موجب از بین رفتن بخش عظیمی از بافت با ارزش کوچه باغی در مهرپادین شده است.
● مسجد جامع مهرپادین
پایه و اساس مسجد جامع مهرپادین ظاهراً مربوط به قرن هشتم ه.ق و دوران آل مظفر است. این مسجد بنایی تک مناره با ۲ بخش تابستانه و زمستانه (گرمخانه یا شبستان) است که بخش زمستانه در ضلع شمال شرقی ایوان قرار دارد. شبستان، ایوان و قسمت های دیگر به طور کامل مرمت و بازسازی شده است و دیگر نشانی از آثار قدیم آن اکنون به جای نیست. سردر ورودی مسجد آجرکاری است و آرایه خاصی بر روی آن دیده نمی شود. مناره مسجد در سمت چپ ورودی قرار دارد و بلندای وضع موجود آن حدود ۲۰متر و قطر آن حدود ۳‎/۲۰ متر است، البته طبق روایات اهالی محله، ارتفاع مناره تقریباً دو برابر وضع موجود آن بوده است. ساختار بدنه آن از خشت ساخته شده و سطح بیرونی با ملات کاهگل و آهک اندود شده است. در کمر مناره کتیبه بندواره ای از کاشی معرق به خط نسخ به فاصله ۵ متر از زمین نصب شده است که متأسفانه قسمتی از آن ریخته و آنچه از کتیبه تاریخی آن باقی مانده بدین عبارت است: «تَقَرب اِلی الله تعالی… الی حاج محمد بن…. عمل المحفوظ فی رجـ…». ظاهراً بانی منار و احتمالاً مسجد، و یا قسمتی از آن، محفوظ بن محمد بن الحاج الدین علی است که قبر پسرش علی بن محفوظ بن محمد در مقبره شیخ محمد در خانقاه میبد دیده شد و سنگ قبرش آنجا قرار دارد. به گفته اهالی در قسمت بالای کاشیکاری کتیبه ای وجود داشته که بر روی آن عبارت: عمل استاد محمد شجاع بنا نوشته شده که در حین مداخلات بازسازی و مرمت از بین رفته است. پایه مناره به ارتفاع حدوداً ۱‎/۲۰ متر دارای آجر چینی مدور است. در بدنه مناره منافذی برای تأمین روشنایی و تهویه هوا وجود دارد. ساختمان مسجد به شیوه تک ایوانی بنا شده و گنبدخانه، ایوان، شبستان، میانسرا و دالان ها از اصلی ترین فضاهای آن به شمار می روند که ایوان و گنبدخانه در ضلع جنوبی قرار دارد. در فاصله بین ایوان و شبستان، میانسرای ۴ گوشه نا مساوی با ابعاد ۱۰‎/۷۰ در ۲۰‎/۵ متر قرار گرفته است. پهنای جلوخان ایوان حدود ۸ متر و کاملاً ساده است. در اطراف صحن نورگیرهایی مشبک با استفاده از خشت ساخته شده و فضاهای دالان شرقی و غربی ۲ اشکوبه است که فضای اشکوب بالایی به خانم ها اختصاص داشته است. محراب مسجد بسیار ساده است و به طور کامل بازسازی شده و در دوطرف آن ۲ فضای کوچک وجود دارد که احتمالاً محل اعتکاف بوده است. گنبد مسجد به صورت گردچین و آجری است و قطر آن ۱۳‎/۵ متر و بلندای آن حدود ۸ متر است. مسجد زمستانه یا گرمخانه با همان پلان و فرم اصیل شبستانی موجود است ولی در ظاهر کامل بازسازی شده است. زیلوهای نفیس و زیبایی وقف این مسجد شده است.
● کشته خانه و بقعه امامزاده
جنب مسجد جامع و در جانب شرقی میانسرا، بقعه ای با گنبدی رفیع قرار دارد که مردم در قدیم به آن «کُشته خانه» می گفتند و امروزه آن را «امامزاده سید غیاث الدین» از فرزندان امام موسی بن جعفر می شمارند. به گفته اهالی در زمان حمله مغولان مردم در این مکان مقدس پناهنده شده اند. سربازان مغول خشتی را لای پارچه پیچیده و به عنوان این که قرآن است قسم می خورند که اگر در را بگشایند به آنها کاری نخواهند داشت. آنها هم فریب خورده در را به روی مغولان می گشایند. مغولان همه آنها را کشته و با لباس و اسبابشان در همان جا دفن می کنند، از آن پس به این مکان کشته خانه هم می گویند. همچنین روایت دیگری است که در همین زمان (حمله مغولان)، چهل دختر به این مکان فرار کرده و از خداوند می خواهند که زمین دهان باز کند و آنجا فرو روند. این گونه می شود و چهل دختر در آنجا ناپدید می شوند و این بخش از مجموعه به چهل دختران معروف است. این بنای معظم ایام زیادی به صورت خرابه ای برجا بود تا این که مردم در سال ۱۳۴۲ شمسی به مرمت و بازپیرایی آن همت گماشتند. در سال های اخیر مجدداً اقداماتی بر روی بنای امامزاده صورت گرفته که خطوط و نقوش قدیمی را به طور کل پنهان کرده است. در میان این بقعه صورت قبری به بلندی ۱‎/۲۵ و عرض ۱‎/۲۵ و طول ۲‎/۵۰ متر قرار دارد و اطرافش کاشیکاری شده و قبل از مرمت های اخیر بیش از یک متر از آن زیر خاک بوده است. از حیث ویژگی های معماری ساختمان امامزاده سید غیاث الدین بسیار ساده و بی پیرایه و شامل یک اتاق ۴ گوشه منتظم بزرگ است و دارای مقرنس های گچ اندود است. سطح گنبد با آجرهای مربع شکل پوشیده شده و حدود ۳ متر از ارتفاع و ساقه گنبد گچ اندود شده است.
● حمام مهرپادین
در فاصله اندکی از ورودی مسجد جامع و امامزاده، حمام تاریخی مهرپادین قرار دارد که از لحاظ ساماندهی عناصر و فضاهای حمام ایرانی در نوع خود قابل توجه است. ساختمان وضع موجود حمام مربوط به دوران قاجاری است ولی با کمی دقت و مطالعه بیشتر می توان حدس زد که بنای اولیه آن به زمان پیش از قاجاریه باز می گردد. معمولاً حمام هایی که دارای یک مجموعه فضایی هستند به طور ساعتی برای زنان و مردان مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین حمام های موجود در بازارها اغلب فقط مردانه بوده است ولی حمام تاریخی مجموعه مهرپادین دارای ۲ بخش مجزا برای استفاده خانم ها و آقایان در طول روز بوده است. حمام کوچک تر به آقایان اختصاص داشته و حمام بزرگتر مختص خانم ها بوده است. حمام کوچک تر (مردانه) دارای یک در چوبی است و یک راه پله نیم مدور امکان دسترسی به سربینه یا همان رختکن را فراهم ساخته است. فضای سربینه (رختکن) دارای طاقچه های متعددی است و در وسط آن یک حوض آجری ۸ ضلعی با اندود سیمان به عمق حدود ۱ متر و پا شویه قرار دارد و از روزن پوشش گنبدی خود نور می گیرد. دورتادور سربینه سکوهایی برای پهن کردن اسباب و رخت مشتریان تعبیه شده و در زیر سکوها فضاهای کوچک کنگره ای به منظور قرار دادن کفش استحمام کنندگان ساخته شده است. با یک اختلاف سطح جزیی و از طریق میاندر می توان به گرمخانه یا محل شست وشو رسید. فضای میاندر معمولاً راهرویی با پیچ و خم است که سربینه را به گرمخانه متصل می کند و دمای بدن را متعادل می کندگرمخانه حمام مردانه فضایی به ابعاد ۵‎/۹۰در۴‎/۲ متر با سقف کوتاه گنبدی به ارتفاع حدود ۲‎/۷۰ متر و ۲ نور گیر است که هر نور گیر متشکل از دهانه ۷ کوزه سفالی است. در دورتادور این بخش به تناوب یک طاقچه بلند و یک طاقچه کوتاه تعبیه شده و در کنارآن حوض کوچکی به عرض حدود یک متر وجود دارد. خزینه امروزه جای خود را به دوش ها در قسمتی پایین تر از سطح گرمخانه داده، به طوری که پوشش آن هم سطح کف فعلی کوچه مجاور آن است. ابعاد آجرهای به کار رفته در ساخت این حمام بسیار متنوع است که نشان دهنده مرمت بنا در دوره های مختلف است. حمام بزرگتر که جهت استفاده خانم ها بوده تا چندی پیش فعال بوده و از نظر فضایی تفاوت عمده ای با حمام کوچک تر ندارد. پس از درب ورودی و هشتی، سربینه این حمام دارای پلان هشت ضلعی است و مانند حمام کوچک تر در وسط آن یک حوض هشت ضلعی به عمق حدود ۵۰ سانتیمتر با اندود گل و آهک ساخته شده است. پیرامون این حوض پاشویه ای به عرض ۲۰ سانتیمتر تعبیه شده است. کف گرمخانه ۴ پله پایین تر از سربینه است و بوسیله یک دالان باریک (میاندر) به این فضا وصل شده است. در جانب شرقی آن یک خزینه و در دیواره جنوبی آن فضایی دیده می شودکه مجرای عبور و کنترل آب خزینه بوده است. آب مورد نیاز این حمام از قناتی موسوم به مهرپادین تأمین می شده است. این حمام دارای یک کتیبه از سنگ مرمر به شرح زیر است: کلیات عمرانی اردوی شماره ۲ مهریز تابستان ۲۵۳۷ که منظور از اردو، گروه های مرمت دانشجویی است.
● آب انبار مهرپادین
ساختمان آب انبار مهرپادین در جانب شمالی شبستان مسجد جامع قرار گرفته است. این بنا تنها آب انبار موجود در محله مهرپادین است و تمامی ساکنان محلات کوچک تر هم از این آب انبار استفاده می کردند. البته پایاب یا پاکنه هایی در برخی از گذرهای محلات مهرپادین برای تأمین آب مورد نیاز ساکنان تعبیه شده است. سردر ورودی آب انبار آجری است و دهانه بزرگ ورودی آن ۳‎/۳۰ متر، پهنای دهانه راه پلکانی آن ۱‎/۸۰ متر و بلندای ورودی آن ۲‎/۳۰ متر است. از طریق ۳۵ پله که دوتای آن عریض تر است و احتمالاً به منظور یک توقف و مکث کوتاه بوده، می توان به مخزن آب یا پا شیر دسترسی یافت. جرز یک دیوار خشتی و تخریب شده در ارتفاع حدود ۲ متری ورودی آب انبار نشان می دهد که کوچه مقابل ساختمان در گذشته به صورت ساباط (پوشیده با طاق) بوده است. خشت های قدیمی آن به ابعاد ۷*۳۰ *۳۰ سانتیمتر و آجرهای به کار رفته در بنا ۴*۲۳*۲۳ سانتیمتر و اندود آن از گچ و خاک و ملات بین آجرها گل آهک است. در دوطرف ورودی سکوهایی به منظور استراحت موقت اهالی ساخته شده است که به آن تقا یا پیرنشین می گویند. عمق آب انبار از نخستین پله ورودی تا پا شیر حدود ۱۷ متر است و ۴ بادگیر با اندود کاهگل دارد. گنبد و بادگیرها روی سکوی مدور آجری ساخته شده اند و قطر پوشش گنبدی حدود ۱۰ متر است.
● حسینیه مهرپادین
در جانب غربی مسجد جامع کوچه ای سنگ فرش است که بخش عمده آن تخریب شده و از میان این گذر جوی باریکی می گذرد که در اطراف آن چند درخت توت و چنار قدیمی قرار دارد. این جوی مسیر قنات مهرپادین است که روگذر می شده و از جلو ورودی مسجد به سوی آب انبار و آسیاب می رفته است. در حال حاضر در این مسیر آب چاه جاری می شود. بنای حسینیه که نام کنونی آن حسینیه ارشاد است در ضلع غربی مسجد و جوی آب قرار دارد. طبق نظر کارشناسان قدمت اولیه این ساختمان به همان دوران آل مظفر و همزمان با ساخت مسجد باز می گردد، ولی با مطالعه بیشتر در شالوده ساختمان و نقش های موجود در دیواره های خارجی بنا می توان حدس زد پیشینه این ساختمان کهن تر است. شکل پلان حسینیه فعلی ۴ ایوانی با میانسرای مرکزی است ولی در گذشته این بنا یک ساختمان تدافعی بوده است. پیش از ساخته شدن قلعه مهرپادین در کشتخوان های دشت توده، این بنا قلعه دفاعی محله مهرپادین بوده است.ساختار فضایی قلعه پس از ساخت حسینیه به طور کلی از بین رفته و اکنون بنایی عظیم با ۴ ایوان، ۲ ورودی و حجره هایی در ۲ اشکوب در ایام محرم پذیرای عزادارن حسینی است. ارتفاع باقیمانده دیوار بیرونی خشتی آن حدود ۱۵ متر است و نقوش و تیرکش هایی در قسمت بالای آن دیده می شود. ابعاد خشت های به کار رفته در ساخت آن حدود ۱۰*۲۴*۲۹ سانتیمتر است.
● بازارچه و آسیاب
در پیرامون ابنیه ذکر شده بناهای دیگری چون آسیاب و بازارچه وجود داشته که به دلیل تعریض خیابان های مجاور از بین رفته اند. آسیاب بزرگ مجموعه مهرپادین به طور کلی در زیر خیابان مدفون شده و تنها یادی از بزرگی و عظمت آن در خاطرات ساکنان کهنسال محله باقی مانده است، ولی از بازارچه روبه روی مسجد جامع تعداد کمی حجره باقی است که بدون عملکرد تنها یادی از بازارچه کهن و داد و ستد را تداعی می کند. وقتی از آسمانه و گنبد مسجد جامع به بازارچه و پوشش ساختمان های مخروبه سمت دیگر خیابان جدیدالاحداث نگاه می کنیم کاملاً توالی سقف های گنبدی در پی یکدیگر قابل مشاهده است.

ساشا ریاحی مقدم
کارشناس ارشد مرمت معماری، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی الیگودرز

روزنامه ایران

ساکنان اولیه فلات ایران پس از سکونت در میان ارتفاعات و غارها به سوی دشت های هموار و مسطح روی آوردند و به ساخت سکونتگاه های ابتدایی با ساختمایه بدوی پرداختند.


خانه های اولیه ، معماری بسیار ساده ای با استفاده از شاخ و برگ درختان و گل داشتند که می توانست امنیت و رفاه نسبی انسان ها را تأمین کند. با گذشت زمان و افزایش دانش و تکنولوژی ساخت و همچنین مقابله با طبیعت پیرامون، سکونت در نقاط مختلف جنبه دائمی تری پیدا می کند و مردم در مجاورت خانه های خود به کشاورزی و دامپروری می پردازند. گستردگی و پراکندگی سکونتگاه های روستایی در سزمین پهناور ایران و همچنین تهدید در برابر حملات و آسیب های احتمالی موجب به وجود آمدن تأملی عمیق بین ۲ مقوله امنیت و معماری در برخی مناطق شده است.
امنیت و نظام تدافعی و شیوه مقابله با هجوم بیگانگان، می تواند تأثیر زیادی در شکل گسترش سکونتگاه و تغییرات به وجود آمده در بافت کالبدی آنها داشته باشد. در اغلب روستاهای کویری و دشتی از نظر معماری، ۲ گونه سامانه تدافعی به کار برده شده است؛ نوع اول سکونتگاه هایی را شامل می شود که دارای دژ، حصارهای تو در تو و برج و بارو در اطراف روستا هستند و دستیابی به واحدهای مسکونی و ابنیه دیگر از طریق دروازه ها صورت می پذیرد. اغلب در این سکونتگاه ها فضاهای عمومی و مذهبی در داخل حصار تعبیه می شود. نوع دوم روستاهای دارای قلعه هستند که خود به دو گونه تقسیم می شوند؛ گونه اول روستاهای قلعه ای هستند؛ یعنی مردم همیشه در داخل قلعه زندگی می کنند و باغ ها و زمین های کشاورزی آنها در بیرون قلعه قرار می گیرد.
از این نمونه در مسیر راه های ارتباطی پرتردد که احتمال تهدید از سوی راهزنان بیشتر است به وفور دیده می شود؛ گونه دوم روستاهایی هستند که قلعه ای جداگانه در محلی مناسب و نزدیک به خانه های مسکونی و زمین های زراعی دارند و تنها در هنگام احساس خطر و تهدید از سوی دشمنان به داخل آن پناه می برند و مدتی را در آن سپری می کنند. معمولاً هر خانوار روستا در این قلعه اتاقی دارد و مقداری آذوقه را در آن انبار می کند. در این قلعه ها معمولاً فضاهای ضروری ساخته می شود و مسأله تأمین آب مصرفی در آنها از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
● امنیت در قلعه دفاعی سریزد
در روستای سریزد بقایایی مبتنی بر وجود برج و بارو در پیرامون آن مشاهده نمی شود. بقایای سردری هم که عوام به آن دروازه شهر فرافر می گویند، به احتمال زیاد یک بنای آرامگاهی است البته یکی از گذرهای روستا به دربند مشهور است که بقایایی از آن موجود نیست. در گذرهای دربند یک دروازه کوچک در ابتدای کوچه قرار می دادند و هنگامی که در را می بستند، دسترسی به واحدهای مسکونی امکانپذیر نبود. سامانه دفاعی روستا از طریق قلعه موجود در میان کشتزارها و در مجاورت محلات شکل می گرفته به طوری که در مواقع ضروری ساکنان روستا از هر محله می توانستند خود را به سرعت به قلعه برسانند. عظمت و بزرگی این قلعه که در ۳ اشکوب ساخته شده حکایت از رونق و جمعیت بالای روستا در گذشته دارد.
از لحاظ جهت یابی این قلعه در بین محلات بالا و سفلای روستا قرار گرفته است و یکی از علل شکل یابی و گسترش محله میان می تواند همین قلعه باشد. به اعتقاد نگارنده کتاب استحکامات دفاعی در ایران، قلعه سریزد هر چند گستردگی و وسعت و تشکیلات ارگ بم را ندارد و با آن قابل قیاس نیست اما جمع و جور بودن و ترتیب این قلعه آن را در نوع خود منحصر به فرد کرده است. همچنین در ادامه آمده است: قلعه سریزد تنها قلعه دشتی این سرزمین است که هنوز در آن کسی ساکن است. بی بی جان پیرزن ۹۰ ساله ای است که هنوز قلعه را ترک نکرده است.
وی با صلابت و استواری از قلعه مراقبت می کند و بدون اجازه او کسی را یارای ورود به قلعه نیست. قلعه سریزد در مجاورت واحدهای مسکونی و در میان کشتخوان های روستا با ۹۲ متر طول و ۷۰ متر عرض قرار گرفته است. دورتادور آن را خندقی به عرض ۷ متر و عمق حدود ۴ متر احاطه کرده است. این قلعه به طور کلی دارای ۳ حصار است، بقایای حصار اول در بیرون خندق قرار گرفته و چینه ای است. بلندای باقی مانده آن در وضع موجود حدود ۸۵ سانتی متر است. حصار دوم در داخل خندق و از ۶ رج چینه و یک رج خشت ساخته شده است. ارتفاع هر رج چینه آن ۵۰ تا ۶۰ سانتیمتر است. در حدفاصل هر رج چینه از یک رج خشت استفاده شده است. به نظر می رسد دیوار قلعه ارتفاع بیشتری داشته که در اثرمرور زمان از بلندی آن کاسته شده است. بیشترین ارتفاع دیوار قلعه در حال حاضر به ۵ تا ۶ متر می رسد. در قسمت زیرین دیواره شمالی این حصار تنبوشه ای به قطر حدود۳۰ سانتی متر، جهت ورود آب به داخل آب انبار قلعه و یا انداختن آب به داخل خندق تعبیه شده است. حصار سوم یا حصار داخلی نیز چینه ای و دارای پی سنگی است. این حصار دارای ۴ برج در ۴ گوشه و یک برج دیگر در حدفاصل آنهاست. لبه برج ها دندانه ای شکل است.
دورتادور آنها روزنه های مستطیل و یا مثلثی شکل برای دیدبانی و تیراندازی ساخته شده است. قطر داخلی برج ها حدود ۵ متر و ارتفاع آنها از سطح مجاور حدود ۸ متر است. برج مربع شکل میانی ضلع جنوبی دارای تزئینات خشتی زیبایی به شکل چلیپایی و هندسی است و در بدنه آن ۳دریچه دیده می شود. فضای داخل برج های مدور، محل زندگی نگهبانان قلعه بوده است. در کنار برج جنوب شرقی یک آشپزخانه با تنور پخت نان ساخته شده است. دسترسی به قلعه از طریق برج مستطیل شکل میانی امکانپذیر است و درطرفین آن ۲ سکو قرار دارد. عرض درب چوبی قلعه حدود ۲ متر است. بر روی آن ورقه ها و گل میخ های متعدد آهنی نصب شده است. الوار قطوری به منظور انداختن و برداشتن پل ارتباطی میان قلعه و آن سوی خندق استفاده می شده، با ۳ عدد میخ فلزی بزرگ آن که از گذشته هنوز با شرایط خوبی در جای خود باقی است. در حدفاصل حصار دوم و حصار سوم که حدود ۱۵ متر است فضاهایی وجود دارد که محل زندگی خدمه، سربازخانه، اصطبل،آخورو آغل بوده است. در یکی از اتاق های کوچک چاه آب عمیقی که آب مصرفی ساکنان قلعه را تأمین می کرده وجود دارد و علاوه بر آن در حدفاصل ۲ حصار و نیز در داخل فضای قلعه چاه های متعددی برای استفاده اهالی قلعه در نظر گرفته شده است.
گذر اصلی قلعه در امتداد درب و در امتداد شمالی، جنوبی قرار گرفته و در هر سمت این گذر ۶ کوچه فرعی وجود دارد. در طرفین این کوچه های فرعی خانه های مسکونی در ۳ اشکوب ساخته شده است که هر کدام بیش از ۲ اتاق ندارند و زیر بنای هر واحد از ۳۵ متر تجاوز نمی کند. وجود خمره های بزرگ ذخیره آذوقه در تمامی اتاق ها دیده می شود. در اشکوب سوم و در سمت جنوبی فضاهایی قرار دارد که با توجه به تزئینات و اندود سیم گل آن به نظر می رسد بخش خان نشین قلعه است. در تمامی اتاق های این قسمت یک بخاری دیواری و طاقچه و رف های تزئینی وجود دارد. تنها بادگیر قلعه سریزد نیز در این فضا تعبیه شده است. فضاهای این قلعه تاریخی می تواند لوکیشن خوبی برای تهیه فیلم های سینمایی و سریال های تاریخی باشد.

