تاریخ فرهنگی شهر در ایران معاصر بخش دوم

نوشته شده توسط 
رای دادن به این مورد
(1 رای)

جمعیّت شهری جهان در چند دههء گذشته رشد سریعی داشته است.در دورهء 1990-1950 جمعیّت شهری جهان بیش از 3 برابر شد و از 730 میلیون به 3/2 میلیارد نفر رسید.احتمال‌ می‌رود که بین سالهای 2020-1990 این میزان دو برابر گردد و به بیش از 6/4 میلیارد نفر برسد (آتش، 1382: 190). بدین ترتیب آنچه امروز بویژه در گستره ی جهانی اهمیت یافته کلانشهرها هستند که از ملاکهای اصلی برای تعیین آنها میزان جمعیت ساکن در آنها است.

مفهوم کلانشهر به گونه ای از شهرهای جدید اطلاق می شود که جمعیت متراکم و ثروت بسیار زیادی را در خود متمرکز کنند و عموما به مثابه مرکز اصلی تصمیم گیری و تعیین برنامه ریزی های گوناگون اقتصادی-اجتماعی در یک منطقه ی بزرگ و یا در یک کشور عمل کنند (فکوهی، همان: 121). از سال 1950 هیچگونه تغییر قابل توجهی در مفهوم اصلی پهنه های کلان شهری وجود نداشته است، اگرچه از آن زمان دگرگونی های معنی داری در توزیعات جغرافیایی به وقوع پیوسته و انتظار می رود که این تغییرات بیشتر شوند. به دلیل سیالیت موجود در اصطلاح پهنه های آماری کلان شهری اغلب اوقات کاربرد محاوره ای این اصطلاح "پهنه های خدماتی"، "پهنه ی کلان" یا "MSA" است که نه فقط یک شهر بلکه حومه های اطراف شهری، منطقه ی خارج از شهر و در مواردی نواحی روستایی را نیز در بر می گیرد. یک پهنه ی کلان شهری چند مرکز با توسعه ی پیوسته یا شهر های هم بسته(conurbation) که وابسته به شهر هستند، مرتبط نیست. در تعریف پهنه ی کلان شهری کافیست که یک یا چند شهر هسته ای را تشکیل دهند که با دیگر نواحی درجه ی بالایی از ادغام را برقرار کند (http://www.anthropology.ir/node/11263 ).

در این مقاله قصد بر این است که به تاریخ فرهنگی معاصر شهر در ایران پرداخته شود و با توجه به افزایش قابل ملاحظه ی جمعیت طی سه دهه ی گذشته طبعا بحث کلانشهر نیز مطرح خواهد شد. شروع تحولات در روند شهرنشینی و شهرسازی در ایران را شاید بتوان از دوره ی مشروطیت دانست. البته پیش از این نیز در زمان قاجار و یا حتی در زمان صفویه، شاهد تأثیرپذیریها و الگوبرداریهایی هستیم. به عنوان مثال می توان در این رابطه به ساخت حصار هشت گوش تهران به تقلید از حصار پاریس و یا خیابان کشی ها در زمان قاجار در تهران اشاره کرد. بدین ترتیب بایستی اذعان داشت که شکل گیری و توسعه ی شهر و به دنبال آن کلانشهرها در ایران از شهر تهران آغاز شده و به دیگر شهرهای اصلی کشور گسترش یافته است.

گسترش شهرنشيني، افزايش جمعيت و روند رو به رشد مهاجرت به شهرها به ويژه شهرهاي بزرگ، سكونت بيش از %71 جمعيت كشور در شهرها و نزديك به 40 % اين جمعيت در هشت شهر بزرگ كشور (اصفهان، اهواز، تبريز، تهران،شيراز، كرج، قم و مشهد) (www.eshiraz.ir.infotech) به موازات تعدد مديريت، محدوديت منابع مالي، سنتي بودن ساختار اداري و تشكيلات، فاصله امكانات و توان مالي با توقع، انتظارات و نيازهاي عمومي، وضعيت فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي شهروندان و ... می تواند ضرورت تحقیق و بررسی در این زمینه را هر چه بیشتر روشن سازد.

خواندن 1593 بار

لطفاً این مطلب را به اشتراک بگذارید

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

عضویت در خبرنامه

تماس با ما

  • قاسمپور 0060167933913
  • greatmemar@yahoo.com
  • فرم تماس با ما
  • آیدی یاهو: greatmemar آیدی اسکایپ: greatmemar8570