شیخ بهایی پدرعلم معماری ایران بخش یازدهم

نوشته شده توسط 
رای دادن به این مورد
(0 آرا)

ابنیه و آثار معماری به جا مانده:

-تقسیم آب زاینده رود

از مطالعه کتاب های تاریخی درباره وضعیت کشاورزی اصفهان و جایگاه زاینده رود، چنین بر     می آید که افزایش یا نقصان آب، به تناسب فصول سال و وضعیت آب دهی رودخانه عظیم    زاینده رود،همچنین استفاده بیشتر بعضی روستاها که نسبت به رودخانه، در موقعیت و شرایط مطلوب تری قرار داشتند، همواره موجب می شد که کشاورزان اصفهان برای استفاده از آب این رودخانه، دچار کشمکش های دایمی باشند.

در سال 923 هجری ق. شاه طهماسب صفوی برای رفع این مشکل، به شیخ بهایی توسل جست و شیخ که به امور مهندسی و مساحی مسلط بود، آب دهی رودخانه زاینده رود را در فصول و      زمان های مختلف بررسی کرد و سرانجام با طراحی مادی (جوی) ها، با عرض های متفاوت، آب رودخانه را به یک نسبت و به تساوی به محلات مختلف اصفهان منتقل کرد. این تقسیم نامه که به طومار شیخ بهایی معروف است، به اختلاف دیرین روستاییان خاتمه داد. او با محاسبه دقیق و به دست آوردن آمار بارندگی مناطق مختلف اصفهان، حومه و کوهستان های اطراف و همچنین سرچشمه زاینده رود، طرح دقیق نهرها و شیب و مقطع آنها، سهم استفاده آب هر باغ و محله و منزل را تعیین کرد.

بر اساس این رساله که امروزه به آن دفترچه مشخصات فنی می گویند، تقسیم بندی و استفاده صحیح از آب زاینده رود قانونمند شد و هنوز بر مبنای همان رونوشت تقسیم می شود. بر اساس این سند سال به 360 روز، و برنامه استفاده از آب به دو فصل مشخص تقسیم شده است. طبق طومار شیخ بهایی فصل سیلابی، که 195 روز بود، از اول آذر هر سال آغاز و تا 15 خرداد سال بعد ادامه داشت و فصل جریان عادی، که 165 روز بود، از 16 خرداد تا اول آذر همان سال بود.

این چشمه جوشان و مارپیچ از زردکوه بختیاری تا مرداب گاوخونی را سیراب می سازد و در این راه هشتاد فرسنگی، همواره جیره بلوکات و مزارع مختلف را داده است. شیخ بهایی کل آن را به 33 سهم و 275 سهم جزیی تر تقسیم نمود و آن را با طراحی 13 نهر توزیع نمود. با این توضیح که استفاده و برداشت از آب زاینده رود در زمانی که استفاده زراعی ندارد، آزاد است؛ ولی در زمان نیاز و کم آبی، به صورت سهم بندی تقسیم می شود.

خواندن 1522 بار

لطفاً این مطلب را به اشتراک بگذارید

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

عضویت در خبرنامه

تماس با ما

  • قاسمپور 0060167933913
  • greatmemar@yahoo.com
  • فرم تماس با ما
  • آیدی یاهو: greatmemar آیدی اسکایپ: greatmemar8570