ساشا ریاحی مقدم
کارشناس ارشد مرمت بنا و بافت های تاریخی ‎
مدرس دانشگاه

روزنامه ایران

31 دسامبر

كشور تايلند

شهــر پـــاركها
كشور تايلند يكي از سرزمين‌هاي پر رمز و راز و ديدني و جذاب آسياي جنوب‌شرقي براي جهانگردان است. از معابدش گرفته تا منابع طبيعي و غذاها و لباس‌ها و سنت‌هايش هميشه مورد توجه بوده و اين كشور را به يك مكان توريستي تبديل كرده است.

بانكوك پايتخت اين كشور با ساختمان‌هاي جديد و قديمي و بيش از 300 معبد بزرگ بودا مي‌‌باشد. در اين شهر يك زنگ 200 پايي قرار دارد و كاخ‌هاي سلطنتي و پارك‌ها نيز از مكان‌هاي ديدني اين شهر است.
روزگاري شهر بانكوك را ونيز شرق نام نهاده بودند زيرا كانال‌هاي آبي فراواني داشته كه امروزه به بلوار تبديل شده است.
آب و هواي كشور تايلند معمولا گرم است و باران‌هاي زيادي مي‌‌بارد. منظور از بيان موقعيت تايلند اين است كه مي‌‌خواهيم به يكي ديگر از جاذبه‌هاي گردشگري اين شهر اشاره‌اي داشته باشيم.
_ _ _
به تازگي هنرمندان تايلندي دست به ساخت مدل‌هايي از مكان‌هاي ديدني جهان زده‌اند و اين مدل‌ها را در پارك بزرگ ميني سيام تايلند قرار داده‌اند تا به جاذبه‌هاي جهانگردي اين كشور بيفزايند. در اين مسئله نيز به موفقيت دست يافته‌اند.
هر كشور براي خود يك سمبل و يا اثر تاريخي برجسته و مهمي دارد كه به آن افتخار مي‌‌كند. بسياري از اين سمبل‌ها قديمي و مربوط به هزاران سال پيش است و بعضي از آن نيز جزو هنر مدرن و معاصر است. لذا هنرمندان تايلندي مجموعه‌اي از آثار سمبلي و تاريخي كشور‌هاي جهان را در مكاني وسيع ساخته‌اند البته در اندازه‌هاي كوچكتر تا جهانگردان با راه رفتن در اين مكان بتوانند همه آثار تاريخي جهان را ببينند و اطلاعاتي از آن كسب كنند.
همين ماكت‌ها و مدل‌ها سبب شده كه سالانه حدود ده ميليون گردشگر خارجي و هزاران گردشگر تايلندي به اين پارك بيايند و از آن ديدن كنند.

آثار تاريخي
چهار هكتار از مساحت اين پارك‌ را به ساخت مدل‌هاي آثار تاريخي كشورهاي مختلف اختصاص داده‌اند. اين پارك در مدخل پاتايا واقع در نزديكي بزرگراه ساخومويت قرار دارد و بيش از 80 آثار تاريخي در اندازه‌هاي كوچك از كشورهاي مختلف جهان در آن ديده مي‌‌شود.
جالب اينجاست كه اين آثار با وسايل و مصالح مشابه خودش ساخته شده و براي بيننده تصوير واقعي آن را تداعي مي‌‌كند.
بسياري از اين آثار از يك تا 25 برابر كوچك‌تر از اندازه واقعي آن ساخته شده؛ لذا طبيعي و واقعي جلوه مي‌‌كند.
بايد متذكر شد آثاري در اين مكان برپا شده كه مورد تاييد سازمان جهاني يونسكو و در ليست فهرست يونسكو قرار دارد.
براي مثال يكي از جالب‌ترين آثار در اين پارك، بناي تخت جمشيد است كه بينندگان زيادي را به خود جلب كرده است.
كاخ تخت جمشيد به‌طور مشابه ساخته شده است همچنين توضيح مختصري در كنار اين بنادر در زمينه تاريخ ساخت بناي اصلي داده شده است در كنار كاخ تخت‌جمشيد مي‌‌توان مجسمه ابوالهل در مصر را مشاهده كرد كه آن هم يكي از آثار مربوط به دوران قبل از ميلاد است. برج ايفل، نمايي از خيابان شانزه‌ليزه و بناي يادبود زندان باسيل فرانسه و كليساي نوتردام در بخش كشور فرانسه ديده مي‌‌شود.



_
ديدنيهاي پارك
برج و ساعت و پل لندن، ساختمان اپراي سيدني، كوه‌هاي راكي و نمايي از مجسمه‌هاي برجسته بر روي آن مجسمه آزادي آمريكا، برج كج پيزا و ميدان كوليزيوم يا گلادياتورها در ايتاليا، تاج محل در هند، شهر ممنوعه در چين و كاخ كرملين در مسكو و چندين معبد معروف بودا و هندواز تايلند و مالزي و هند و چين در اين مكان ديدني به چشم مي‌‌خورد.
به گفته بسياري از گردشگران آسياي جنوب‌شرقي، هم‌اكنون اين پارك به يكي از جذاب‌ترين مكان‌ها در ميان كشورهاي آسياي جنوب‌شرقي تبديل شده است و مردم علاوه بر استفاده از آثار طبيعي و باستاني تايلند و مشاهده سنت‌ها و فرهنگ‌هاي اين كشور به تماشاي پارك ميني‌سيام يا پارك سيام كوچك واقع در پاتايا مي‌‌روند و در اطراف اين پارك در هتل‌هاي موجود اقامت مي‌‌گزينند و حاضر به پرداخت هرگونه هزينه‌اي هستند تا همه آثار تاريخي جهان را به يك‌باره در يك مكان مشاهده كنند.

منبع : سایت مجله خانوادگی  . www.ksabz.net 
ولی منبع اصلیش  Geo.com 

تهيه طرح‌هاي شهري در فرانسه مستلزم گذراندن اين مراحل است، تاييد شوراي شهر، تشكيل جلسات مشترك بين سازمان‌ها و انجمن‌هاي مقرر در قانون و بالاخره تاييد و ابلاغ طرح‌ از سوي فرماندار 

 پايگاه اطلاع ‌رساني شهرسازي و معماري‌:

 جمهوري فرانسه با 551000 كيلومتر مربع مساحت و 6/56 ميليون نفر جمعيت، داراي تراكم جمعيتي معادل 7/102 نفر در كيلومتر مربع است.
 كشور فرانسه از 26 منطقه (Region) تشكيل شده كه 4 منطقه در زمره مستعمرات اين كشور قرار دارد. به علاوه فرانسه از 100 دپارتمان (Departments) تشكيل شده كه 4 ناحيه در زمره مستعمرات اين كشور قرار دارد. در پايين‌ترين حد تقسيمات كشوري در فرانسه كمون‌ها (Communes) با تعداد 36666 قرار دارند كه همان حكومت‌هاي محلي محسوب مي‌شوند.
 هر منطقه و ناحيه ‌داراي يك فرماندار است كه نمايندگي دولت مركزي را در سطح محلي بر عهده دارد. از 36666 كمون فرانسه 28183 كمون داراي مساحتي كمتر از 1000 هكتار هستند. اما كمون پاريس يك ميليون هكتار مساحت و 2/2 ميليون نفر جمعيت دارد. با اين وجود علاوه بر پاريس در فرانسه سه كلان‌شهر Iyon – Lille ،
 Roubaix- Tourcoing
 و Aix -Marsille وجود دارد كه نزديك به يك ميليون هكتار از مساحت اين كشور را مي‌پوشاند. با در نظر داشتن تعداد زياد تقسيمات كشوري، در فرانسه نهادهاي برنامه‌ريزي بسياري در سطوح مختلف وجود دارند. اين نهادها عبارتند از: 9 سازمان توسعه كلان‌شهري Cammumnautes Urbaines
 214سازمان برنامه‌ريزي بخشي Districes, Urbains
 35سازمان برنامه‌ريزي محلي Agences d’Urbanismes و 17014 واحد سنديكا براي توسعه بين كموني Syndicats Intercommunaux.
 
 چارچوب قانوني حكومت‌هاي محلي و برنامه‌ريزي توسعه شهري
 از زمان ناپلئون به بعد، سيستم مديريتي فرانسه همواره متمركز بوده است. تمام تصميمات در ارتباط با برنامه‌ريزي شهري و منطقه‌اي حتي صدور مجوز ساخت و ساز توسط مقامات دولتي صادر مي‌شده است. شهرداران كه بيشتر مديريت كمون‌ها را بر عهده دارند در اين زمينه اختيارات محدودي داشته‌اند.
 در آغاز سال‌هاي 1982 دولت به منظور تمركززدايي با تصويب قانون شماره 213 _ 82 نخستين گام‌ها را برداشت. براساس اين قانون، شهرداري‌ها، دپارتمان‌ها و مناطق به طور آزادانه به وسيله شوراهاي منتخب اداره مي‌شوند. اين قانون نكات مهم زير را دربر دارد:
 شوراها نياز به تاييد فعاليت‌هاي خود قبل از انجام آن به ويژه در مورد خدمات عمومي و امور اقتصادي محلي نخواهند داشت.
 تصميمات محلي دو هفته بعد از اعلام آن مي‌تواند به اجرا درآيد.
 تمام ابزار براي منتفي كردن تصميمات مقامات محلي از ميان برداشته شدند.
 ابلاغيه‌هاي شهردار به وسيله فرماندار و كميسيون دولت مركزي نمي‌تواند به حالت تعليق درآيد.
 استعفانامه اعضاي شورا به جاي فرماندار كميسيون بايد به شهردار تحويل داده شود.
 فرماندار / كميسيونر ديگر قادر نخواهد بود، اعضاي شورا را به خاطر سه غيبت متوالي از عضويت در شورا اخراج كند.
 بودجه ديگر نيازمند تصويب قبلي نيست. نظارت و كنترل بر بودجه فقط از طريق قانوني به وسيله دادگاه و يا اداره نظارت منطقه‌اي مي‌تواند اعمال شود. اين نظارت فقط شامل تبعيت از قوانين مصوب بودجه بوده و شامل نحوه انجام هزينه‌ها نمي‌شود.
 به دنبال تصويب اين قانون، قانون‌هاي ديگري در ارتباط با وظايف و اختيارات دولت و حكومت‌هاي محلي، منابع مالي، كاركنان حكومت‌هاي محلي، انتخابات محلي، مشاركت مردمي و غيره در راستاي تقويت حكومت‌هاي محلي به تصويب رسيد.
 
 برنامه‌ريزي توسعه شهري
 هدف از برنامه‌ريزي توسعه شهري در فرانسه تعيين خطوط عام توسعه براي ايجاد شرايطي مناسب براي رشد متعادل شهري، فعاليت‌هاي اقتصادي و استفاده مناسب از فضاها طبيعي است. كنترل توسعه در فرانسه معنايي جامع داشته و حتي شامل تغييرات جزيي نيز مي‌شود. نظام برنامه‌ريزي فضايي در فرانسه در واقع بيشتر ساختمان را كنترل مي‌كند و كنترل كاربري اراضي در مرتبه بعدي قرار دارد.
 
 برنامه‌ريزي فضايي
 در كشور فرانسه به جز توسعه حمل و نقل در سطح ملي طرح توسعه فضايي وجود ندارد. در سطح منطقه‌اي قوانين شهري و منطقه‌اي وجود دارد كه براي پاره‌اي مناطق تبعيت از آن جنبه الزامي دارد. اين مناطق عبارتند از 4 مستعمره فرانسه، منطقه پاريس و جزيره كورسيكا. در بين اين مناطق تاكنون تنها توسعه كورسيكا مورد تاييد قرار گرفته. در حالي كه طرح مناطق ديگر، در دست تهيه است.
 هدف اصلي اين طرح‌ها، ارايه چارچوبي است براي طرح‌هاي زيردست، يعني طرح جامع هدايت‌كننده (SDAU) و طرح محلي كاربري زمين (pos)
 در سطح منطقه‌اي سازمان‌هاي عمران و آمايش منطقه، كميسيون اقتصادي منطقه و سازمان‌هاي برنامه‌ريزي متروپليتن طرح‌هاي آمايش منطقه‌اي را براي 26 منطقه فرانسه تهيه مي‌كنند.
 در سطح محلي به طور عمده دو نوع طرح در فرانسه وجود دارد. يكي طرح جامع هدايت‌كننده (SDAU) است كه رئوس و اهداف برنامه‌ريزي را براي كمون‌هايي كه تحت تاثير اين طرح قرار خواهند گرفت، تعيين مي‌كند. (براي مثال طرح جامع هدايت‌كننده منطقه كلان شهري ليون 71 كمون را در قلمرو برنامه‌ريزي خود قرار مي‌دهد.) تبعيت از اين طرح‌ها براي حكومت‌هاي محلي الزامي است، اما براي صاحبان اراضي حكم قانوني ندارد. دوم طرح محلي كاربري زمين (POS) كه قوانين و مقررات دقيق در مورد كاربري زمين و خصوصيات هر قطعه زمين را تعيين مي‌كند. اين طرح‌ها به وسيله حكومت‌هاي محلي براي قلمروهاي خود تهيه مي‌شوند و ممكن است شامل حكومت محلي مجاور كه فاقد چنين طرحي باشند نيز بشود.
 طرح محلي كاربري زمين تنها سند قانوني برنامه‌ريزي است كه تبعيت از آن براي تعيين كاربري زمين و ساختمان الزامي است و سرپيچي از آن مي‌تواند تبعات قانوني به دنبال داشته باشد.
 تاكنون 419 طرح جامع هدايت كننده تهيه شده كه فقط تعداد 196 طرح به تصويب رسيده است. اين طرح‌ها اغلب در دهه 1980 تهيه شده و اينك قديمي شده‌اند.
 از سوي ديگر از 17957 طرح محلي كاربري زمين كه 92 درصد كل جمعيت كشور را پوشش مي‌دهد، 11864 طرح تصويب شده است. اين نوع طرح‌ها بر خلاف طرح‌هاي جامع هدايت كننده به طور منظم به هنگام مي‌شوند.
 از سال 1983 به بعد مسوليت تهيه طرح‌هاي محلي كاربري زمين به كمون‌ها واگذار شد. اين طرح‌ها توسط دپارتمان‌هاي برنامه‌ريزي دولت به طور رايگان براي كمون‌ها تهيه مي‌شود، اما بعضي اوقات حكومت‌هاي محلي مهندسان مشاوري را از بخش خصوصي با كمك‌هاي مالي دولت براي تهيه اين طرح‌ها،استخدام مي‌كنند. به علاوه كمون‌ها اين حق را دارند كه در صورت تمايل خود را از محدوده طرح‌هاي جامع هدايت كننده (SDAU) خارج سازند كه در آن صورت تبعيت از راهبردهاي طرح بالا دست براي آنان الزامي نخواهد بود.
 طرح‌هاي توسعه محلي از طريق «طرح جامع توسعه» (ZAC) و يا طرح تفكيك مي‌تواند به اجرا درآيد. طرح توسعه محلي جايگاه مشاركت توسعه‌گران بخش خصوصي و حكومت محلي را در اجراي طرح‌ها مشخص مي‌كند. تعداد 3000 طرح از اين نوع كه به جزييات برنامه سرمايه‌گذاري براي ايجاد تاسيسات عمومي مي‌پردازد، از سال 1967 تاكنون به صورت موفقيت‌آميزي به اجرا درآمده‌اند.
 «طرح تفكيك» كه شامل نقشه دقيق زمين بعد از توسعه مي‌شود، مي‌تواند توسط توسعه‌گران بخش خصوصي و با نظارت حكومت‌هاي محلي تهيه شود.اما «طرح جامع توسعه» بايد توسط يك سازمان عمومي با موقعيت تجاري تهيه شود.
 
 نقش حكومت‌هاي محلي
 در فرانسه برنامه‌ريزي شهري از وظايف دولت مركزي بوده و دولت در تهيه طرح‌هاي توسعه شهري دخالت مي‌كند. از اين رو تهيه طرح‌ها توسط مسولان محلي دولت مركزي صورت مي‌گيرد. طرح‌هاي بلند‌مدت SDAU، توسط دولت و نهادها و سازمان‌هاي ذيربط به صورت مشترك تهيه مي‌شود. تهيه طرح‌هاي تفصيلي و يا هر نوع برنامه‌ريزي اجرايي در اين سطح به عهده شهرداري‌هاست. در واقع از سال 1983 به بعد و به دنبال تمركززدايي، مسوليت تهيه طرح كاربري زمين محلي (POS) به كمون‌ها واگذار شده است. به طور كل، اين طرح‌ها به وسيله دپارتمان‌هاي دولتي به صورت رايگان براي حكومت‌هاي محلي تهيه مي‌شود. با اين حال بيشتر كمون‌ها شركت‌هاي مهندسان مشاور بخش خصوصي را با كمك‌هاي مالي از سوي دولت براي تهيه اين طرح‌ها استخدام مي‌كنند.
 در فرانسه با وجود حضور مردم، دستگاه‌هاي محلي و دولتي در تمامي مراحل تهيه طرح، حضور دارند. در تهيه طرح‌ها در فرانسه مراحل زير طي مي‌شود. تاييد شوراي شهر، تشكيل جلسات مشترك بين سازمان‌ها و انجمن‌هاي مقرر در قانون و بالاخره تاييد و ابلاغ طرح‌ از سوي فرماندار، اگر طرح مورد مخالفت قرار گرفت در آن صورت تصويب آن نيازمند تصويب وزارت مسكن و تجهيزات كشور است.
 
