کلانشهرها در ایران بخش چهارم

نوشته شده توسط 
رای دادن به این مورد
(0 آرا)

دولت پهلوی با تأکید بر انقطاع تاریخی و تجدد طلبی ظاهری و شکلی، بی نیاز به تولید جامعه و تنها با درآمد فراوان نفت، جامعه ی ایران را با تقلید از تمدن غرب با تحول عظیم فرهنگی و اجتماعی مواجه ساخت تا جاییکه در فاصله سالهای 1320-1300 شمسی، تهران به شهری صنعتی و جدید مبدل شد. برنامه های مدرن سازی دولت پهلوی اول و دوم به تدریج از هویت معماری سنتی ایران کاست و به علت عدم پیوند با اصل معماری ایرانی، پایه های بی هویتی معماری از همین زمان در ایران گذاشته شد و توجه به معیارهای مدرنیسم، امنیت، محرمیت، همگونگی، تنوع بکارگیری مصالح بومی، فرهنگ گرایی ساکنین، هویت و ابنیه واجد ارزش معماری، فرهنگی و تاریخی بافت قدیم ایران را نادیده گرفت (همان: 18).

مهمترین تغییر کالبدی شهرها در این دوره پیدایش خیابانها و میادین جدید و تعریض خیابانهای قدیمی بود. تحولی که اساسی ترین نقش را در دگرگونی سیمای شهر اجرا کرد. الگوی رایج خیابان کشی در این دوران ایجاد خیابانهای عمود بر هم است. این خیابانهای چلیپایی شکل، غالبا با بریدن بافتهای ارگانیک ابتدا و انتهای شهر را به یکدیگر پیوند می زد. در برخی نقاط این خیابان بازار شهر یا میدان سبک اصفهان را قطع می کرد. در تهران در سال 1311 با تخریب برج و باروی هشت ضلعی و دروازه های شهر، خیابانهای مستقیم شمالی-جنوبی و شرقی-غربی احداث شد (سعیدی رضوانی، 144). بدین ترتیب تهران هشت ضلعی دوره ی ناصرالدین شاه به صورت شهر مربعی و دارای خیابانهای شبکه کمربندی به شرح زیر در آمد:

حدشمالی: خیابان انقلاب (شاهرضای سابق) و پنج کیلومتر از میدان انقلاب تا میدان امام حسین (ع)

حد غربی: خیابان کارگر (سی متری نظامی سابق) در چهار و نیم کیلومتر از میدان انقلاب تا میدان راه آهن

حد جنوبی: خیابان شوش در چهار کیلومتر از میدان راه آهن تا میدان شوش

حد شرقی: خیابان 17 شهریور (شهباز سابق) در چهار و نیم کیلومتر از میدان شوش تا میدان امام حسین (جهانشاهی، 29-28).

همراه با تحولات جدید اجتماعی و اقتصادی، تغییرات چشمگیری در اکولوژی و جغرافیای‌ شهری تهران به وجود آمد. در این دوره ترکیب‌ اجتماعی و طبقاتی شهر و نحوه ی محله‌بندی و شبکه ی ارتباطی تا حدود زیادی عوض‌ شد. ساختار فئودالی و تولید سنتی به تدریج با تولید صنعتی و اقتصاد سرمایه‌داری آمیخته‌ گردید و قشرهای جدید شهرنشین مثل کارمندان، نظامیان، کارگران و اصناف جدید مثل رانندگان، تعمیرکاران، هتل‌داران و غیره پدید آمد. همچنین، در این دوره، عملکرد اداری از تشکیلات درباری‌ جدا شد و مراکز جدید تجاری،خدماتی و فرهنگی در بیرون از بازار شکل گرفت. مراکز جدید صنعتی نیز در محور جاده‌های ارتباطی‌ پیرامون شهر مستقر شدند که زمینه و جهات‌ توسعه‌های بعدی را فراهم‌ ساخت.

خواندن 1440 بار

لطفاً این مطلب را به اشتراک بگذارید

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

عضویت در خبرنامه

تماس با ما

  • قاسمپور 0060167933913
  • greatmemar@yahoo.com
  • فرم تماس با ما
  • آیدی یاهو: greatmemar آیدی اسکایپ: greatmemar8570