معماری مسجد به عنوان مدرسه در ایران

نوشته شده توسط 
رای دادن به این مورد
(0 آرا)

معماری مسجد به عنوان مدرسه در ایران

ایرانیان قبل از اسلام به اهمیت آموزش آگاه بودند. در زمان داریوش هخامنشی به دلیل اینکه اقوام و فرهنگهای مختلفی تحت استیلای هخامنشیان بودند، لازم بود دست اندرکاران نظام خواندن و نوشتن را بیاموزند. اما آموزش در دورههای کهن غالبا به گروه و طبقه خاصی تعلق داشت و عموم مردم نمیتوانستند به آن دسترسی داشته باشند. اگرچه از مراکز آموزشی اشکانی اطلاع درستی در دسترس نیست، ولی ویژگی های آموزشی ساسانی روشن تر می باشد. در این دوره نقش و اعتبار دبیر در جامعه به قدری بود که موجب پیدایش طبقه خاصی به نام دبیران شد. نمونه توجه به آموزش در ان دوران تأسیس مدرسه جندی شاپور در خوزستان می باشد، که یکی از مراکز مهم تحقیقاتی در زمینه پزشکی و فلسفه در ان عصر بوده است. اسلام نیز از همان ابتدا و از همان لحظه ای که جبرئیل به حضرت محمّد (ص) از جانب خداوند فرمود: قرا یعنی بخوان، دارای ویژگی آموزشی و تمدن مکتوب گردید. در این قلمرو تحصیل علم و انتقال آن در راس امور قرار گرفت. به همین دلیل در ابتدا آموزش در مساجد صورت میگرفت. در پای هر ستون مسجد جلسه ای به یکی از علوم مختلف فقه، حدیت، .. اختصاص مییافت، که آن را حلقه میگفتند. ولی به تدریج که بحث های علمی و گفت وگوهای متنوع آرامش مساجد را برهم زد، و از طرفی علوم تجربی نیازمند آزمایشگاه های مختلف گردیدند، کم کم نهاد مدرسه از دل مسجد خارج شد. در ابتدا آموزش در خانه استاد انجام می پذیرفت. ولی کم کم بنایی خاصی را به خود اختصاص داد. مدارک مکتوب نشان می دهد که پس از قرن سوم و اوایل قرن چهارم هجری قمری، فضاهای مدارس به صورت جدا و متمایز از مسجد پدید آمد. از این میان میتوان به یکی از اولین مدارس شیعی در خراسان به نام مدرسه فخریه در سبزوار اشاره نمود. از دیگر مدارس قرن چهارم هجری قمری مدرسه وقفی اصفهان به نام بوعلی یا مدرسه علایی، محل تدریس ابن سینا بوده است. سلجوقیان رایت وزوستر خود خواجه نظام الملک، نظاسهای همان سارس علوم را در نقاط مختلف از جمله در مرو، بلخ، هرات، نیشابور، توس، ری و اصفهان ساختند. نقشه این مدارس همان نقشه درونگرای خانه با حیاط مرکزی و چهار ایوان بود که در مناطق مختلف بخصوص خراسان رواج داشت. سپس حجره هایی نیز برای تحصیل و سکونت طلاب در اطراف حیاط ساختند. بنابراین منشأ نهاد مدرسه از مسجد بود و پلان آن با توجه به ویژگیهای اقلیمی و مصالح، از خانه گرفته شده است. زیباترین مدرسه ایران، مدرسه غیاثیه خرگرد، میان خواف و جام مربوط به معماری دوره تیموری می باشد. معمار آن قوم الدین شیرازی بود که پس از مرگ او غیاث الدین شیرازی آن را به اتمام رساند. پلان آن چهار ایوانی است. در میان مدرسه های ایران، مدرسه خان شیراز از همه کامل تر و بزرگتر است، ولی از دید دقت و تنوع در نقشه و در آمود، مدرسه غیاثیه غنی تر یکی از زیباترین بناهای دورهصفویه، مدرسه چهارباغ اصفهان می باشد که در کنار بازارچه بلند و کاروانسرای مادر شاه جای دارد. این مدرسه نیز چهار ایوانی است. و ایوان جنوبی آن که به گنبدخانه راه دارد، دارای گنبدی خوش ترکیب با نگارههای اسلیمی به رنگ زرد و سیاه بر زمینه فیروزهای است که به خوبی جلوه گری می کند .

خواندن 1763 بار

لطفاً این مطلب را به اشتراک بگذارید

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

عضویت در خبرنامه

تماس با ما

  • قاسمپور 0060167933913
  • greatmemar@yahoo.com
  • فرم تماس با ما
  • آیدی یاهو: greatmemar آیدی اسکایپ: greatmemar8570