 ساختار نظام مديريت شهري
 به طور كلي كمون‌هاي فرانسه داراي يك شورا به تعداد 9 نفر عضو براي مجتمع‌هاي زيستي كمتر از 1000 نفر و 49 عضو به ازاي 300000 نفر جمعيت هستند.
 سيستم جداگانه‌اي براي مناطق كلان‌شهري از جمله پاريس با 109 عضو شورا، ليون با 61 عضو شورا، مارسي با 63 عضو شورا، تولوزوسنيس با 49 عضو شورا برقرار است. اعضاي شورا با انتخاب مستقيم از سوي مردم براي 6 سال برگزيده مي‌شوند.
 نحوه انتخابات به صورت نمايندگي نسبي انجام مي‌گيرد.
 هر شورا از ميان اعضاي خود يك نفر را به عنوان شهردار (Maire) و از 2 تا 13 نفر بستگي به جمعيت كمون به عنوان معاونان شهردار (adjoints) انتخاب مي‌كند. به علاوه بر اساس توصيه شهردار، شورا مي‌تواند از 1 تا 5 معاون اضافي شهردار نيز انتخاب كند.
 شهردار و معاونان، تشكيلات شهرداري (Municpalite) را اداره مي‌كنند. شوراهاي شهر موظفند حداقل براي چهار بار در سال تشكيل جلسه دهند. شورا از قدرت وسيعي برخوردار بوده و مي‌تواند مسايل مختلف محلي را مورد بررسي قرار دهد. از جمله امور مالي محلي (بودجه بندي، وضع ايجاد ماليات وام‌هاي)، استخدام كارمندان شهرداري، اداره اموال شهرداري، جاده‌ها و خيابان‌ها، ايجاد خدمات عمومي و شركت‌هاي عام‌المنفعه. بر اساس قوانين 2 مارس 1982 اختيارات شوراهاي شهر باز هم وسيع شده قلمرو اقتصادي را نيز در برگرفت. بر اين اساس شوراها مي‌توانند به طور مستقيم يا غيرمستقيم براي توسعه اقتصادي به شركت‌هايي كه مشكلات مالي دارند كمك‌هاي مالي كنند.
 براي كمك به فعاليت شورا از ميان اعضاي شورا ممكن است هياتي منصوب شود. وظيفه اين هيات برقراري تداوم در فعاليت‌ها در مواقعي است كه شورا تشكيل جلسه نداده است. به علاوه اين هيات در مورد مسايل مشخص كه شورا بايد آن را بررسي كند، تحقيق و توصيه‌هاي لازم را به شورا ارايه مي‌دهد.
 شهردار دو وظيفه اصلي را بر عهده دارد. نه تنها مسئول و نماينده منطقه، بلكه رييس اجرايي حكومت محلي است. در اين مسوليت شهردار مسوليت اجرايي تصميمات شوراي محلي و كنترل نهايي، تهيه و تنظيم دستور جلسه و رياست بر جلسات شورا، كنترل و نظارت بر انجام خدمات عمومي، نمايندگي شهرداري در مسايل قانوني در ارتباط با حكومت مركزي، نظارت و سرپرستي امور پرسنلي شهرداري، تعويض و واگذاري بودجه ساليانه براي تصويب شورا را بر عهده دارد.
 علاوه بر اين اختيارات شوراي شهري مي‌تواند انجام پاره‌اي از وظايف خود را نيز به شهردار واگذار كند. تصميمات گرفته شده از سوي شهردار در قبال وظايف فوق بايد به طور مشخص به وسيله وي به اعضاي شورا برسد و شهردار در قبال آن وظايف نسبت به شورا مسوليت داشته و شورا در صورت تمايل مي‌تواند اين وظايف را از وي بازپس گيرد.
 علاوه بر انجام وظايف شهرداري، شهردار نماينده دولت مركزي است. در اين نقش شهردار مستقيم جوابگو به دولت است و موظف به جمع‌آوري و حفظ آمارهاي ضروري، جمع‌آوري اطلاعات، انتشار قوانين و تضمين اجراي آنها، اعمال قدرت در زمينه تحقيقات و رسيدگي‌هاي قضايي و بالاخره ايفاي نقش مشاوره‌اي است.
 به علاوه در نهايت شهردار داراي اختيارات شخصي با توجه به سياست محلي است كه وي را قادر مي‌سازد تا قوانين و نظم عمومي، امنيت، سلامت و بهداشت عمومي را تعيين كند.
 در شهرداري‌هاي بزرگ مديريت تشكيلات بر عهده مدير عاملي است كه از سوي شهردار منصوب شده و تمامي معاونان به او در مورد كارهاي خود گزارش داده و او را در جريان امور قرار مي‌دهند. بنابراين نقش شهردار در فرانسه بيشتر سياستگذار و رهبري است.
 ا رابطه بين شورا و شهردار بر اساس شخصيت شهردار و يا تعادل سياسي تعيين مي‌شود. لذا در صورت همكاري نكردن متقابل كه منجر به سو مديريت شهردار مي‌شود، فرماندار /كميسيونر دخالت كرده سعي در ايجاد تفاهم بين اين دو مي‌كند. در صورت نبود چنين تفاهمي بنابر توصيه فرماندار به شوراي وزيران، ممكن است حكم انحلال شورا صادر شود.
 
 وظايف حكومت‌هاي محلي
 تا 30 سال قبل حكومت‌هاي محلي در فرانسه وظايف و اختيارات محدودي داشتند. اما بعد از تمركززدايي سال 1982 به وظايف اين نهادها افزوده شده است، چنان چه ابعاد مختلف مديريت شهري از جمله مدارس حمل و نقل، كمك به شركت‌هاي تجاري و آموزش حرفه‌اي را در بر مي‌گيرد. علاوه بر اين سعي شده است تا تقسيم كار منطقي بين سطوح مختلف حكومت‌هاي محلي يعني دپارتمان‌ها و كمون‌ها به وجود آيد. پيش از اين به علت وجود سطوح گوناگون مديريتي دولتي و حكومت‌هاي محلي مشخص نبود، كه هر كدام از مسوليت ها ا به عهده كه بوده و مردم اگر اعتراضي داشتند به كه رجوع كنند. ولي امروزه سطح تحتاني حكومت‌هاي محلي، بيشتر فعاليت‌هاي خود را در زمينه مدارس ابتدايي كاربري زمين و مسكن متمركز كرده است. در حالي كه دپارتمان‌ها در فرانسه خدمات در امور اجتماعي، حمل و نقل، برنامه‌ريزي اقتصادي، برنامه‌ريزي سرمايه‌گذاري و تحصيلات براي بزرگسالان توجه دارند.
 سازمان شهرداري پاريس مسول انجام تمام امور زير است. معماري شهر، امور جوانان و ورزش، برنامه‌ريزي شهري، امور مدارس، امور فرهنگي، امور رفاهي و اجتماعي، شبكه راه هاي داخلي شهر، حفاظت محيط زيست، ايجاد پارك‌ها و فضاهاي سبز، ساختمان و مسكن. علاوه بر اين وظايف، شهردار در مقام فرماندار پاريس مسوليت نظارت و همكاري در سيستم حمل و نقل عمومي منطقه، امور مسكن، حفاظت در محيط زيست و فعاليت‌هاي فرهنگي، زمينه برنامه‌ريزي، را داراست. به علاوه شهردار اختيارات شخصي در زمينه تامين نظم و قانون، امنيت و بهداشت عمومي را نيز دارد. در اجراي فعاليت‌هاي انتظامي، شهردار پاسخگو به دپارتمان‌ها و كمون‌هاي مركزي پاسخگو نيست، بلكه مسئوليت نهايي بر عهده شورا است.
 
 منابع مالي حكومت‌هاي محلي
 منابع مالي حكومت‌هاي محلي در فرانسه بستگي به اين كه براي هزينه‌هاي جاري مورد استفاده قرار مي‌گيرد يا براي سرمايه‌گذاري، فرق مي‌كند.
 در راستاي هزينه‌هاي جاري منبع درآمدي حكومت‌هاي محلي در فرانسه كمك بلاعوض بستگي به مقدار ماليات‌هاي جمع‌آوري شده دولتي و نيازهاي مالي و قدرت درآمدزايي حكومت‌هاي محلي، هر ساله تغيير مي‌كند. علاوه بر اين منبع، حكومت‌هاي محلي خود از طريق ماليات بر زمين، اقامت، مشاغل، دفع مواد زايد و حمل و نقل مي‌توانند كسب درآمد كنند.
 منابع مالي براي هزينه‌هاي سرمايه‌گذاري از طريق ماليات بر ساختمان نوسازي و توسعه، تراكم ساختماني، سهم بخشي از ماليات بر ترافيك جمع‌آوري شده از سوي دولت مركزي، يارانه‌هايي از دولت مركزي، منطقه‌اي و دپارتمان‌ها، و وام‌ها، تامين مي‌شود.
 از نكات مهم در زمينه منابع مالي در فرانسه، انتقال منابع از دولت سازمان‌هاي بخشي دولت مركزي به حكومت‌هاي محلي كه به دنبال تمركززدايي وظايف و مسئوليت‌هاي آنان به حكومت‌هاي محلي واگذار شده است.
 حكومت‌هاي محلي حق وضع دو نوع ماليات دارند: يكي ماليات مستقيم است همچون ماليات بر املاك، مسكن و تجارت. ديگر ماليات غيرمستقيم:، مانند نقل و انتقال املاك، ماليات برق و تفريحات. به علاوه حكومت‌هاي محلي مي‌توانند عوارض مختلفي از طريق جمع‌آوري زباله، پاكيزگي و بهداشت خيابان‌ها دريافت كنند. منابع ديگر درآمدي حكومت‌هاي محلي از طريق اجاره املاك شهرداري، محل‌هاي پاركينگ اتومبيل و غيره كسب مي‌شود.
 
 ارزيابي نظام برنامه‌ريزي توسعه و مديريت شهري
 با وجود تمركززدايي، دولت مركزي از طريق ارايه خدمات فني و مالي به كمون‌هاي كوچك، و قوانين كه چارچوب دقيق براي تهيه طرح‌هاي كاربري زمين و روند انجام آن ترسيم مي كند، همچنان نظارت قوي بر فعاليتي برنامه‌ريزي حكومت‌هاي محلي دارد.
 در زمينه برنامه‌ريزي شهري، نظام فرانسه داراي مكانيزي قوي براي ايجاد يكنواختي و تعبيت از قوانين برنامه‌ريزي دارد. دادگاه‌هاي اداري، مكانيزمي براي بررسي مجدد و اعتراضات براي تمامي شركت‌كنندگان در امر برنامه‌ريزي از جمله متقاضيان، مقامات محلي، افرادي كه تحت تاثير اجراي طرح‌ها قرار مي‌گيرند و بالاخره گروه‌ها و سازمان‌هاي غيردولتي، فراهم مي‌سازد.
 با اين وجود نظام برنامه‌ريزي فضايي در فرانسه درگير يك سري مشكلات است از جمله مشكل درك روندهاي پيگيري قانوني براي عامه مردم.
 نا تواني مالي و تشكيلاتي كمون‌هاي كوچك در به عهده گرفتن وظايف محوله
 تحميل قوانين برنامه‌ريزي شهري به صورت يكنواخت به كمون‌ها موجب مي‌شود تا گاهي با شرايط واقعي اقتصادي و اجتماعي جوامع تطبيق نداشته باشد و جوابگوي نيازهاي جوامع كوچك نباشد.
 مشكلات مالي كمون‌هاي كوچك باعث تحميل ماليات‌هاي محلي بيش از توان مردم شده است. در زمينه مديريت شهري به دنبال تمركززدايي، تغييرات مثبتي در نظام مديريت شهري در فرانسه به وجود آمده است اين تغييرات عبارتند از:
 تقسيم وظايف بين سطوح مختلف حكومت‌هاي محلي و دولت مركزي به صورت منطقه‌اي صورت گرفته است.
 با افزايش اختيارات حكومت‌هاي محلي در نحوه مديريت داخلي تشكيلات خود، اين نهادها امروزه با استخدام كارشناسان متخصص از بخش خصوصي و دانشگاه‌ها كاركرد خود را بهتر نموده و بيشتر مانند يك شركت تجاري كارا عمل مي‌كنند.
 از نكات منفي مديريت شهري در فرانسه مي‌توان موارد زير را نام برد:
 با تمركززدايي و واگذاري پاره‌اي از خدمات از دولت مركزي به حكومت‌هاي محلي، منابع مالي مورد نياز حكومت‌هاي محلي به منظور به عهده گرفتن خدمات خود به ميزان مطلوب نيست. لذا فعاليت‌هاي مذكور از سوي نهادهاي مختلف حمايت مي‌شوند و در نتيجه مسئول نهايي و پاسخگوي اصلي براي هر فعاليت مشخص نيست.
 شهرداران به عنوان رييس هيات اجرايي و رييس شوراي شهر به دنبال تمركززدايي، بيش از اندازه قدرت به دست آورده‌اند و پاسخگويي لازم را نسبت به مردم و سطوح مركزي ندارند. زيرا كه سطوح دولت مركزي فاقد كارشناسان مورد نياز در جهت نظارت بر فعاليت‌هاي حكومت‌هاي محلي است.
 به علت وجود تعداد زياد كمون‌ها (در حدود 36 هزار واحد) و اختياراتي كه در حال حاضر بر عهده كمون‌ها است نمي‌توان آنها را مجبور به همكاري كرد. از سوي ديگر نبود همكاري موجب مشكلات مالي و تجهيزات بي‌شماري براي اين نهادها شده است. بنابراين تنها راه ترغيب شهرداران به همكاري، ايجاد انگيزه براي همكاري است، كه اين به نوبه خود نيازمند توسعه فرهنگ جديد مديريتي است.

مشهد از نظر قدمت و تاریخ، شهری ۱۲۰۰ ساله است. اما آنچه که در تعریف شهرسازی امروز متداول است، وجود ساختمان‌های منظم و خیابان‌های عریض و طویل است و با این معیار هم می‌توان مشهد را جزو قدیمی‌ترین شهرهای ایران قرار داد.


این شهر که از ادغام دو قریه نوغان و سناباد چهره شهری آباد را به خود گرفته، شهرت و نام آوریش را مرهون وجود مرقد مطهر حضرت رضا(ع) است.
مشهد تا قبل از شهادت جانگداز حضرت علی‌بن ‌موسی ‌الرضا(ع) در توس، نامی در اطلس جغرافیای ایران و اسمی در صفحات تاریخ این سرزمین نداشت، اما هجوم عاشقانه و ارادتمندانه زائران حرم مطهر امام رضا(ع) که از اقصی نقاط کشور برای عتبه بوسی مشرف می‌شوند، زمینه توسعه و پویایی و شکل‌گیری شهری تازه را فراهم کرد. ‌
روشن است که در سده‌های گذشته وجود پراکندگی در محله‌ها و واحدهای مسکونی مثل همه نقاط مشرق زمین، در مشهد نیز به چشم می‌خورد. اما براساس شواهد موجود نخستین هسته‌های مسکونی و تجاری در مشهد در بافت مرکزی این شهر که مضجع شریف امام هشتم(ع) در آن قرار دارد، شکل گرفت. این بافت با توجه به ساخت نخستین خانه‌ها و مسافرخانه‌ها در اطراف حرم و فعال‌سازی مجموعه‌های پیشه‌وری و داد و ستد در این محدوده و تداوم آن تا سال‌های اخیر، بسیار فرسوده بود.
تا یک دهه قبل یعنی سال‌های تخریب کامل کوچه‌های اطراف حرم، خانه‌هایی با قدمت ۱۲۰ سال بسیار زیاد دیده می‌شد.
●‌ عمر ۵۰ ساله خرابی‌ها
بحث بازسازی بافت فرسوده محدوده مرکزی شهر مشهد، حدیث تازه‌ای نیست. فکر ساخت و ساز در این محدوده و تغییر سیمای حریم حرم مطهر رضوی به نیم‌قرن قبل برمی‌گردد.
آنهایی که قبل از سال ۱۳۵۵ برای تشرف به حرم علی‌بن موسی‌الرضا(ع) به مشهد سفر کرده‌اند، کوچه‌های درهم تنیده، تیمچه‌های ریز و درشت و کاروانسراهای قدیمی را در محدوده طبرسی، نواب صفوی (پایین خیابان‌) و شیرازی (بالا خیابان) به یاد دارند.
بازار زنجیر و چهره سنتی آن، بازار سرپوش و خاطره بوی خوش عطر و عنبر و مشک، تیمچه کفاش‌ها و نمایشگاه هزار سلیقه این بازار از جاودانه‌های آن دوران هستند که به لودر سپرده شدند و در اندک فرصتی دهها کاروانسرا و محل تجاری و حدود ۵۰۰ هتل و مسافرخانه محو و فضای سبز جایگزین آن شد. در آن مقطع منطقه معروف به ‌ ‌<فلکه حضرتی> با همه‌‌‌‌‌امکانات و قدمت و لحظه‌های‌‌‌‌بیاد ماندنی‌اش از منظر عام پاک شد. ‌
● گام اول بازسازی
پس از پیروزی انقلاب با استفاده از تمامی امکانات فنی و تخصصی آستان قدس رضوی و صرف افزون بر ۲۰۰۰ میلیارد ریال از محل اعتبارات این آستان مقدس، مجموعه زمین‌های مربوط به <فلکه حضرتی> در پروژه بزرگ و ۲۷ ساله به ساخت یک میلیون مترمربع فضای زیارتی، فرهنگی، آموزشی، پژوهشی و عبادی انجامید که رویش کتابخانه بزرگ، رواق‌های متعدد و صحن‌های متنوع از جمله آنها است. آستان قدس رضوی این پروژه بزرگ را در سه دهه گذشته مدیریت و هزینه آن را تامین کرد. هم‌اکنون ظریف‌کاری پروژه که به <توسعه حریم حرم> مشهور است، توسط استادان چیره‌دست و هنرمندان خوش ذوق در دست انجام است. ‌
گرچه مقامات آستان قدس سال گذشته از تکمیل این پروژه که مشهد را به داشتن بزرگترین بنای اسلامی و مذهبی در جهان مفتخر کرده است، خبر دادند، اما جنب و جوش کارگران، وجود سنگ و سیمان و ابزار کار و تصویر موجود در همه صحن‌های تازه تاسیس خبر از ادامه ساخت و ساز در این مجموعه دارد. ‌
● مرحله دوم تخریب ‌
آنهایی که افق مشهد را برای قرن آتی ترسیم می‌کنند، بر این باور بودند که به موازات توسعه حریم حرم، اطراف این مکان مقدس نیز باید تخریب و با جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی جامعه نو بپوشد. این تفکر در اواخر دهه هفتاد عملیاتی شد و موسسه‌ای با مشارکت مسکن و شهرسازی، آستان قدس رضوی و شهرداری پا به عرصه کار گذاشت. ماموریت این موسسه خرید خانه‌های فرسوده و یکپارچه‌سازی آنها برای ساخت هتل، مراکز خرید، کانون‌های فرهنگی، محل‌های عرضه سوغات و واحدهای تامین‌کننده نیاز مسافران و زائران بود. ‌
در سال‌های اول کار، خرید و تخریب با سرعت مقبولی ادامه یافت اما بعد از مدتی از سرعت کار کاسته شد تا بخش عمده‌ای از اطراف حرم مطهر به مکانی برای تردد خلافکاران و تهدید سلامت و بهداشت ساکنان و زائران تبدیل شود. نبود بودجه و کش و قوس‌های موجود بین مسئولان محل و مقامات کشوری برای تامین ۱۰ هزار میلیارد تومان اعتبار موردنیاز این پروژه کار را دچار وقفه جدی کرد. ‌در این سال‌ها بحث مالکیت اراضی که بخش عمده آنها وقفی است نیز مطرح و مقرر شد؛ برای سرازیر شدن سرمایه‌های اتباع مسلمان سایر کشورها هم قوانینی تدوین و اعلام شود.
آنچه هم‌اکنون محرز است این که کوشش بیشتری برای جمع کردن تپه‌های پرحجم خاک‌های اطراف حرم صورت می‌گیرد و حاشیه خیابان‌ها نیز در چنبره تیرآهن‌های قطور و بتون‌های مسلح اسیر شده‌اند تا به جای ساختمان‌های سرشار از سلیقه و پر از نقش و نگار، ساختمان‌های مرتفع و برج‌های هزار تو ساخته شود. هم‌اکنون تمامی رهگذرانی که صبح تا شام در یکی از خیابان‌های نزدیک حرم مطهر رو به گنبد آقا می‌ایستند و دست بر سینه سلام می‌دهند، صدای غرش ماشین‌های سنگین و تردد کامیون‌ها و لودرها را می‌شنوند که با شتاب از کنار آنها سبقت می‌گیرند تا زودتر بلوکه‌ای را به کارگران شاغل در یکی از همین عمارت‌های بلند برسانند. ‌
●‌ وضعیت میدان شهدا
معروف‌ترین نام در میان خیابان‌ها و میدان‌های مشهد قدیم و جدید، میدان شهدا است. هر روز از این میدان یک میلیون تردد صورت می‌گیرد. میدان شهدا از یکصد سال پیش تاکنون، مرکز اصلی شهر مشهد و نقطه اتصال زائران و مجاوران به حرم مطهر، راه‌آهن و اتوبوس و در دوره‌های قبل‌تر به کاروانسراها و مکان‌های رفاهی آن دوران بوده است. ‌
در محدوده این میدان هنوز مغازه‌هایی وجود دارند که هیزم می‌فروشند، افرادی هستند که به پرنده‌فروشی مشغولند، زغال عرصه می‌کنند، انگشتر و تسبیح داد و ستد می‌کنند، غذای سنتی می‌پزند و لباس قدیمی می‌دوزند و به عابران می‌فروشند. ‌
بازسازی میدان شهدا در سال‌های اخیر یکی از پردامنه‌ترین مباحث عمران شهری مشهد بود که در دوره دوم شورای اسلامی شهر، کارهای تحصیل حریم و ساخت و ساز آن آغاز شد.
قرار است ۱۰۰۰ میلیارد تومان توسط شهرداری و بخش خصوصی برای این میدان خرج شود تا آن ساختمان‌های رنگ پریده و شیروانی‌های از هم گسسته‌ جای خود را به ساختمان‌های مدرن بدهد و مردم فرصت پیدا کنند از زیرگذرها برای رسیدن به حرم، جاده آسیایی، رفتن به ییلاقات و رسیدن به مراکز خرید و دانشگاه‌ها استفاده کنند. آن‌گونه که مهندس پژمان شهردار مشهد می‌گوید: سال گذشته ۵۴‌‌‌میلیارد تومان شهرداری پول داده است تا ساکنان محدوده طرح خانه و مغازه و مسافرخانه خود را در اختیار شهرداری قرار دهند تا پروژه با شتاب لازم پیش برود. البته سال گذشته شهرداری مشهد در یک زمان کوتاه یکی از زیباترین زیرگذرهای تردد خودرو در کشور را هم در این میدان ساخت، اما آنچه عیان است این که، کانون مرکزی میدان همچنان رها شده است و برای بلند شدن دوباره میدان شهدا و عبور و مرور راحت مردم باید مدتها صبر کرد. ‌
●‌ یک یادآوری
تمامی مهندسان شهرسازی و مدیران اجرایی اعتقاد دارند هرگونه اقدامی در مشهد به ویژه در منطقه مرکزی آن باید با سیمای مذهبی و هسته اصلی شهر یعنی بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) هماهنگ باشد. البته این برداشت را می‌توان در لحن مدیران شهرداری نیز احساس کرد، اما در قد و قامت ساختمان‌های موجود ردپای این نوع باور را نمی‌توان دید. اگر شما مسیر خیابان شیرازی را از مقابل بست بالا تا میدان شهدا طی کنید، نظاره‌گر پروژه‌های ساختمانی خواهید بود که هر یک با طبقاتی سلیقه‌ای، نقشه‌ای متنوع و مصالحی متفاوت در حال اجرا هستند. ‌
اگر در فردای بهره‌برداری از این ساختمان‌ها، نسل پیش رو به داوری بنشیند به طور قطع این ناهماهنگی‌ را مورد نقد قرار می‌دهد.
وجود نماهای متفاوت، رنگ‌های متعدد و مهندسی گوناگون حکایت از آن دارد که چشمان عابران شیدای مولا، تا قبل از ورود به حرم باید چهره تازه‌ای از شهرسازی را ببینند و اگر دلشان هوای گل‌های شنگرفی، کاشی‌های فیروزه‌ای، منبت‌های سبز و لبریز از معنا و مفهوم معنوی را کرد، باید تا رسیدن به رواق‌های امکان متبرکه صبر کنند. ‌
آن‌گونه که از روال کار پیداست طرح ضرورت ساخت و ساز در زمین‌هایی با متراژ بالا نیز منتفی شده و طرح رویارویی ایجاد فضایی باشکوه و روحانی جای خود را به روال معمولی داده است.
البته دولت می‌تواند برای اصلاح ساختار کنونی وارد میدان شود و با درک سلیقه، خواسته و ارادت مردم به این ارض قدسی، ترتیبی دهید تا سنخیت لازم بین حریم و اطراف حرم بوجود آید. در سال‌های گذشته دولت و نماینده آن در بازسازی بافت‌های فرسوده یعنی وزارت مسکن و شهرسازی تلاش‌هایی داشته‌اند، اما تقاضای پروژه برای دریافت بودجه، به اندازه‌ای است که یک وزارتخانه و یا امکانات محلی قطعا نمی‌تواند پاسخگوی آن باشد. ‌
توقع از دولت نگاه ملی به بافت فرسوده مرکز مشهد و نظارت کارشناسی بر این محدوده با هدف حفظ اصالت‌ها و باورها و اعتقادهاست.
زائران و مجاوران در مسیر دالان بلند محل اقامت تا حرم مشتاق مشاهده سقاخانه، شنیدن صدای اذان از بناهایی با معماری اسلامی و عبور از بازارهایی هستند که بوی سنت و رنگ دعا داشته باشد.

محمدابراهیمی فاروجی‌

روزنامه اطلاعات

● بازار سنتی تبریز

مجموعه بازارتبریز که قدمت آن به قرن چهارم هجری - قمری می‌رسد، به‌عنوان یکی‌از زیباترین و بزرگترین بازارهای به‌هم پیوسته و مسقف جهان، گواهی زنده بر اصالت تجارت و معماری در مشرق زمین است.
سبک معماری، آرایش مغازه‌ها، تیمچه‌ها، کاروانسراها، دالان‌ها، راسته‌ها، انواع مشاغل و وجود تعدادی مدرسه و مسجد که پیشینه تاریخی دارند، بازار تبریز را نمونه عالی یک محیط تجاری و معماری اسلامی و شرقی قرار داده است.
جایگاه و اهمیت تبریز در تجارت و کسب و کار، ایجاب می‌کرد بازاری بزرگ و مراکزی برای مبادله، فروش و انبار کالاهای شرقی و غربی به وجود آید که این امر در طول تاریخ تحقق پیدا کرد.
در طول تاریخ بازار تبریز همواره مورد توجه جهانگردان ایرانی، عرب و اروپایی بوده و افرادی همچون مقدسی، یاقوت حموی، زکریا محمود قزوینی و ابن بطوطه، حمدالله مستوفی، اولیاچلبی، مارکوپولو، اودریک، کلاویخو، جان کارت رانت، کنتارینی، تاورنیه، شاردن، پیر ژوبر، فردریک ریچاردز و دورتی اسمیت درباره آن مطالب ارزنده‌ای بیان کرده‌اند.
با توجه به فراوانی سراها و تیمچه‌های بازار تبریز به معرفی برخی‌از آنها می‌پردازیم:
▪ بازار امیر
از زیباترین و مهم‌ترین بازارهای تبریز، بازار، کاروانسرا و تیمچه امیر می‌باشد که در حال حاضر از مراکز اصلی تجارت و صادرات فرش و بورس طلا و جواهرات و منسوجات است.
بانی این بازار میرزامحمدخان امیرنظام زنگنه بوده و تاریخ بنای آن ‪۱۲۵۵‬ هجری - قمری است.
در بازار امیر از ‪ ۱۱۲‬مغازه دایر، ‪ ۱۰۲‬مغازه به زرگری و جواهر فروشی، ‪۸‬ مغازه به بزازی و فروش پارچه، یک مغازه آیینه فروشی و یک مغازه عطر فروشی اشتغال دارند.
▪ تیمچه مظفریه
معروف‌ترین بخش بازار تبریز تیمچه مظفریه است که در زمان ولیعهدی مظفر- الدین میرزای قاجار به سال ‪ ۱۳۰۵‬هجری - قمری ساختمان بسیار دیدنی آن به اتمام رسیده است.
بانی این بازار بزرگ حاج شیخ محمدجعفر قزوینی از بازرگانان نیکوکار و کاردان تبریز است.
هم‌اکنون تیمچه مظفریه یکی از مراکز عمده تجارت فرش آذربایجان و مرکز صادرات قالی این خطه و ایران بوده و از شهرت جهانی برخوردار است.
بازار مظفریه تبریز دو طبقه است که هر طبقه آن ‪ ۲۶‬حجره فرش فروشی را در خود جای داده است.
▪ راسته بازار
شاید بزرگ‌ترین و کامل‌ترین بازار تبریز ازنقطه نظر تنوع اصناف و اجناس راسته بازار باشد که در آن سرای حاج حسین میانه، حاج سیدحسین کهنه، سرای کمپانی، سرای خان، سرای دودری میانه، دودری مدقالچی، سرای کچه چیلر، سرای درعباسی، سرای میرزاجلیل، تیمچه حاج شیخ اول، حاج شیخ دوم و سوم، تیمچه حاج صفرعلی، جعفریه قرار دارند.
همچنین در این بازار، تیمچه‌های خرازی لر، قیزبسدی، مقبره، کفاشان، سرا جان، کلاهدوزان، پنبه فروشان، دله زن و بازار شریف العلما قرار دارد.
▪ بازار شیشه‌گرخانه
از مهم‌ترین و ثروتمندترین بازارهای تبریز، بازار شیشه‌گرخانه است که در بین خیابان تربیت و خیابان شهدا قرار گرفته است.
سابق بر این این بازار محل تولید و فروش انواع شیشه و بلور بوده، اما امروز اثری از این صنف در آن دیده نمی‌شود.
▪ دالان‌های بازار تبریز
خونی، خان، میانه، شازده زرگ، شعر بافان، میرزا محمد، امیر، آقا، حاج شیخ، حاج ابوالقاسم، حاج رحیم از دالان‌های معروف بازار تبریز هستند.
مجموعه بازار تبریز دارای ‪ ۲۰‬راسته و بازار، ‪ ۳۵‬سرا، ‪ ۲۵‬تیمچه، یازده دالان و حدود پنج هزار و ‪ ۵۰۰‬مغازه و ‪ ۴۰‬نوع صنف می‌باشد.
بازار تبریز تنها محلی است که درآن تجارت، مذهب، فرهنگ و عوامل اجتماعی به هم پیوسته است.
● تالار شهر تبریز
"تالار شهر تبریز با ۵ هزار مترمربع زیربنا در محوطه­ای به وسعت ده هزار مترمربع در منطقه خیابان کمربندی میانی احداث می­شود." هفته­نامه حیدر­بابا، سال دوم، شماره ۴۶، سه­شنبه ۱۷ آذرماه ۱۳۸۳
▪ تالار ارک تبریز
تالار ارک یا تئاتر شیر و خورشید تبریز، یادگار دوران پرفروغ نمایش تبریز، اواخر حکومت قاجاریه، در بخشی از زمین­های محوطه ارک علی­شاهی، که در پی اقدامات شهرسازی سال­های پس از دهه ۱۳۰۰ جهت احداث خیابان­های عریض اتومبیل­رو و تغییر ساختار شهری، به باغ و گردشگاه عمومی تبدیل شده بود، همزمان با احداث مراکز خدماتی و تفریحی­ای مانند بیمارستان، دبیرستان، کتابخانه احداث گردید.
با وجود آنکه تالار ارک تبریز با اقدامات سپهبد امیر احمدی به­وسیله معماران روس به سبک تماشاخانه­های پطرزبورگ طراحی و ساخته شده بود اما به یقین می­توان این ساختمان آجری را از نقاط عطف و قابل تحسین معماری دوره قاجار در تبریز قلمداد نمود.
در جلد دوم کتاب گزیده اسناد نمایش در ایران در خصوص احداث این بنا آمده است:
در "طرف شرق این محوطه ]باغ ملی ارک[ سن تئاتر جدیدی بنا نموده­اند که در ایران به این خوبی هنوز یک سن تاسیس نشده است. تنها می­توان سن مسجد سلیمان را که انگلیسی­ها جدیدا بنا کرده­اند را استثنا کنیم زیرا آن یکی با سن­های اروپا ابدا تفاوتی ندارد. بنای سن تئاتر به همت هیئت شیر و خورشید سرخ و امیر لشکر به پایان رسیده و مشتمل بر دو طبقه است که هر کدام از آن­ها دارای ۱۶ لژ شش نفری است."
این تئاتر با گنجایش سالن ۸۰۰ نفر (طول سالن ۳۰ متر و عرض آن ۱۰ متر بود) یادآور نمایش­هایی چون آی با کلاه و آی بی­کلاه (مرحوم غلام­حسین ساعدی) می­باشد.
تالار ارک تبریز شب شنبه ۱۸ شهریور سال ۱۳۰۶ با اجرای نمایش طبیب اجباری افتتاح و در سال ۱۳۵۹ تخریب گردید.

سایت هفت دری

31 دسامبر

طراحی شهری

جستاری بر لزوم فرایند در طراحی شهری :

 گسترش شهر نشینی، توسعه شهر های موجود، ظهور شهرهای جدید و وقوع تحولات عمیق در سیما و کالبد شهرها از جمله مهمترین رویدادهای دو قرن اخیر محسوب می شوند. نتیجه آشکار انقلاب صنعتی و رشد اقتصادی مبتنی بر سرمایه در کشور های غربی، وقوع چنین رویدادی بوده و این رخداد پس از رواج صنعت و توسعه شیوه سرمایه درای به سایر سرزمین ها از جمله کشورهای توسعه نیافته نیز راه یافت.

بدون تردید پدید آمدن تراکم جمیعتی ناشی از شیوه جدید زندگی، بر کلیه جنبه های حیات فردی و اجتماعی مردمان تاثیرات شگرفی داشته و دست اندرکاران امر را در حوزه های عمل و تئوری مشغول خویش ساخته است. همایش ها و سمینار های مختلفی که در این زمینه برگزار می شوند، شاهدی بر اهمیت مساله و تلاشی در جهت ارائه راهکار های جدید و حتی اصلاحاتی کلی در امر توسعه و طراحی شهری است.

 در همین راستا، طراحی شهری در چند دهه اخیر اهمیت و جایگاه ویژه ای در جوامع مختلف یافته و خوشبختانه در چند سال گذشته به دلیل احساس نیاز این رشته در زمینه های مختلف شهر سازی من جمله توجه به بافت های قدیمی در قالب بهسازی و تقویت ساختار اجتماعی و بازیابی محیط شهری و حتی روستایی ... به گونه ای هر چند ضعیف ولی محسوس در میان راهکارهای پیشنهادی سازمان های مسئول قابل مشاهده است.
 نیاز به متخصص و تحلیل و تطبیق نظریه های مختلف در زمینه طراحی شهری امری است مبرم که سال هاست از چشم و گوش مسولین بدور مانده و یا برنامه های تنظیم شده در این راستا یا به مرحله اجرا نرسیده اند و یا به دلیل عدم وجود ساختاری پویا و روندی مشخص در طراحی با گذشت سال ها جوابگوی نیازها و تغییرات لازمه نبوده اند. ساختاری مشخص که همه الگوها و عوامل تاثیر گذار کنونی را دارا بوده و بتواندبا روندی که در درون خود تعریف می کند، پاسخگوی تغییرات آتی یک جامعه باشد و رفته رفته خود را کامل کند، چه بسا نیاز هایی که اکنون برآورده نشده و در سال های آینده زمینه اجرایی این موارد به وجود آید. در گزارشی که ارایه خواهد شد، با تکیه بر نقش موثر طراحی شهری به بررسی اهمیت و انواع فرایندهای موجود در زمینه طراحی خواهیم پرداخت.


 ● طراحی شهری در توسعه و شکل گیری شهرها

 شهر را باید به عنوان بارزترین و پیچیده ترین نظام های اجتماعی به همراه تضاد های درونی اش در نظر گرفت و پویایی نظامات شهری را در طراحی آن به صورتی درونی وارد کرد و می بایست روابط بین اجزاء و نظامات شهری و چگونگی کارکرد و فرایند آنها را در کنار یکدیگر بررسی شود. طراحی شهری، مطمئناً یک محصول نیست. اما به محصولش علاقه مند است. یعنی به محیط مصنوع. شاید اگر بخواهیم دقیق تر مطرح کنیم، باید بگوییم که طراحی شهری فرآیندی است که به شکل دهی فضای شهری می پردازد، و بدین ترتیب، هم به فرآیند شکل دادن می پردازد و هم به فضاهایی که به شکل گیری آنها کمک می کند (مدنی پور، ۱۳۷۹: ۱۵۵).
 چه از زاویه نتیجه کار و چه از زاویه فرایند کار بر برنامه ها و طرح های شهرسازی گذشته خود نظر افکنیم، تاریخ ۴۰ ساله مداخله در شهرهای کشور و مواجهه با شهرنشینی، حاکی از آن است که ما موفق نبوده ایم و اینک با دقت نظر بیشتری باید به مساله طراحی شهری نگریست. تاریخ مشترک ما و شهر هایمان نشان می دهند که مانسبت به رشد شهری در حاشیه واقع شده ایم و ملزومات رشد شهری برای رسیدن به شهری موزون و هماهنگ (یعنی زیرساخت های کالبدی و ذهنی) می بایست در دوران شهر قدیم (۱۳۳۵-۱۳۱۰) که شهر نشینی آهنگی آرام داشت، راهم می شد. چهل سال تاخیر داریم و هنوز هم باور نداریم که می بایست در صدد تدارکاین دو گونه زیر ساخت باشیم و برای زیرساخت های ذهنی همانقدر اعتبار قائل شویم که برای زیر ساخت های کالبدی ارزش قائلیم. من جمله تئوری ها و نظریاتی که در دوره های مختلف تاریخ شهر سازی جهان صورت گرفته و تحلیل و ارایه راهکارها از جانب متخصصین امر، که در جامعه کنونی ما بسیار کمرنگ و بسیاری از مواقع به حربه ای درآمدزا برای زورگیری شهرداری ها از ساکنین شهر تبدیل می شوند. چه بسا بر خلاف الزامات و پیشنهادات طرح تفضیلی، مبنی بر رعایت ارتفاع مناسب در بدنه های شهری، با فروش تراکم، موجبات نابسامانی های جبران ناپذیری را فراهم آورده اند.

 باید توجه داشت که متخصصین در چه فرایندی شهر را برنامه ریزی و طراحی می کنند و حضور طراحان شهری در این فرایند کجاست؟ و آیا اصلا فرایندی مشخص در طراحی وجود دارد و یا اینکه به گونه ای موضعی و موقتی با مقولهشهر برخورد می کنند؟ از چه مرحله ای، به بعد سوم شهر و ساماندهی سیما و منظر شهری پرداخته می شود و تاثیرات گذر زمانی را نیز بر آن در نظر گرفت؟ پشتوانه تحقق پذیری اهداف طرح های فرادست، چگونه در فرایند طرح های جدید پیگیری، مدیریت، زمانبندی و اجرا می شود؟ آیا در مسیر اجرا، ساختاری مناسب و هوشمند مسولیت کنترل را با اهداف طرح های فرادست به عهده دارد؟ اینها سوالاتی هستند که ذهن هر متخصصی را به خود مشغول می دارد و با طبع باید توسط همین کارشناسان پاسخ داده شود.
 دکتر کوروش گلکار در مقاله ای فرآیند را از خصیصه های بنیادین طراحی شهری معرفی می کند. دو دیدگاه فرآورده و فرایند دو قطب یک طیف را تشکیل می دهند که در طول طیف مذبور نقاط متعددی وجود دارند که ضمن گرایش نسبی به یک قطب خاص، به قطب دیگر نیز بی توجه نیستند.

 با استناد به تعریف یاد شده و با مروری کلی بر چگونگی تخصص طراحی شهری در وهله اول با فرایندی روبرو می شویم که کالبد شهر را در ساختاری چند بعدی مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد و در ادامه راهکارها و الگوهایی را با پشتوانه منطق توسعه پویا در زمان و مکان مشخص ارایه کرده و به تحلیل و تطبیق آنها می پردازد؛ چنین روندی سرآغاز نگرشی از دیدگاه این حرفه به توسعه سه بعدی زیستگاه ها با توجه به بعد چهارم یعنی زمان است. گستره ای وسیع و پرتکاپو از فضاهای متفاوت شهری که تحت تاثیر مسائل سیاسی و اقتصادی مستقیم جامعه بوده و در دوره ها مختلف زمانی، وجهه ای دیگر به خود می گیرد. و نیازمند ارایه راه حل های جدیدی است. در چنین عرصه ای است که دیدگاه های طراحی شهری به صورتی انعطاف پذیر، در جهت پاسخگویی به موارد ذکر شده، به خصوص در مورد شهرهای جدید وارد عمل می شود و ایده های طراحی و ساماندهی خود را بیان می کند.

 کولین رو در کتاب خود موسوم به «کولاژ شهر» به این نکته اشاره می کند که طراحان می بایست در شهر های موجود، از طریق اضافه نمون و یا اصلاح و تنظیم چیزهایی که از قبل در آنجا موجود بوده اقدام نمایند. یعنی فرآیندی که بیشتر شبیه به هنر کولاژ است تا هر شکل دیگری از هنر ها. در مورد تدریجی و مرحله به مرحله بودن مداخلات طراحی شهری گفته اند: «در رابطه با شهر های موجود، طراحی شهری عبارت است از «تعمیر شهری» که در آن همه پروژه ها، هر چند کوچک، تقویت تدریجی بافت شهری و مرمت سامان یافته ی نقاط ضعیف آن کمک می نمایند» (گلکار، ۱۳۷۸: ۲۴).


 ● تعریف فرایند از دیدگاه دیوید برلو

 دیوید برلو در کتاب «فراگرد ارتباط» درباره فراگرد چنین می نویسد: «یک فرهنگ لغت، فراگرد را چنین تعریف می کند: هر رویدادی که یک تغییر ممتد در زمان را نشان دهد و یا هر عمل یا نحوه عملی که ممتد باشد».
 از مجموعه نوشته های برلو در آن کتاب می توان چنین نتیجه گرفت که:
 ▪ فراگرد ایستا نیست، بلکه پویاست.

 ▪ فراگرد آغاز و پایان ندارد.

 ▪ اجزاء و عناصر یک فراگرد دارای کنش های متقابل اند.

 ▪ دارای ردیفی از اجزاء نیست (محسنیان راد، ۱۳۸۴: ۷۰ تا ۷۵).

 از مجموع تعاریف ارائه شده در زیر برای طراحی شهری، می توان واژه فرآیند را بعنوان یک واژه کلیدی چنین ریشه یابی کرد.

 ▪ طراحی شهری بعنوان «روند» شکل دادن به شکل کالبدی شهر.

 ▪ طراحی شهری «فرآیندی» تکاملی و مستمر است که باید در چهار چوب تغییرات مداوم تحقق پذیرد.

 ▪ طراحی شهری تصویری است که از طریق یک «فرآیند» واقعیت پیدا می کند.

 ▪ طراحی شهری عبارت است از فعالیت ها، عملیات و «فرآیند هایی» که به نظام دهی ظاهری و عملکردی به محیط کالبدی است (بحرینی، ۱۳۷۷: ۲۸).

 ● سه مدل عمومی برای فرایند طراحی

 بسیاری از طراحان، شاید اکثریت آنها فرایند طراحی را کاملاً شهودی و غیر قابل توضیح می دانند. افراد دیگر طراحی را فرآیندی عقلی دانسته اند و گروهی دیگر آن را فرآیندی جدلی می دانند.

 - روند طراحی به عنوان فرآیندی شهودی:

 بسیاری از طراحان محیط، به ویژه معماران، عمل طراحی را رشته ای از اعمال می دانند که درونی و غیر قابل تمایز هستند. فرض می شود که فرآیند طراحی فرآیندی از تجزیه و تحلیل، ترکیب و ارزشیابی است که در آن طراح، «جعبه سیاهی» که داده های کسب شده را در فرآیندی مرموز به نتیجه قابل ارائه تبدیل می کند. بعنوان مثال طراحی شهر های اولیه تمدن دره اینوس یا معابد امریکای مرکزی و جنوبی یا کلیساهای اروپا به تفکر خود آگاه قابل ملاحظه ای توجه داشته اند. طراحان آن دوران از فرآیند طراحی درکی شهودی داشتند. از زمان ویترویوس طراحی معماری، فرآیند گزینش اجزاء برای دست یافتن به کلی واحد است. نظر آلبرتی در این مورد بی شباهت به نظریه او نیست.


 - روند طراحی بعنوان فرآیندی عقلی:

 در این رویه فرآیند تصمیم گیری مجموعه ای از اعمال مجرد به حساب آمده است که در یک نظم خطی متوالی به وقوع می پیوندند. بر اساس این نظریه فرآیند، هرچه مسائل با دقت بیشتری تحلیل شوند، دانش جامع تری بدست می آید و گاهی اوقات محاسبات ریاضی از رویکرد های شهودی خالص رویه عمل طراحی را به نتایج بهتری می رسانند.

 یکی از نافذ ترین مدل های طراحی، مدل پیشنهادی «کریستوفر آلکساندر» است. مدل آلکساندر که در تمام حرفه های طراحی محیط کاربرد دارد، رویه عملی طراحی را به دو مرحله اصلی تجزیه و تحلیل، و ترکیب تقسیم می کند.

 در مدل آلکساندر مرحله ی تجزیه و تحلیل شامل تجزیه ی مسئله به اجزائی مستقل، ایجاد سلسله مراتبی در میان آنها، و یافتن الگوهایی از محیط است که پاسخگوی نیاز های هر جزء مسئله باشد. فرآیند طراحی شامل ترکیب این اجزاء در کلی واحد است.

 «لاگیر» خاطر نشان می کند فرآیند طراحی عبارت است از تجزیه، حل اجزاء و ترکیب راه حل های بخشی در کل واحد که با نام فرآیند روش عقلایی شناخته شده است.

 - روند طراحی بعنوان فرآیندی جدلی :

 یکی از رویکرد های غالب به این نوع فرآیند، رویکرد «رتیل» است. او فرآیند طراحی را به این گونه شرح می دهد: «طراح برای یافتن راه حل با خود و دیگر افراد ذی نفع جدل می کنند. او زمینه درک وضع موجود را فراهم می آورد. در دوره کار او اصول راه حل رشد می کند و اجرای مورد انتظار و تصمیمات راجع به آن ارزیابی می شود. گروه های ذی نفع در هر دوره اجرا با قبول خطرات آن مشارکت می کنند. از این طریق مسائل همراه با به دست‌ آوردن تصویری روشن تر از راه حل ها دسته بندی می‌شوند».

 در این فرایند دو فعالیت اصلی وجود دارد: ایجاد تنوع، یعنی تشخیص یا تبیین مسئله یا راه حل های ممکن؛ و تقلیل تنوع، به معنای پیش بینی اجرا و ارزیابی و انتخاب مطلوب ترین راه حل حسئله. این فعالیت ها به ترتیب انجام می شوند، ولی رویه انجام آنها فرایندی خطی نیست که مراحل آن به دنبال هم قرار گیرند، بلکه فرآیندی مداوم و جدلی است (لنگ، ۱۳۸۱: ۴۱ تا ۴۹).

 ● نتیجه گیری

 می توان با فهم کلمه ی فرآیند و مباحثات آمده در متن را در قالب یک تعریف ساده بدین صورت بیان کرد:
 طراحی شهری فرآیندی است جدلی به لحاظ فنی، اقتصادی، اجتماعی، انسانشناختی که سعی دارد تا به مجموعه ای از کیفیت های محیطی عرصه های بیرونی همگانی، بعنوان یک هدف (فرآورده) دست یافته و همچنین خصوصیات و ویژگی های بارزی را در زمینه طراحی شهری داراست:

 ۱) تعریف بهتر، روشنتر و کاملتر مسائل

 ۲) بهینه یابی و درنظر گرفتن راه حل های متعدد و متنوع

 ۳) تسهیل اجرا

 ۴) تصمیم گیری و طراحی منطقی

 ۵) تصمیم گیری باز و صریح

 ۶) مشارکت

 ۷) تصمیم گیری پیچیده

 ۸) تصحیح تصمیمات

 ۹) بالا بردن کارائی در طراحی

 ۱۰) منظم کردن مراحل طراحی

اکبر عبدالله زاده، علی خیابانیان
 منابع و ماخذ:
 ۱. بحرینی، ح، (۱۳۷۷)؛ فرآیند طراحی شهری، تهران، انتشارات دانشگاه تهران
 ۲. جعفری، م، (۱۳۷۸): فرهنگ فشرده انگلیسی- انگیسی، انگلیسی، فارسی، تهران، انتشارات زریاب
 ۳. عمید، ح، (۱۳۶۹)؛ فرهنگ فارسی به عمید، تهران، موسسه انتشارات امیر کبیر.
 ۴. راجی، ک،طراحی شهری در توسعه شهر های جدید، مجله شهر ساز، شماره ۱.
 ۵. گلکار، ک، (۱۳۷۸)؛ کند و کاوی در تعریف طراحی شهری، تهران مرکز مطالعه و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران
 ۶. لنگ، ج، (۱۳۸۱)؛ آفرینش نظریه معماری، ترجمه دکتر علیرضا عینی فر، تهران، انتشارات دانشگاه تهران
 ۷. محسنیان راد، م، (۱۳۸۴)؛ ارتباط شناسی، تهران، انتشارات سروش
 ۸. مدنی پور، ع، (۱۳۷۹)؛ طراحی فضای شهری، ترجمه فرهاد مرتضایی، تهران، شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری، وابسته به شهرداری تهران

نکاتی که باید در اجرای یک ساختمان در نظر داشته باشیم به شرح زیر است :

۱. برای اندازه گیری عملیات خاكی در متره و برآورد از واحد متر مكعب استفاده می شود.

۲. آجر خطائی ، آجری است كه در اندازهای ۵×۲۵×۲۵ سانتیمتر در ساختمانهای قدیمی برای فرش كف حیاط و غیره بكار می رفت.

۳. چنانچه لازم باشد در امتداد دیواری با ارتفاع زیاد كه در حال ساختن آن هستیم بعدا دیوار دیگری ساخته شود باید لاریز انجام دهیم.

۴. هرگاه ابتدا و انتهای یك دیوار در طول دیوار دیگری بهم متصل شود ، به آن دیوار در تلاقی گفته می شود.

۵. در ساختمانهای مسكونی (بدون زیرزمین)روی پی را معمولا بین ۳۰ تا ۵۰ سانتی متر از سطح زمین بالاتر می سازند كه نام این دیوار كرسی چینی است.

۶. قوس دسته سبدی دارای زیبایی خاصی بوده و در كارهای معماری سنتی استفاده می شود.

۷. حداقل ارتفاع سرگیر در پله ۲ متر می باشد.

۸. ویژگیهای سقف چوبی :الف)قبلا عمل كلافكشی روی دیوار انجام می گیرد ب)عمل تراز كردن سقف در كلاف گذاری انجام می شود ج)فاصله دو تیر از ۵۰ سانتیمتر تجاوز نمی كند د)تیرها حتی الامكان هم قطر هستند.

۹. گچ بلانشه كندگیر بوده ولی دارای مقاومت زیاد مانند سیمان سفید است.

۱۰. به سیمان سفید رنگ معدنی اكسید كرم اضافه می كنند تا سیمان سبز به دست آید.

۱۱. سنگ جگری رنگ كه سخت ، مقاوم و دارای رگه های سفید و در سنندج و خرم آباد فراوان است.

۱۲. دستگاه كمپكتور ، دستگاهی است كه فقط سطوح را ویبره می كند ، زیر كار را آماده و سطح را زیر سازی می كند.

۱۳. عمل نصب صفحات فلزی (بیس پلیتها) در زمان ۴۸ ساعت بعد از بتن ریزی صورت می گیرد.

۱۴. زمانی كه خاك (زمین) بسیار نرم بوده و مقاومت آن كمتر از یك كیلوگرم بر سانتیمتر مربع باشد از فونداسیون پی صفحه ای استفاده می گردد.

۱۵. قطر دایره بتون خمیری ، بر روی صفحه مخصوص آزمایش آب بتون ، حدود ۳۰ تا ۳۵ سانتیمتر می باشد.

۱۶. حدود درجه حرارت ذوب شدن خاك آجر نسوز ۱۶۰۰ درجه می باشد.

۱۷. نام آجری كه از ضخامت نصف شده باشد ، آجر نیم لایی نامیده می شود.

۱۸. نام دیوارهای جداكننده و تقسیم پارتیشن نام دارد.

۱۹. عمل برداشتن خاك كف اطاق و ریختن و كوبیدن سنگ شكسته بجای آن را بلوكاژ می گویند.

۲۰. زمین غیر قابل تراكم هوموسی نامیده می شود.

۲۱. عمق پی های خارجی یك ساختمان در مناطق باران خیز حداقل ۵۰ سانتیمتر است.

۲۲. نام فضای موجود بین دو ردیف پله چشم نامیده می شود.

۲۳. در سقف های چوبی حداكثر فاصله دو تیر ۵۰ سانتیمتر است.

۲۴. سیمان نوع اول برای دیوارها و فونداسیونهای معمولی استفاده میگردد.

۲۵. اكسید آهن را برای تهیه سیمان قرمز رنگ ، با كلینگر سیمان سفید آسیاب می كنند.

۲۶. نام دیگر لوله های سیاه بدون درز مانسمان نام دارد.

۲۷. سریعترین و عملی ترین وسیله اجرای اتصالات ساختمان ،پلها و نظایر جوش می باشد.

۲۸. حاقل درجه حرارت برای بتن ریزی ۱۰ درجه می باشد.

۲۹. ضخامت اندود سقف با ملات گچ و خاك باید بین ۱ تا ۲ سانتیمتر باشد.

۳۰. اندود زیر قیروگونی ، ماسه سیمان است.

۳۱. چنانچه گودبرداری از سطح زمین همسایه پائین تر باشد ، حداكثر فاصله شمعها ۵/۲ متر می باشد.

۳۲. در پی كنی های كم عمق در زمین های ماسه ای حدود زاویه شیب ۳۰ تا ۳۷ درصد می باشد.

۳۳. برای ایجاد مقاومت مناسب در طاق ضریس حداقل خیز قوس باید ۳ سانتیمتر باشد.

۳۴. لوله های مانسمان سیاه و بدون درز ، گاز رسانی

۳۵. در بتون ریزی دیوارها و سقفها ، صفحات قالبی فلزی مناسب ترند.

۳۶. از اسكدیپر برای خاكبرداری ، حمل ، تخلیه و پخش مواد خاكی استفاده می گردد.

۳۷. اتصال ستون به فونداسیون به وسیله ستكا انجام می گیرد.

۳۸. برای لوله كشی فاضلاب یهتر است از لوله چدنی استفاده گردد.

۳۹. پر كردن دو یا سه لانه از تیرآهن لانه زنبوری در محل تكیه گاهها جهت ازدیاد مقاومت برشی است.

۴۰. بهترین و با استفاده ترین اتصالات در اسكلت فلزی از نظر استحكام و یك پارچگی اتصالات با جوش است.

۴۱. ارتفاع كف داربست جهت اجرای طاق ضربی تا زیر تیرآهن سقف برابر است با قدبنا+پنج سانتیمتر.

۴۲. در ساختمانهای مسكونی كوچك (یك یا دو طبقه) قطر داخلی لوله های گالوانیزه برای آب رسانی باید ۲/۱ اینچ باشد.

۴۳. وجود سولفات سدیم،پتاسیم و منیزیم محلول در آب پس از تركیب با آلومینات كلسیم و سنگ آهك موجود در سیمان سبب كم شدن مقاومت بتون می گردد.

۴۴. زمان نصب صفحات بیس پلیت معمولا باید ۴۸ ساعت پس از بتون ریزی فونداسیون انجام شود.

۴۵. برای ساخت بادبند بهتر است از نبشی ، تسمه ، ناودانی و میلگرد استفاده گردد.

۴۶. هدف از شناژبندی كلاف نمودن پی های بنا به یكدیگر و مقاومت در برابر زلزله می باشد.

۴۷. سقفهای كاذب معمولا حدود ۳۰ تا ۵۰ سانتیمتر پایین تر از سقف اصلی قرار می گیرد.

۴۸. قلاب انتهایی در میلگردهای یك پوتربتونی برای عامل پیوند بیشتر آرماتور در بتون می باشد.

۴۹. حد فاصل بین كف پنجره تا كف اطاق را دست انداز پنجره میگویند.

۵۰. در ساخت كفراژ ستونها ، قالب اصلی ستون بوسیله چوب چهارتراش مهار می گردد.

۵۱. طول پله عبارت است از جمع كف پله های حساب شده با احتساب یك كف پله بیشتر.

۵۲. آجر جوش بیشتر در فونداسیون مورد استفاده قرار می گیرد.

۵۳. اثر زنگ زدگی در آهن با افزایش قلیایت در فلز نسبت مستقیم دارد.

۵۴. از امتیازات آجر لعابی صاف بودن سطوح آن ، زیبایی نما ، جلوگیری از نفوز آب می باشد.

۵۵. در كوره های آجرپزی بین خشتها صفحه كاغذی قرار می دهند.

۵۶. بهترین نمونه قطعات كششی ضلع تحتانی خرپاها می باشد.

۵۷. تیرهای بتن آرمه، خاموتها(كمربندها) نیروی برشی را خنثی می كنند.

۵۸. چسبندگی بتون و فولاد بستگی به اینكه آرماتورهای داخل بتون زنگ زده نباشد.

۵۹. شیره یا كف بتون زمانی رو می زند كه توسط ویبره كردن هوای آزاد داخل بتون از آن خارج شده باشد.

۶۰. آلوئك در اثر وجود دانه های سنگ آهن در خشت خام در آجرها پدیدار می گردد.

۶۱. خشك كردن چوب به معنی گرفتن شیره آن است.

۶۲. لغاز به معنی پیش آمدگی قسمتی از دیوار.

۶۳. مقدار كربن در چدن بیشتر از سرب است.

۶۴. لوله های آب توسط آهك خیلی زود پوسیده می شود.

۶۵. آجر سفید و بهمنی در نمای ساختمان بیشترین كاربرد را دارد.

۶۶. آجر خوب آجری است كه در موقع ضربه زدن صدای زنگ بدهد.

۶۷. لاریز یعنی ادامه بعدی دیوار بصورت پله پله اتمام پذیرد.

۶۸. كرم بندی همیشه قیل از شروع اندود كاری گچ و خاك انجام می گیرد.

۶۹. برای خم كردن میلگرد تا قطر ۱۲ میلیمتر از آچار استفاده می گردد.

۷۰. اسپریس یعنی پاشیدن ماسه و سیمان روان و شل روی دیوار بتونی.

۷۱. برای دیرگیری گچ ساختمانی از پودر آهك شكفته استفاده می گردد.

۷۲. مشتو یعنی ایجاد سوراخهائی در سطح خارجی دیوارها جهت ساختن داربست.

۷۳. بتون معمولا پس از ۲۸ روز حداكثر مقاومت خود را به دست می آورد.

۷۴. پیوند هلندی از اختلاط پیوندهای كله راسته و بلوكی شكل می گیرد.

۷۵. وجود بند برشی در پیوند مقاومت دیوار را ضعیف می كند.

۷۶. كاملترین پیوند از نظر مقاومت در مقابل بارهای فشاری وارده پیوند بلوكی می باشد.

۷۷. قپان كردن در اصطلاح یعنی شاقولی نمودن نبش دیواره.

۷۸. خط تراز در ساختمان برای اندازه برداریهای بعدی و مكرر در ساختمان است.

۷۹. ضخامت و قطر كرسی چینی در ساختمانها بیشتر از دیوارهاست.

۸۰. پارتیشن میتواند از جنس چوب ، پلاستیك و فایبرگلاس باشد.

۸۱. از دیوارهای محافظ برای تحمل بارهای افقی و مایل استفاده می شود.

۸۲. ملات باتارد از مصالح ماسه ، سیمان و آهك ساخته می شود.

۸۳. مقدار عمق سطوح فونداسیونها از زمین طبیعی در همه مناطق یكسان نیست.

۸۴. ملات ساروج از مصالح آهك ، خاكستر ، خاك رس ، لوئی و ماسه بادی ساخته می شود.

۸۵. ملات در دیوار چینی ساختمان حكم چسب را دارد.

۸۶. ملات آبی اگر بعد از ساخته شدن از آب دور نگهداشته شود فاسد می گردد.

۸۷. در مجاورت عایقكاری (قیروگونی)از ملات ماسه سیمان استفاده می شود.

۸۸. برای ساخت ملات باتارد آب + سیمان ۲۵۰+آهك ۱۵۰+ ماسه

۸۹. پیه دارو تركیبی از مصالح آهك ، خاك رس ، پنبه و پیه آب شده

۹۰. ابعاد سرندهای پایه دار ۱ تا ۵/۱ عرض و طول ۵/۱ تا ۲ متر .

۹۱. معمولا برای كرم بندی دیوارهای داخلی ساختمان(اطاقها) از ملات گچ و خاك استفاده می شود.

۹۲. طرز تهیه گچ دستی یا گچ تیز عبارت است از مقداری آب + گچ بااضافه مقداری سریش.

۹۳. وجود نمك در ملات كاه گل موجب میشود كه در آن گیاه سبز نشود.

۹۴. هنگام خودگیری حجم گچ ۱ تا ۵/۱ درصد اضافه می شود.

۹۵. گچ كشته یعنی گچ الك شده ورزداده + آب.

۹۶. اندودهای شیمیایی در سال ۱۹۴۸ كشف شد كه تركیب آن پرلیت ، پنبه نسوز مواد رنگی و میكا می باشد كه بعد از ۸ ساعت خشك میشوند و بعد از دو تا سه هفته استحكام نهایی را پیدا می كنند و در مقابل گرما ، سرما و صدا عایق بسیار خوبی هستند.

۹۷. سرامیك بهترین عایق صوتی است ، زیرا سلولهای هوایی بسته ای دارد كه ضخامت آن ۶ تا ۱۰ میلیمتر است.

۹۸. آكوسیت نیز عایق خوبی برای صداست.

۹۹. اندازه سرندهای چشم بلبلی ۵ میلیمتر است.

۱۰۰. سرند سوراخ درشت به سرند میلیمتری مشهور است.

۱۰۱. اندودهای هوایی یعنی اندودی كه در مقابل هوا خودگیری خود را انجام می دهند.

۱۰۲. تركیب اندود تگرگی یا ماهوئی پودر سفید سنگ + سیمان رنگی +آب (در حالت شل) می باشد.

۱۰۳. وقتی با سنگ سمباده و آب روكار سیمانی را می شویند تا سنگهای الوان خود را نشان دهند به اصطلاح آب ساب شده می گویند.

۱۰۴. كار شیشه گذاری در آب ساب و شسته انجام می گیرد.

۱۰۵. فرق اندود سقف با دیئار در فضاهای بسته (مانند اطاق) این است كه اندود سقف سبك و دیوارها معمولی می باشد.

۱۰۶. مهمترین عامل استفاده از اندود در سقف های چوبی محافظت از آتش سوزی می باشد.

۱۰۷. سقفهایی با تیرآهن معمولی طاق ضربی و بتنی مسلح در درجه حرارت ۴۰۰ تا ۵۰۰ درجه تغییر شكل پیدا می كنند.

۱۰۸. ضخامت اندود گچ و خاك حدودا ۲ سانتیمتر است.

۱۰۹. توفال تخته ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتری كه تراشیده و سبك است.

۱۱۰. علت ترك اندود در سقفهای چوبی افت تیرهاست.

۱۱۱. سقف كاذب در مقابل گرما ، سرما ، رطوبت و صدا عایق خوبی به حساب می آید.

۱۱۲. در زیر سازی سقف جهت اجرای اندود در كنار دریا از نی بافته شده بیشتر استفاده مس شود.

۱۱۳. توری گالوانیزه در نگهداری پشم شیشه در سقفهای سبك ، سطح دیوارهای قیراندود و سطح تیرآهنهای سقف كاربرد دارد.

۱۱۴. مصرف میلگرد جهت اجرای زیر سازی سقفهای كاذب ۹ عدد در هر متر مربع می باشد.

۱۱۵. موارد اصلی استفاده از سقفهای كاذب بیشتر به منضور كم كردن ارتفاع ، عبور كانالها و لوله ها و زیبایی آن می باشد كه شبكه آن حتما باید تراز باشد.

۱۱۶. بهتر است در سقفهای بتونی میله های نگهدارنده سقف كاذب قبل از بتون ریزی كار گذاشته شود.

۱۱۷. در سقفهای كاذب مرتبط با هوای آزاد(مانند بالكن) اندود گچ + موی گوساله و آهك استفاده می شود.

۱۱۸. شالوده در ساختمان یعنی پی و فونداسیون.

۱۱۹. ابعاد پی معمولا به وزن بنا و نیروی وارده ، نوع خاك و مقاومت زمین بستگی دارد.

۱۲۰. در نما سازی سنگ ، معمولا ریشه سنگ حداقل ۱۰ سانتیمتر باشد.

۱۲۱. در فشارهای كم برای ساخت فونداسیونهای سنگی از ملات شفته آهك استفاده می شود و برای ساخت فونداسیونهایی كه تحت بارهای عظیم قرار می گیرند از ملات ماسه سیمان استفاده می شود.

۱۲۲. در ساختمان فونداسیونهای سنگی پر كردن سنگهای شكسته را میان ملات اصطلاحا پر كردن غوطه ای می نامند.

۱۲۳. پخش بار در فونداسیون سنگی تحت زاویه ۴۵ درجه انجام می گیرد.

۱۲۴. در ساختمانهای آجری یك طبقه برای احداث فونداسیون اگر از شفته آهكی استفاده شود اقتصادی تر است.

۱۲۵. در پی های شفته ای برای ساختمانهای یك تا سه طبقه ۱۰۰ تا ۱۵۰ كیلو گرم آهك در هر متر مكعب لازم است.

۱۲۶. اصطلاح دو نم در شفته ریزی یعنی تبخیر آب و جذب در خاك.

۱۲۷. معولا سنگ مصنوعی به بتن اطلاق می شود.

۱۲۸. زاویه پخش بار فنداسیون بتنی نسبت به كناره ها در حدود ۳۰ تا ۴۵ درجه می باشد.

۱۲۹. بتن مكر برای پر كردن حجمها و مستوی كردن سطوح كاربرد دارد.

۱۳۰. مهمترین عمل ویبراتور دانه بندی می باشد.

۱۳۱. معمولا بارگذاری در قطعات بتنی بجز تاوه ها پس از هفت روز مجاز می باشد.

۱۳۲. از پی منفرد بیشتر در زمینهای مقاوم استفاده می شود.

۱۳۳. بتون مسلح یعنی بتن با فولاد.

۱۳۴. از نظر شكل قالبندی برای فونداسیونها قالب مربع و مسطیل مقرون به سرفه مس باشد.

۱۳۵. پی های نواری در عرض دیوارها و زیر ستونها بكار می رود و در صورتیكه فاصله پی ها كم باشد و با دیوار همسایه تلاقی نماید پی نواری بیشترین كاربرد را دارد.

۱۳۶. در آسمان خراشها ، معمولا از پی ژنرال فونداسیون استفاده می شود و وقتی از این نوع پی در سطحی بیش از سطح زیر بنا استفاده شود زمین مقاوم و بارهای وارده بیش از تحمل زمین است.

۱۳۷. هرگا فاصله پی ها از هم كم بوده یا همدیگر را بپوشند یا یك از پی ها در كنار زمین همسایه قرار گیرد از پی های مشترك استفاده می شود.

۱۳۸. اصطلاح ژوئن درز انبساط است.

۱۳۹. میتوان به جای دو پی با بار مخالف از پی ذوزنقه ای استفاده كرد.

۱۴۰. بهترین و مناسب ترین نوع پی در مناطق زلزله خیز پی رادیه ژنرال است.

۱۴۱. در اجرای شناژبندی جهت اتصال به فونداسیون معمولا شناژها از بالا و پایین همسطح هستند.

۱۴۲. در كفراژبندی پی چهارگوش از نظر سرعت و اجرا اقتصادی تر است.

۱۴۳. در عایق بندی از گونی استفاده می كنیم ،زیرا از جابجایی قیر جلوگیری می كند و حكم آرماتور را دارد كه در پشت بام از جلو ناودان به بعد پهن می شودكه در ۲ لایه گونی انجام می گیردكه گونی ها در لایه بعدی نسبت به لایه قبل با زاویه ۹۰ درجه برروی هم قرار می گیرند.

۱۴۴. زیر قیروگونی از اندود ملات ماسه سیمان استفاده می شود كه بعضی از مهندسان در زیر قیر اندود ملات ماسه آهك استفاده می كنند كه در اینصورت قیروگونی فاسد می شود.

۱۴۵. از قلوه سنگ (ماكادام) در طبقه هم كف می توانیم بجای عایق كاری استفاده كنیم كه ضخامت آن حدود ۴۰-۳۰ سانتیمتر خواهد بود.

۱۴۶. اگر در عایقكاری ، قیر بیش از حد معمول مصرف شود باعث می شود قیر در تابستان جابجا شود.

۱۴۷. عایقكاری قیروگونی می بایست از سر جانپناه حدودا ۲۰ سانتیمتر پایینتر شروع شود و قیروگونیی كه روی جانپناه كشیده می شود برای جلوگیری از نفوذ بارش با زاویه است.

۱۴۸. سطح فونداسیون به این دلیل عایق می شود كه از مكش آب توسط ملات دیوار چینی ها به بالا جلوگیری میكند.

۱۴۹. در عایقكاری عمودی روی دیوارهای آجری بهتر است كه از اندود ماسه سیمان استفاده شود.

۱۵۰. اصطلاح زهكشی یعنی جمع كردن و هدایت آب ،كه فاصله آبروها در زهكشی باید به حدی باشد كه به پی ها نفوذ نكند.

۱۵۱. اگر توسط سفال زه كشی كنیم باید حتما درز قطعات را با ملات پركنیم.

۱۵۲. حداقل شیب لوله های زه كشی به سمت خوضچه ۲ تا ۴ درصد می باشد.

۱۵۳. حداقل شیب لوله های فاضلاب ۲ درصد است.

۱۵۴. برای جلوگیری از ورود بو به داخل ساختمان ، شترگلو را نصب می كنند.

۱۵۵. علیترین نوع لوله كشی فاضلاب از نوع چدنی می باشد كه با این وجود در اكثر ساختمانها از لوله های سیمانی استفاده می شود كه ضعف این لوله ها شكست در برابر فشارهای ساختمان می باشد.

۱۵۶. سنگ چینی به سبك حصیری رجدار بیشتر در دیوار و نما سازی استفاده می شود.

۱۵۷. ضخامت سنگهای كف پله و روی دست انداز پنجره ۵/۴ سانتیمتر می باشد.

۱۵۸. جهت اتصال سنگهای نما به دیوار استفاده از ملات ماسه سیمان و قلاب مناسبتر می باشد كه جنس قلابها از آهن گالوانیزه می باشد.

۱۵۹. سنگ مسنی معمولا در روی و كنار كرسی چینی نصب می شود و زوایای این سنگ در نماسازی حتما بایستی گونیای كامل باشد.

۱۶۰. در نما سازی طول سنگ تا ۵ برابر ارتفاع آن می تواند باشد.

۱۶۱. معمولا ۳۰ درصد از سنگهای نما بایستی با دیوار پیوند داشته باشند كه حداقل گیر سنگهای نما سازی در داخل دیوار ۱۰ سانتیمتر است.

۱۶۲. در بنائی دودكشها باستی از مخلوطی از اجزاء آجر استفاده شود.

۱۶۳. در علم ساختمان دانستن موقیعت محلی ، استقامت زمین ، مصالح موجود ، وضعیت آب و هوایی منطقه برای طراحی ساختمان الزامی می باشد.

۱۶۴. در طراحی ساختمان ابتدا استقامت زمین نسبت به سایر عوامل الویت دارد و لازم به ذكر مقاومت خاكهای دستی همواره با زمین طبیعی جهت احداث بنا هرگز قابل بارگذاری نیست.

۱۶۵. زمینهای ماسهای فقط بار یك طبقه از ساختمان را می تواند تحمل كند.

۱۶۶. هنگام تبخیر آب از زیر پی های ساختمان وضعیت رانش صورت می گیرد.

۱۶۷. زمینی كه از شنهای ریز و درشت و خاك تشكیل شده دج نامیده می شود كه مقاومت فشاری زمینهای دج ۱۰-۵/۴ كیلوگرم بر سانتیمتر مربع می باشد.

۱۶۸. مطالعات بر روی خاك باعث می گردد وضع فونداسیون ، ابعاد و شكل آن بتوانیم طراحی كنیم.

۱۶۹. در صحرا برای آزمایش خاك از چكش و اسید رقیق استفاده می گردد.

۱۷۰. سیسموگراف همان لرزه نگار است.

۱۷۱. خاكی كه برنگ سیاه قهوه ای باشد مقاومتش بسیار عالی است كه نفوذ آب در آنها كم و به سختی انجام می گیرد.

۱۷۲. سنداژیا گمانه زنی همان میله زدن در خاك و برداشت خاك از زمین می باشد.

۱۷۳. اوگر همان لوله حفاری است.

۱۷۴. خاك چرب به رنگ سبز تیره و دارای سیلیكات آلومینیوم آبدار است.

۱۷۵. معیار چسبندگی خاك این است درصد دانه های آن كوچكتر از ۰۰۲/۰ میلیمتر باشد.

۱۷۶. اصطلاحا خاك مرغوب زد نامگذاری می شود.

۱۷۷. برای جلوگیری از ریزش بدنه و ادامه پی كنی و همین طور جلوگیری از نشست احتمالی ساختمان همسایه و واژگونی آن و جلوگیری از خطرات جانی باید دیوار همسایه را تنگ بست كه تحت زاویه ۴۵ درجه انجام می گیرد.

۱۷۸. دیوار اطراف محل آسانسور معمولا ازمصالح بتون آرمه می سازند.

۱۷۹. پی سازی كف آسانسور معمولا ۴۰/۱ متر پایین تر از كفسازی است.

۱۸۰. قدیمی ترین وسیله ارتباط دو اختلاف سطح بواسطه شیب را اصطلاحا رامپ می گویند كه حداكثر شیب مجاز آن ۱۲ درصد می باشد كه ات ۵/۲ درصد آن را میتوان افزایش داد.

۱۸۱. برای ساختن پله گردان بیشتر از مصالح بتون آرمه و آهن استفاده می شود.

۱۸۲. پله معلق همان پله یكسر گیردار است.

۱۸۳. پله آزاد در ورودی ساختمان به حیاط یا هال و نهار خوری استفاده می شود.

۱۸۴. پله های خارجی ساختمان حتی الامكان می بایست آجدار باشد.

۱۸۵. به فضای موجود بین دو ردیف پله چشم پله می گویند.

۱۸۶. فواصل پروفیل های جان پناه پله ۱۲-۷ سانتیمتر می باشد.

۱۸۷. شاخكهای فلزی جتنپناه بهتر است كه از پهلو به تیر آهن پله متصل شود.

۱۸۸. سرگیر یا حدفاصل بین دو ردیف پله كه رویهم واقع می شوند حداقل ۲ متر می باشد.

۱۸۹. طول پله مساوی است با تعداد كف پله منهای یك كف پله.

۱۹۰. پیشانی پله به سنگ ارتفاع پله اطلاق می شود.

۱۹۱. برای جلوگیری از سرخوردن در پله لب پله ها را شیار و اجدار می سازند و گاهی اوقات لاستیك می كوبند

۱۹۲. اتصال پله های بالا رونده به دال بتنی (پاگرد) یه روی دال بتنی متصل می شوند ولی پله های پایین رونده در دال بتنی بایستی به مقابل دال بتنی وصل شوند.

۱۹۳. اجرای جانپناه پله معمولا با مصالح چوبی زیاتر می باشد.

۱۹۴. پله هایی كه مونتاژ می شوند به پله های حلزونی معروف هستند.

۱۹۵. از نظر ایمنی اجرای پله فرار با مصالح بتنی مناسبتر است.

۱۹۶. تیرهای پوشش دهنده بین دو ستون (روی پنجره ها و درب ها ) نعل درگاه نام دارد كه انتقال بار توسط آن یكنواخت و غی یكنواخت است.

۱۹۷. گره سازی در چهار چوبهای درب و پنجره و دكوراسیون بكار می رود.

۱۹۸. تحمل فشار توسط بتن و تحمل كشش توسط فولاد را به اصطلاح همگن بودن بتن و فولاد می نامند.

۱۹۹. بالشتك بتونی در زیرسری تیرآهن های سقف مصرف می شود كه جنس آن می تواند فلزی ، بتونی زیر سری و بتونی مسلح باشد.

۲۰۰. در اجرای تیر ریزی سقف با تیرآهن ، مصرف بالشتك كلاف بتنی و پلیت مناسبتر است.

۲۰۱. بالشتك های منفرد زیرسری ، حداقل ریشه اش از آكس تیر ریزی سقف ۲۵ سانتیمتر است.

۲۰۲. اجرای مهار تیر ریزی سقف با میلگرد معمول تر می باشد.

۲۰۳. برای تراز كردن تیر ریزی سقف باید بوسیله سیمان همه در یك افق ترازی قرار گیرد.

۲۰۴. طاق ضربی از نظر ضخامت به سه دسته تقسیم می شودكه معمول ترین آن نیم آجره می باشد كه مهمترین عامل مقاومت در طاق ضربی خیز قوس مناسب است.

۲۰۵. در زمستان پس از دوغاب ریزی طاق ضربی ، بلافاصله بایستی كف سازی كامل روی سقف انجام شود.

۲۰۶. اگر هوا بارانی باشد پس از اتمام طاق ضربی نباید دوغاب ریخت.

۲۰۷. سقفهای بتنی قابلیت فرم(شكل) گیری بهتری دارند.

۲۰۸. وظیفه انسجام و انتقال نیروها در سقفهای بتنی بعهده آرماتور می باشد.

۲۰۹. اودكادر سقف های بتنی به منظور خنثی كردن نیروی برشی بكار می رود.

۲۱۰. بطور نسبی عمل بتون ریزی بین دو تكیه گاه می بایست حداكثر طی یك روز عملی شود.

۲۱۱. از ویژگی های سقفهای مجوف سبكی آن است كه در این سقف ها آرماتور گذاری بصورت خرپا می باشد.

۲۱۲. تفاوت سقف های پیش فشرده با سقف های مجوف سفالی كشیده شدن آرماتورها می باشد.

۲۱۳. حداقل زمان بریدن میلگردها در سقفهای پیش تنیده معمولا ۷ روز می باشد.

۲۱۴. نیروی كششی ذخیره شده در آرماتور سقفهای پیش تنیده عامل خنثی كننده نیروی فشاری است.

۲۱۵. در سقفهای مجوف هنگامی از تیرهای دوبل استفاده می شود كه دهانه و طول تیر زیاد باشد.

۲۱۶. قبل از ریختن پوشش بتون در اجرای تیرچه بلوكها ابتدا می بایست سطح تیرچه و بلوك مرطوب شود.

۲۱۷. اصطلاحا میش گذاری در بتن مسلح آرماتورهای شبكه نمره كم اطلاق می گردد.

۲۱۸. حداكثر فاصله دو تیر در سقفهای چوبی ۵۰ سانتیمتر می باشد.

۲۱۹. معمولا زمان باز كردن قالبهای مقعر در سقف های بتونی ۵ روز می باشد.

۲۲۰. استفاده از قالبندی مقعر بتنی در سقفهای اسكلت فلزی و بتنی معمولتر است.

۲۲۱. كابلهای برق در سقفهای مقعر داخل لوله های فولادی تعبیه می شود.

۲۲۲. در ساختمان هایی كه بیشتر مورد تهدید آتش سوزی بهتر است نوع بنا بتنی باشد.

۲۲۳. در كارخانه های صنعتی معمولا از سقف اسپیس دكس استفاده می شود.

۲۲۴. اصطلاحا مفهوم سرسرا همان سقف نورگیر است.

۲۲۵. در شیشه خورهای نورگیر سقف برای فضاهای وسیع از سپری استفاده میشود زیرا از خمش در طول جلوگیری می كند.

۲۲۶. مهمترین مزیت سقفهای كاذب آكوستیك بر ساقفهای كاذب عایق در برابر صدا می باشد.

۲۲۷. مهمترین مزیت سقفهای كاذب آلومینیومی عدم اكسیداسیون آن می باشد.

۲۲۸. روش جلوگیری از زنگ زدگی آرماتور در بتن این است كه جرم آن را می گیریم و داخل بتن قرار می دهیم.

۲۲۹. اتصال سقف كاذب در راستای دیوارها باعث پیش گیری از جابجایی سقف و تركهای موئین خواهد شد.

۲۳۰. قرنیز یكطرفه آب را به یك سمت منتقل می كند و هنگامی از قرنیز دو طرفه هنگامی استفاده می شود كه دو طرف دیوار آزاد باشد.

۲۳۱. قرنیز حتما باید آبچكان داشته باشد كه آبچكان شیاره زیر قرنیز می باشد.

۲۳۲. قرنیزی كه توسط آجر چیده می شود هره چینی می نامند.

۲۳۳. قرنیز پای دیوارهای داخلی به منظور جلوگیری از مكش آب توسط گچ و … و جلوگیری از ضربه ها و خراشها استفاده می شود و حتما باید آبچكان داشته باشد.

 

iransoal.com

نحوه اجراي يك ساختمان بصورت خلاصه :

اجراي کـارهـاي ساختماني شـامـل مراحـل متعددي است که ضمن آن افراد با ماشين آلات ساختماني، ابزار و مصالح گوناگون سروکار دارند . اين روابط ويژگي ها امکان وقـوع حوادث را بـراي نيروي انسـاني را افـزايش مي دهـنـد . محـافظت از افراد انساني در قبال حوادث نـاشـي از کـار از اهميت ويژه اي برخوردار اسـت . از اين رو بـايد ابـزار و ماشين آلات بـه طور مستمر مورد بازرسي کامل قرار گـرفـتـه و از سالم بودن آنها اطمينان حاصل شود . در بکار گيري ماشين ها نيز بايد از افراد با تجربه استفاده شود .

 دستورالعملهاي حفاظتي و ايمني کارگاه هاي ساختماني :
 

براي تامين ايمني کارگاه هـاي ساختماني بـايد همه ي کـارهـا بـا دقت و برنامه ريزي دقيق انجام گيرند. در ضمن بايد دقت داشته باشيم و کـه هنگام کار يا تخليه ي مصالح مزاحمتي براي همسايگان و سايرين ايجاد نشود. همچنين از انجام کارهاي پر سر و صدا در شب خودداري شود . در صورتي که لازم است کاري در شب انجام شود بايد قبلا اجازه ي شهرداري و مقامات مسئول کسب شـود .    

ابـتدا کارفرما موظف است بـراي انجام مراحل قانوني و کسب مجوز پاك سازي بـه شهرداري و ديگر مراجع ذيربط مراجعه کند .

پس از انجام مراحل قانوني و کسب مجوز پاك سازي کارفرما موظف بـدادن تعهـدي مبني بـر عدم ايجاد مزاحمت و سلب آسايش بـراي همسايگان و عـدم ايجاد سد معبر در خيابان به هنگام ساخت و پاك سازي مي باشد . در ضمن کار فرما موظف به تعهد مبني بر جلو گيري از تخريب و صدمه به ساختمان هاي مجاور هنگام پاك سازي و سـاخت و سـاز مي باشد .

پس از انجام مراحل بالا و گـرفتن مجوز پاك سازي با اجازه مهندس ناظر و با احتياط کامل و ارئه تمهيداتي خاص در هنگـام پاك سازي جهت جلو گيري از آسيب بـه ساختمانهاي مجاور شروع بـه پاك سازي خرابه مي نماييم.

پس از اخذ مجوز پاك سازي از شهرداري و قبل از پاك سازي خرابه بايد سـازمانهاي مربوطه از قبيل سازمانآب برق گـاز ... را در امور كار قرار  داده و هماهنگي هـاي لازم را بعمل آوريم و نسبت به نصب آنها اقدام نماييم .

پاك سازي خرابه :

کارفرما براي صرفه جويي در وقت و هزينه عمليات پاك سازي  و گودبرداري را به يك اكيپ پيمانکار سپـرده و پـس از بستن قـرار داد پيمانکـار طبق قرار داد منعقد شده موظف مي شود خرابه پر از زباله جات را تميز کرده و به بيرون از کارگاه منتقل کند.

يك نكته حائز اهميت در پروژه هاي عمراني و ساخت و ساز رعايت كامل نكات ايمني مي باشد.  مي دانيم كه امروزه طبق آئين نامه سازمان نظام مهندسي ايران  سازه هاي فلزي بايد از تيرآهن ضرب دري در سازه هاي خود استفاده كنند و نيز    سازه هاي بتوني كه با سيستم ديوار باربر اجرا مي شوند بايد داراي شناژ بندي افقي و عمودي طبق قوانين مندرج در آئين نامه باشند. مي دانيم كه اين عمل براي مقابله سازه با نيروهاي جانبي مي باشد.

حال با توجه به اينكه كشور ما در منطقه ي زلزله خيز قرار گرفته اجراي اين نكته از الزامات و داراي اهميت فوق آلعاده اي مي باشد.      

گودبرداري :

يـك لـودر چـرخ لاستيكي بـه كـارگاه آورده شد و سپس لودر شروع به كار کرد. سپس خاک حاصله را توسط همان لودر در يك کاميون بارگيري کرده و بـه مكان ديگري انتقال داديم.

براي عبور و مرور لودر هنگام گودبرداري به محل كارگاه يك رمپ ايجاد كرده بوديم كه پـس از اتمام کار لودر آن را توسط کارگران و دست افزار بيل و كلنگ تخريب نموديم .

كـارگـران به وسيله ي بيل و کلنگ مشغول تخريب و خاک برداري رمـپ گرديدند. پس از اتمام کـار و پـايان اين مرحله سطح کار ــ زمين كارگاه ــ را کاملا آب داده و توسط غلتک دستي کوبيدند.تا سطح کـار کاملا متراکم شود و بعدهـا در اثـر وزن ساختمان نشست نـكـنـد .

البته بايد  متذكر شوم كه قبل از شروع به گودبرداري بايد درخت و بوتـه هاي احتمالي را كه در محل كارگاه موجود است از محل كار جمع آوري نمود كه به اين كار عمليات بوته كني مي گويند.

همچنين بايد محل چاه هاي قديمي يا تختـه سنگ و موانعي را که ممکن است موجب حادثه شوند شناسايي و نسبت به ايمن سازي آنها اقدام نمود. و نيز اگر با گود برداري پايداري ساختمان هـاي مجاور دچـار مخاطره مي شود بـايد از ايمني آنها بوسيله شمع بندي زير پايه هـا، سپر و مهار کردن ساختمان هـا بطور مطمئن اطمينان حاصل نمود.

اين عوامل حفاظتي بايد تـا رفع خطر مرتباً به وسيله ي اشخاص ذيصلاح بـازديد شـونـد تـا موجبات حفاظت مـوثـر ساختمان هـاي مجاور و امنيـت جاني كـارگـران و هـمـسـايـه هـا نـيـز تـاميـن بـاشـد. پيمانکارموظف است تجهيزات ايمني لازم بـراي حفاظت کارگران را در اختيار آنها قرار دهـد. در حفاري با بيل و کلنگ کارگران بايد فاصله کافي ازيكديگر داشته باشند. در گـودالـهـا و شيارهـاي عميق کـه عمق آنها از يك مـتـر بيشتر باشد نبايد کارگران را به تنهايي بکار گمارد .

خاکـبـرداري در زمين هـاي بـا رطـوبـت طبيعي را مي تـوان تـا عمق يك مـتـر، بـراي مـاسـه 25/1  مـتـر، براي ماسه رس دار 5/1  مـتـر، بـراي خـاک رس 2  مـتـر و براي خاک بسيار متراکم را بدون پايه هـاي ايمني، سپر و حائل انجام داد. در سـاير موارد بـا تـوجـه بـه جنس خاک ، عمق گـودبـرداري و شرايط ترافيكي اطراف تدابير ايمني لازم توسط مسئولان اتخاذ مي گـردد. لازم ذكر است كه خاك اين منطقه از جنس رس مي باشد. 

پـيـاده كـردن نـقـشـه :

هدف از پياده کردن نقشه به معني انـتـقـال نقشه ساختمان از روي کاغذ بر روي زمين با ابعاد اصلي مي باشد. بطوريكه محل دقيق پي ها و ستون هـا و ابعاد آنها روي زمين مشخص گردد. در موقع پياده کردن نقشه از نقشه ي پي کني استفاده مي شـود. بـراي نقشه ي ساختمان هـاي مهم معمولا از دوربين نقشـه بـرداري استفاده مي شـود. براي نقشه ي ساختمان هاي کوچک و معمولي از مـتـر و ريسمان کـار استفاده مي شـود .

کــارگــران بـا حـضـور مهندس نـاظـر بـه پياده کـردن دقيق نقشه فونداسيون اقـدام کـردنـد. بـه گـونـه اي که به وسيله ي متر، ريسمان کار و گچ  کاملا ابعاد فونداسيون را مشخص کرده و آن را در زمين پياده كـردنـد.

بـتـون مگــر :

بتون مـگـر كـه بـه آن بـتـون لاغر نـيـز مي گـويند اولين قـشر پي سـازي مي بـاشد. مقدار سيمان در بتون مگر حدود 100 الي 150kg/m3   است . بتون مگر معمولا به دو دليل مورد استفاده قرار مي گـيـرد :

1 : براي جلو گيري از تماس مستقيم بتون اصلي فونداسيون با خاک.

2 : براي رگلاژ کف فونداسيون و ايجاد سطحي صاف براي ادامه پي سازي.

کـارگـران پـس از ساختن بـتـون مگر، آن را در جـاهـاي مشخص شـده بــه ضخامت حدودا ده سانتي متر ريخته و سطح روي آن را بـا ماله تقريباً صاف کردند .

جالب توجه است کـه بـراي ساختن بتون مگـر با عيار صد و پنجاه ، براي پيمانه کـردن و تعيين عيار از حـلـب هـاي بيست  كيلوگرمي روغن استفاده مي شد .

کارگران پس از ريختن بتون مگر و گذشت حدودا سه الي چهار ساعت به آب دادن مختصر و سطحي آن پرداختند. لازم به ذکر است که در هنگام ريختن بتون مگـر حدوداً از هر طرف هفت تا ده سانتيمتر بيشتر از ضـخـامـت فونداسيون بتون ريزي کرديم. که البته اين کار براي سهولت در اجراي قالب بندي و کفراژبندي بود.

قـالـب بـنـدي فونداسيون و شمع بندي :

قـالـب بندي معمولا بـه چـنـد صورت مي تواند صورت گيرد. يـا به صورت فلزي يا به صورت چوبي و يا بـه صورت آجري .

ابعاد فونداسيون را کاملا مشخص کرده بـه وسيله ي ريسمان کار جدا کرده سپس به ساختن قالب آجري فونداسيون با ارتفاع مشخصمی پردازیم.

کندن چاههای شمع بندی در این مرحله انجام میشود.

پس از ساختن قالب بندي فونداسيون کار کاملا آماده تحويل به گروه آرماتوربند براي اجراي شبکه مش و آرماتور بندي پي میشود.

پس از تهيه ي ميل گرد بـا شماره هـاي مشخص که قبلا" توسط مهندس محاسب انتخاب شده وطی یک دفترچه که به آن اصطلاحا" لیستوفرمیگویندهمراه با نقشه مشخص است کاررا تحويل گروه آرماتوربند میدهیم.

آرماتوربندي :

کار گروه آرماتوربند کارآغاز میشود البته در اين هنگام چاله هاي بين شناژ بندي فونداسيون را از خاکي که از خاک برداري باقي مانده بود پـر میکنیم. تا در هنگام بتون ريزي ، پشت قالب آجري که در واقع يك تيغه ي پنج سانتيمتري بود پر بـاشـد. تـا در واقع تاب و تحمل وزن بتون را داشته باشد و از تخريب آن جلوگيري گردد.

نحوه ي آرماتوربندي :

فولاد را که در بتون استفاده مي كنيم بايد به صورت يك شبکه و کلاف يك پارچه در آورده تا بتواند به خوبي در مقابل نيروهاي وارده از خود مقاومت نشان دهد . بـه اين شبکه ميل گرد و آرماتورهاي بـه هم بافته شده حصيري مي گويند.

ميل گردها را معمولا با توجه به قطر آنها مي خوانند مثلاً ميل گرد 18، ميل گردي است که قطر آن 18  ميليمتر  مي باشد .

لازم ذكر است با توجه به آئين نامه حداقل ميل گردي که در ساختمانها  مصرف مي شـود نـمـره  6  مي باشد.

مـيـل گـردها معمولا به طول  12  متربه بازار عرضه مي شوند. که با توجه به شکل و ابعاد فونداسيون بايد آنها را به اندازه ي دلخواه قيچي كنيم. بـا تـوجـه بـه توضيح بالا که شبکه آرماتورها بايد به صورت يك کلاف يك  پارچه عمل کند نحوه ي اتصال آنها بـه يكديگر بسيار حائز اهميت است. کـه مسلماً بايد با نظارت مهندس ناظر اجرا شود .

معمولا در کارگاه ها براي اتصال دو نخ آرماتور 40 برابر قطر  آرماتور آنـهـا را بـا هــم اورلــب کـرده و بـه وسيله ي مفتول آنـهـا را بـه هـم مي بنديم . کـه البته اين نوع اتصال طبق آئين نامه براي آرماتورهاي  تـا نـمره ي 32  مجاز مي باشد . روشهاي ديگري نيز براي اتصال آرماتورها وجود دارد.

بـا تـوجـه بـه خاصيت ميل گـرد و عـلت استفاده آن در بتون بايد اندازه قطر و نحوه  اجراي آرماتورها دقيقاً طبق نقشه و با نظر مهندس محاسبه و اجرا شود، مقدار ميزان مصرف ميل گرد در بتون با توجه به سطح مقطع آن است .

بـا دقت در شکـل ظاهري فونداسيون و محاسبه مي توانيم به اين نتيجه برسيم که در سطح بالايي پي نيروهاي کششي وارده کم و نيروهاي فشاري وارده که بـتـون بـه خـوبـي مي توانـد در مقابل آن مقاومت کند زياد است .  و در سطح پاييني پي نيروهاي کششي وارده زياد و نيروهاي فشاري وارده کم است . پس بايد در سطح پاييني پي از تعداد ميل گردهـاي بيشتر و قويتري استفاده کنيم تـا در مـقـابـل نيروهاي کششي وارده به خوبي مقاومت کند . در کارگاه هـاي کوچک مثلا در کارگاه مورد نظر ما با توجه به مشکلات اجرايي و نظر به اهميت سـطح مقطع فولاد در بتون بـه جاي استفاده از ميل گردهـاي بـا نمره بالاتر در شبکه پايين پي از تعداد بيشتري ميل گرد با نمره ميل گردهاي شبکه بالايي پي البته با نظر مهندس ناظر استفاده مي شود.

چون ما از بتن مگر در سطح کار استفاده کردیم حداقل فاصله خارجي شبکه زير پي از بتون مگر مي بايد حدوداً 3  سانتي متر باشد . براي اين کار از قطعه بتنی کوچک بنام بالشتک استفاد میکنیم.

نـکـتـه حـائـز اهميت در اجـراي کـار اين است کـه بايد فاصله ميل گردهـا و خاموت هـا را دقيقاً طبق نقشه اعمال کنيم کـه البته اين فـاصلـه هـا را بايد از مرکز به مرکز آرماتورهـا در نظر بگيريم .

فقط در موقع جاگذاري بايد دقت لازم انجام گيرد تـا قفسه هـا و مش ميل گردي درست در وسط گود قرار گيرد تا در هنگام بتون ريزي از همه طرف توسط بتون احاطه شونـد . در واقع بتون مثل کاوري دور و اطراف آن را بپوشاند. معمولاً ميلگردهاي مصرفي در بتون را از نوع ميلگرد آجدار انتخاب مي كنند.

خم کردن آرماتور :

در کارگاه هاي کوچک آرماتورها را با دست و آچارF( گوساله) خم مي نمايند . ولي در کارگاه هـاي بـزرگ خم کـردن آرماتور بوسيله ي ماشين انجام مي شود . مسئول کارگاه آرماتوربندي بايد از روي نقشه تعداد و شکل هر آرماتور را تعيين نموده و به کارگران داده و خم کردن هر سري را دقيقاً زير نظر داشته باشد تا طول آرماتور و محل خم کردن و زاويه ي خم کـردن  و طول قلاب ها طبق نقشه انجام شـود . طول قلاب معمولا نبايد از 10 سانتي متر کمتر باشد . ميل گردها بايد از نوع ذکر شده در نقشه باشد. يکي از نکات اجرايي که بايد مد نظر قرار دهيم اين است که اگر ميل گرد خميدگي موضعي داشت مي بايد اين خميدگي قبلاً صاف گـرديده بعد اقدام به شکل دادن آرماتور بـشـود. بـراي صاف کـردن ميل گرد چکش کاري مجاز نيست . بلکه بايد بـه وسيله ي کشش اين کار را انجام دهيم .

آرماتورها بايد طوري بسته شود تا در موقع بتون ريزي از جـاي خـود تکـان نخورده و جـابـجـا نـشـونـد .

آرمـاتـورهـاي تـا قطـر 12  ميلي متـر را مي تـوان بـا دسـت خـم نـمـود ولـي آرماتورهاي بزرگتر از 12  ميلي متر بهتر است با دستگاه مکانيکي مجهزبه فلکه خـم شـود قطر فـلکـه خـم متناسب بـا قطر آرماتور بوده و توسط مهندس محاسب و مهندس کارگاه تعيين مي شود .

کـلـيـه آرمـاتـورهـاي ساده بايد بـه قلاب ختم شود ولي آرماتورهـاي آجدار را مي توان به صورت گونيا خم نمود. سرعت خم کردن بايد متناسب با درجه ي حرارت محيط بـاشد و بايد بـا نظر مهندس کارگاه بطور تجربي تعيين شـود. بايد از خم کردن آرماتورها در دماي کـمـتـر از پنج درجه ي سانتيگـراد خـودداري نمود . حتي المقدور بايد از بـاز کـردن خـم هـاي آرماتورهـاي شکل داده شده و مصرف آن خـودداري نـمـود.  بولت ها يا آرماتورهـاي انتظاري که براي اتصال شالوده بـه صفحه ستون به کار میرود تا سطح آرماتورهاي زيرين پي ادامه ميابد تا انتهاي شمع بندي.

کليه ي بولت ها درانتها داراي خـم نـود درجه بودند. اين آرمـاتـورهـا بـه وسيله خاموت بـه يکـديگـر متصل شده و داخل فونداسيون به خوبي مستقر میشوند و در داخل پي ادامه داشتند تا انتهاي شمع بندي. قـبـل از بـتـون ريزي يـک بـار ديگـر فاصله محور تـا محـور بولت ها کنترل میشود .

سپس با نظارت مهندس ناظر شروع به كار گذاشتن صفحات بيس پليت بر روي بولت ها میکنیم. تمام صفحات را به وسيله تراز دستي و آجر و مهره هاي نصب شده بر روي بولت ها و صفحه بيس پليت تراز میکنیم.

بتون ريزي فونداسيون :

بـتـون تـشکـيل شده از دانـه هـاي سنگي بـه اضافه ي سيمان وآب است. کـه سيمان و آب تشکيل خميـر سيمان را مي دهـنـد . خمير سيمان کـه در واقـع مخلوط سيمان و آب مي باشد در اثر واکنش شيميايي سيمان و آب روند سخت شـدن را طـي مي کـنـد  و در نتيجه دانه که شامل ماسه و شن يا سنگ شکسته مي باشد را به صورت توده ي سنگ مانندي به يکديگرمي چسباند که به بتون سخت شده معروف است . البته به آن سنگ مصنوعي نيز مي گويند .

دانه هاي سنگي عموما به دو گروه ريز و درشت تقسيم مي شوند . دانـه هـاي ريز از ماسه طبيعي يا کارخانه اي که اندازه ي ذرات آنها تا يک چهارم اينچ مي رسد تشکيل شده و دانه هاي درشت دانه هايي است کـه روي الک شماره 16 باقي مي ماند.

همانطور که گفتيم خمير سيمان از مخلوط سيمان و آب تشکيل شده و چون به طور کامل اشباع نمي شود پس هوا نيز در آن وجود دارد .

خمير سيمان معمولا حدود 25  تا 40  درصد کـل حجم بتون را در بـر مي گيرد که حجم مطلق سيمان معمولا بين 7  تا 15  درصد و حجم آب از 14  تا 21  درصد است . مقدار هوا در بتون تا حدود 8  درصد حجم بتون تغيير مي کند که البته اين مقدار به اندازه درشت ترين دانه ها بستگي دارد.

از آنجا که دانه ها حدودا 60  تا 75  درصد بتون را شامـل مي شـود

انتخاب آنها از اهميت ويژه اي برخوردار است . دانـه هـا بايد از موادي تشکيل يافته باشند که داراي مقاومت کافي بوده و در مقابل شرايط محيطي مقاوم بـاشـنـد . کيفيت بتون تا حد زيادي به کيفيت خمير سيمان بستگي دارد . در بتوني که به طور صحيح ساخته مي شود هر يک از دانه هـا کاملا به خمير سيمان آغشته مي شود و تمامي فضاي موجود بين دانه ها کاملا با خمير سيمان پر مي شود. دانه هاي درشت بايد به حدي مصرف شـود کـه فضاي خالي در بتون ايـجـاد نکند . يعني مانع مخلوط شدن دانه هاي کوچکتر نشود و فضاي بين دانه هاي درشت را دانه هاي متوسط پر نمايند .

مصرف دانـه هـاي متوسط هم بايد به حدي باشد که جاي دانه هاي درشت را نگيرد . بتوني کـه داراي دانه بندي متعادل باشد از مقاومت بالايي برخوردار خواهد بود .

مصرف دانـه هـاي ريز ، سيمان و آب هم بايد به حدي باشد که کاملا اطراف کليه ي دانه ها را آغشته نمايد و فضاي خالي دانه ها را بپوشاند. اگر مصرف دانه هاي ريز زياد باشد بتون معايب زير را پيدا خواهد نمود :

1 ــ  مقاومت فشاري بتون کم مي شود .

2 ــ  سيمان مصرفي مورد نياز بتون زياد خواهد شد .

3 ــ  بتون به آب زيادي احتياج خواهد داشت که بعد ازسخت شدن به صورت حباب هاي هوا در بتون باقي خواهد ماند .

علت اينکه مقاومت فشاري بتون کم مي شود دليل مستقيم با مصرف آب زياد و سيمان زياد دارد . چرا که هر کدام مقاومت فشاري بتون را به گونه اي کـه توضيح مي دهيم کم خواهد نمود .

ــ مصرف آب زياد : زيرا همانطور که گفته شد بعد از سخت شدن بتون ايجاد خلا در بتون مي نمايد و هرچه تخلخل بتون زياد باشد مقاومت آن کمترخواهد شد . ما در هنگام ساخت بتون به دنبال دستيابي بـه يـک جسم متراکم و تـوپـر هستيم . هنگام اضافه کردن آب بايد در نظر داشته باشيم کـه آب مصرفي در حدي باشد که بتون اولا براحتي جابجا شود يعني آب باعث لغزاندن دانه هاي سنگي روي همديگر شود و ثانياً آب مورد نياز جهت انجام فعاليت شيميايي و هيدراتاسيون سيمان فراهم گردد .

در زير برخي از مزاياي ناشي از کاهش آب در بتون را شرح مي دهيم :

1 ــ افزايش مقاومت فشاري و خمشي

2 ــ باعث افزايش قابليت آب بندي بتون مي گردد

3 ــ افزايش مقاومت و پايداري بتون در مقابل عوامل جوي

4 ــ چسبندگي بهتر بين ميلگرد و بتون

پس هر اندازه آب کمتري در بتون استفاده شود بتون مرغوب تري بدست مي آيد به شرط آنکه بتوان آنرا به طور صحيح مخلوط و متراکم نمود .

مصرف زياد سيمان در بتون : سيمان اگر با آب مخلوط شود فقط کار يک ماده ي چسباننده را انجام مي دهد.

پس دانه هاي سنگي در بتون توسط سيمان به هم چسبانده مي شود. اين دانـه هاي سنگي هستند که بايد مقاومت کافي در مقابل عوامل مختلف را دارا باشند.

اگر جاي مواد سنگي را در بتون مواد ديگري بگيرند طبيعتاً از مقاومت بتون کاسته مي شود . هنگامي که در هنگام ساخت بتون مقدار سيمان زياد بـاشـد جـاي دانـه هـاي سـنگـي را اشغال خواهـد کرد در نتيجه مقاومت بتون را کـم خواهد کرد . در ثاني از لحاظ اقتصادي نيز مقرون به صرفه نخواهد بـود کـه مصرف سيمان را زياد نماييم زيرا هـزينـه ي تهيه ي دانـه هاي سنگي خيلي کمتر از هزينه ي تهيه ي سيمان خواهد بود.

مصرف زياد ماسه در بتون : تقريبا تـوضيح در اين بـاره مشابه توضيح مصرف زياد سيمان خواهد بـود .

مصرف سيمان در صورتي در بتون کـم خواهـد شد کـه سطح دانـه هايي کـه سيمان مي خواهد آنها را بـه همديگـر بچسباند کـم شود و اين نيز در صورتي ممکن خواهد بود که دانه بندي درشت تر باشد. هرچه دانه هاي سنگي درشت تر باشد مصرف سيمان نيز لزوماً کمتر مي شود چراکه سطحي که سيمان مي خواهد دانه ها را بهمديگـر بچسباند کمتر مي شود و هـرچـه مصرف ماسه در بتون زياد شود سطح جانبي دانـه هـاي بتون نسبت به حجم زياد شده و لذا بايد براي چسباندن آنها سيمان بيشتري مصرف نمود .

مخلوط کردن بتون :

 مواد تشکيل دهنده ي بتون در ابتدا به طور جداگانه است که بايد براي ساختن با هم مخلوط شوند . ترتيب تغذيه ي اين مواد در هنگام ساخت نقش مهمي در يکنواختي بتون دارد . بـا اين وجود با تغيير ترتيب تغذيه ي اين مواد همچنان مي توان بتون خوبي توليد کرد .

زمـان افـزودن آب تعداد دور کـل ديـگ مخلوط کـن و سرعت دوران آن بايد کنترل شوند . عوامل مهم ديگر در اختلاط عبارتند از اندازه هر پيمانه نسبت به اندازه ديـگ مخلوط کـن ، زمـان مخلوط کـردن ، پيمانه کـردن و اختلاط ، طراحي و شبکه بندي ديگ و تيغه هاي مخلوط کن .

بتوني که تازه مخلوط مي شود بايد حالت نيمه پلاستيک و رواني داشته باشد . بـه گـونـه اي کـه بتوان آن را بـه راحتي شکل داد و در درون قالب قرار داد . بتون پلاستيک بتوني است کـه قابليت خميري دارد و شکـل پـذيـري آن مـانند خمير خاک رس در صنعت سفالسازي است. در هنگام حمل نبايد جدايي اجزا از هـم صورت گيرد .  وقتي کـه بتون سخت مي شود مخلوط يک نواختي از مواد متشکله بدست مي دهد .  

اگر پيمانکار در بدست آوردن عيار بتون مثلا بتون 350  کوتاهي کرده باشـد و عيار کمتري بدست آورده باشد در صورتي که عيار بدست آمده 60  درصد عيار اصلي باشد بـا توجه بـه نوع پروژه دستور تخريب داده نمي شـود بـلکـه جريمه تعلق مي گيرد . ولي اگـر 60  درصـد جواب ندهد دستور تخريب داده خواهد شد . اين نكات در كتاب رواداري هاي مجاز كاملاً ذكر شده است.

همانطور کـه گفته شـد مـا براي قالب بندي فونداسيون از آجـرهـاي موجود در کارگاه استفاده کرديم . حال براي اجرا و شروع بتون ريزي  براي جلو گيري از خورده شدن آب بتون سطح داخلي آنها را که مي بايد با بتون در تماس باشد با يک ورقه ي نايلون پوشانديم به اين ترتيب از تماس مستقيم بتون بـا قـالـب آجـري جلو گيري نموديم .

همانطور که مي دانيم آجر آب بتون را خورده و درنتيجه باعث فاسد شدن آن مي شود .

بـعـد از اين مرحـله کارفرما مهندس ناظر را در جريان قرار داده و ناظر در روز بعد براي بازديد به کارگاه میاید. پـس از کنترل دقيق شبکه آرماتـوربندي اجازه ريختن بتون فونداسيون را صادر میکند.

بـالاي آن قسمت از قا لب ها و فونداسيون که ناگزير به عبور و مرور هستیم  تخته الـوار گذاشته تا رفت و آمد مسير و از آسيب احتمالي به قالب جابجا شـدن احتمالي آرماتورهاي فونداسيون جلوگيري به عمل آوريم . قابل ذکر است کـه همواره در طول بتون ريزي يک کارگرباید به وسيله دستگاه ويبراتور بتون ريخته شـده در قالب را ويبره کند تا هواي موجود در بتن را خارج کرده و از پوکي بتون جلوگيري بـه عمل آورد . البته بايد دقت داشته باشيم که شيلنگ دستگاه ويبراتور همواره تقريبا عمود بر زمين و محل بتون ريزي بـاشـد . زيرا اگـر شيلنگ دستگاه ويبراتور تقريبا عمود نباشد در سطح بتون گيرکـرده و بـراي خارج کـردن آن دچار مشکل مي شويم.

کار مراقبت و آب پاشي بتون چهار روز به طول میکشد.

 در اين مدت بتون ريخته شده به سختي لازم رسيده و البته بـراي اجـراي عمليات بعدي که نصب ستون ها بود آماده تاب و تحمل وزن ستون ها و ديوارهـا را پـيـدا کـرده بـود .

اتصال ستون ها به فنداسيون :

قبل ازهرچیزصفحه های بیس پلیت باید تمیز شود.بعد جای ستون به وسیله قالب آن روی صفحه مشخص شود.سپس توسط جرثقیل ستون را بلند میکنیم .

براي اينكه جرثقيل بتواند ستون ها را به راحتي از زمين براي نصب بلند كند انتهاي بالايي ستون را به صورت دايره سوراخ میکنیم تا در وقت براي نصب آن صرفه جويي شود .بعداز نصب ستونها شروع به نصب تيرهاي افقي میکنیم.ودرمرحله بعد ازنصب شروع به ساخت شمشيري هاي پله میکنیم.

عايق كاري تيرورق ها :

بعد از تراز كردن كل طبقات تمام تيرورق هاي ساختمان را با امولاسيون قيري (پرايمر) مي پوشانيم اين كار را براي جلوگيري از رسيدن هوا به فلز يا همان تيرورق انجام ميدهيم.

ساخت تيرچه طبقات :

برای سرعت درکار ساخت تيرچه ها نيز همزمان با ساخت تيرورق ها باید انجام شوداست .

نكته حائز اهميت در ساخت تيرچه ها استفاده از قالب هاي سفالي مي باشد كه ضمن اينكه بعد از ساخت تيرچه جزئي از آن مي شود انقباضات و انبساط هاي آن با بتن مشابه مي باشد و سبب تقويت سقف مي شود.

سقف :

 ابتدا تيرچه هـا را خوابانده و سپس به وسيله ي بلوک هايي کـه بايد در سقف بـه کـار برود فـاصـله ي بين آنها را انـدازه میکنند. بطوريکه در دو سر تيرچه هـا يک رديف بلوک قرار داده و پس از اندازه کردن آنها را به وسيله ي مفتول در جاي خود محکم میکنیم. بـعـد از اين کـار اقـدام بـه فرش نمودن سقف میکنیم . نکته ي قابل ذکر در فرش نمودن سقف اين است که سوراخ هاي بلوک هايي را که مي بايد در مقابل تيرهاي اصلي قرار گيرند به وسيله ي گچ مي پوشانیم. اين کـار بـراي جلو گيري از حدر رفتن بتون در هنگـام بتون ريزي سقف اجرامیشود . به اين ترتيب در هنگـام بتون ريزي بتون ريخته شـده ازطريق سوراخ هاي مذبور وارد بلوک ها نشده و هم از سنگين شدن سقف و هـم از ضايع شـدن بـتـون جلوگيري میشود .

بعد از آنکه سقف را کاملا به وسيله ي بلوک فرش کردیم به کار گذاشتن ميل گردهاي ممان منفي و حرارتي باید انجام شود . ميل گردهـاي حرارتي از نـوع ميل  گردهاي ساده بوده ومعمولا"به صورت کلاف به کارگاه آورده میشود . البته به علت کـم بـودن قطر آنها اين کار به آساني ميسر بود. بعد از آنکه ميل گردهاي حرارتي گذاشته شد اقدام به کارگذاري جک ها میکنیم . جک هاي چوبي را اندازه ي مورد نظر ــ ارتفاع سقف ــ ساخته شده است به فاصله ي حدوداً هر هشتاد سانتي مـتـر در زير سـقـف قرارداده میشود. کـارفرما مهندس ناظر را در جريان امور قـرارمیدهد و ناظر پـس از بازديد از کـارگـاه اجـازه بتون ريزي سقف را صادر میکند.بتن ریزی سقف باید در یک روزانجام شود مي دانيم که اين کار براي جلو گيري از ايجاد درز سرد مي باشد

پـس از بتون ريزي اقدامات برای عمل آوري و مراقبت از بـتـون انجام میشود.

کشيدن ديوار بيست و دو سانتي :

بطور کـلي نحوه اتصال و چيدن آجرها به سه گونه ي متفاوت صورت مي پذيرد. روشي که در آن آجرها روي يکديگر خوابانيده مي شوند تا به صورت يک طرح يا نقشه ي مشخصي شکل بگيرند به روش آجرچيني الگو مرسوم اسـت . روش دوم کـه بـه روش سـازه اي از آن ياد مي کنيم حالتي اسـت کـه واحدهاي منفرد در يک سازه ي آجري به يکديگر بسته مي شونـد . در روش سوم از چسبيدن ملات به آجرها يا به تقويت کننده هـاي فـولادي در اتصالات استفاده مي شود که به روش آجرچيني با ملات موسوم است .

خصوصيات ديوارهـاي آجري تحت تاثير خصوصيات فيزيکي آجرها با تاثير کـمـتـر و خصوصيات ملات ، نحوه ي اجرا و طراحي ديوارها با تاثير بيشتر قرار مي گيرند . بـراي مثال بيشتر آجرهاي ساخته شده داراي مقـاومت هـاي فـشـاري بيش از 13  مگـا پـاسکـال مي باشند ، امـا زمانيکه آنها در ديوار بـا ملات تـرکـيـب مي گـردنـد تـنشهاي فشاري مجاز به 4/3 ــ 5/0  مگا پاسکال تغيير مي يابد که اين به واسطه ي ضريب محدود کننده ي ملات مي باشد .

توانايي يک ديوار ساخته شده جهت مقاومت در برابر عبور حرارت يکي از مهم ترين ملاحظات در انتخاب مصالح جهت ساخت ديوار و روش بکارگيري شـده در چيدن ديوار خـواهـد بـود . هنگامي کـه در بسياري از ساختمان هـاي مـدرن کاهش و افزايش دما به طور گسترده اي با سطوح شيشه اي کنترل مي گردد . اين سازه ي ديوارهاي خارجي است که حرارت سطح داخلي ديوار را کنترل مي نمآيد و مـانـع از مسئله ي انقباض مي گـردد کـه خـود عامل مهمي اسـت کـه بايد در نـظـر گرفته شود

توانايي مصالح جهت مقاومت در بـرابـر آتش سوزي بـه توانايي مقاومت در برابر انتقال حرارت بستگي دارد . ضمنا براي ساختمان هاي باربر ضروري است که مواد و مصالح موجود پس ازاينکه در معرض حرارت ناشي از آتش سوزي قرار گرفتند بتوانند به تحمل بارهاي وارده ادامه دهند . بـراي ديوار، کف و تيغه بندي ها ميزان سرعت آتش سوزي بر حسب ساعت داده مي شود

که اين مسئله بر اساس آزمايش هاي استاندارد آتش سوزي مي باشد . حداکـثر زمان در بيشتر آتش سوزي ها چهار ساعت مي باشد . توانايي ديوار بـا کف جهت مقاومت در برابر عبور صـوت از يک جهت و از جهت ديگر عامل مهمي در انتخاب مصالح ديوار مي باشد . ديوارها بـا جذب صوت و انعکاس آن از انتقال سر و صدا جلوگيري مي نمايند . امـا نـکـتـه ي مهم تـر اينکه بـه وسيله ي عمل يا ديافراگمي از انتقال صوت از يک سـوي ديوار به سوي ديگر ممانعت به عمل مي آورند .

حال پس از آشنايي با خصوصيات ديوارهـاي آجري بـه چگونگي اجراي آن مي پردازيم .

در اجراي اين ديوارها اول ريسمان بين دو دهنه ي ديوار مي زنند سپس يک لايه ملات به اندازه ي بيست سانتي متر به طول دو دهنه مي ريزند و آجرهـا را روي آن به صورت عرضي مي چينند . چيدن آجرها را طوري انجام مي دهند که خط درز بالايي روي خط درز پاييني قرار نگيرد . اين کار را تا زير سقف انجام مي دهند و بدين صورت ديوار چيني آجري صورت مي گيرد .

کشيدن ديوار و پارتيشن هاي ده سانتي :

پس از کشيدن ديوارهاي بيست و دو سانتي خارجي ساختمان ديوارهاي داخلي را به صورت تيغه هاي ده سانتي انجام مي دهند . اجراي اين ديوارها نيز مثل ديوارهاي بيست و دو سانتي است .

http://omid-es.blogfa.com/

عضویت در خبرنامه

تماس با ما

  • قاسمپور 0060167933913
  • greatmemar@yahoo.com
  • فرم تماس با ما
  • آیدی یاهو: greatmemar آیدی اسکایپ: greatmemar8570